Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 52 : de dic_hizerezh-digizerezh (2551) à dic_hoarzhet (2600) :

• dic'hizerezh / digizerezh
  dic'hizerezh / digizerezh

  m. Déguisement.

  ●(1838) OVD 126. en diguisereah hag er goal-scùir. ●(1857) LVH 149-150. Dré gonzeu (...) a zéguisereah.

  ●(1904) DBFV 51b. digizereh, m., tr. «déguisement.»

• dic'hizet / digizet
  dic'hizet / digizet

  adj.

  (1) Déguisé.

  ●(c.1500) Cb 102b. Gueen / pe diguiset. ga. faulx visaige. la. hec larua / ue quod vulgo dicitur mascara.

  (2) Démodé.

  ●(1866) LZBt Gouere 155. gwiskamann dic'hizet.

  (3) Dic'hizet e : déguisé en.

  ●(1854) MMM 166. e sortias eus ar guear a Vienn, dic'hiset en eur paour.

  ►sens fig.

  ●(1824) BAM 141. An dra-mâ a hanver usurerez diguiset.

• dic'hlabous
  dic'hlabous

  adj.

  I. Attr./Épith.

  (1) Qui n'est pas bavard.

  ●(1995) BRYV III 51. (Milizag) N'eus ket bet lavaret, abalamour kement' oa dihlabous.

  (2) Qui ne fait pas d'embarras.

  ●(1876) TDE.BF 119a. Dic'hlabous, dic'hlabouz, adj., tr. «Se dit d'une homme qui ne fait pas d'embarras.»

  II. Adv. Sans rien dire.

  ●(1909) HBAL 21. eun tamik heritaj ne ra ket a zrouk da gaout, pa c'heller hen dastum dic'hlabous.

• dic'hlac'har
  dic'hlac'har

  adj. Sans chagrin.

  ●(1866) FHB 92/318b. calon eur vam ne ell ket beza dic'hlac'har pa vez dispartiet dioc'h he bugale.

  ●(1953) BLBR 58-59/11. N'eus familh dic'hlac'har ebet koulz lavaret.

• dic'hlac'harer
  dic'hlac'harer

  m. –ion Consolateur.

  ●(1907) AVKA 282. Pa deuio an Dic'hlac'harer, a gasin deoc'h digan ma Zad.

• dic'hlac'hariñ
  dic'hlac'hariñ

  v.

  (1) V. tr. d. Consoler.

  ●(1852) MML 213. Dic'hlac'har he c'halon. ●(1863) MBF 104. m'en dihlaharet hou hoès. ●(1867) BUE 121. Sant Ervoan hen dic'hlac'haraz. ●(1868) FHB 188/254a. Ne ket evit beza dic'hlac'haret. ●(1877) BSA 40. va dic'hlac'hari a-grenn. ●(1889) SFA 270. ma teue enn eun taol d'hen diglac'hari ha da lakaat laouen he galoun.

  ●(1906) KPSA 77. d'e zic'hlac'hari euz an oll boaniou. ●(1922) BUBR 20/254. Deus d'am dic'hlac'hari. ●(1939) RIBA 31. aveit dihlaharein é galon.

  (2) V. pron. réfl. En em zic'hlac'hariñ : se consoler.

  ●(1847) FVR 122. en em lekejont, evit en em zic'hlac'hari, da eva eur banne gwin d'he iec'hed. ●(1862) JKS 23. hag e troomp oc'h ann dud evit en em zic'hlac'hari. ●(1877) BSA 57. n'en em zic'hlac'haras nemet gant ar fizians d'en em velet dizale e compagnunez he fried.

• dic'hlan
  dic'hlan

  adj. Impur.

  ●(1847) FVR 239. Al Listri sakr zoken 'zo breman disprizet, / Gant daouarn 'zo dic'hlan. ●(1862) JKS.lam 528. kement tra dic'hlann a ve enn he galoun.

  ●(1913) AVIE 143. é tèbrein ou fred get dehorn dihlan. ●(1976) LLMM 175/116. gwad dic'hlan an enebourien.

• dic'hlanañ
  dic'hlanañ

  v. tr. d. Profaner.

  ●(1950) ANTK 39. Ho santual a zic'hlanan…

• dic'hlann
  dic'hlann

  m. –où

  (1) Inondation.

  ●(c.1718) CHal.ms iii. Ragas d'eau, tr. «linfat deur, dilan.» ●(1732) GReg 246b-247a. Debordement, inondation des rivieres, tr. «Dic'hlann. p. dic'hlannou. dic'hlaign. p. dic'hlaignou.»

  ●(1876) TDE.BF 119a. Dic'hlann, s. m. (anc.), tr. «Inondation. ce mot serait peu ou pas compris.»

  ●(1904) DBFV 55a. dilan, dihlan, tr. «regorgement, inondation, débordement.» ●(1911 DIHU 68/203. gortoz tréh en dihlann. ●(1914) DFBP 77a. débordement, tr. «Dic'hlann.» ●(1919) MVRO 17/1a. Bilajennou a zo bet distrujet gant an dic'hlan. ●(1922) EOVD 140. mes a pen dé groeit er pondeu get mein, ne zoujér ket kalz en dilan.

  (2) Dour dic'hlann : inondation.

  ●(1927) GERI.Ern 102. dour dic'hlagn, tr. «eau débordée, inondation.»

• dic'hlann-dour
  dic'hlann-dour

  m. Inondation.

  ●(1907) BOBL 19 octobre 160/2e. An dic'hlan dour a zalc'h da ober reuz er C'hreizdeiz.

• dic'hlannañ / dilc'hlanniañ
  dic'hlannañ / dilc'hlanniañ

  v. intr. (en plt d'un cours d'eau) Déborder.

  ●(1732) GReg 247a. Déborder, parlant des eaux, tr. «Dic'hlanna. pr. dic'hlannet. dic'hlaigna. pr. dic'hlaignet.»

  ●(1866) SEV 91. ar mor a zic'hlanno hag a lammo da lounka ann douar. ●(1876) TDE.BF 119a. Dic'hlagna, v. n., tr. «Déborder, parlant d'une rivière.» ●Dic'hlanna, v. n. (anc.), tr. «Déborder, passer par-dessus les bords d'une rivière.»

  ●(1904) DBFV 55a. dilañniein, tr. «regorger, déborder.» ●(1907) BOBL 05 octobre 158/2f. lakeet ar steriou da zilania. ●(1914) DFBP 77a. déborder, tr. «Dic'hlanna.» ●(1919) MVRO 17/1a. ar steriou a zo krog da zic'hlania. ●(1927) GERI.Ern 102. dic'hlanna, dic'hlania v. n., tr. «déborder.» ●(1928) BFSA 271. evel eur ster o tic'hlanna.

• dic'hlanniañ
  dic'hlanniañ

  voir dic'hlannañ

• dic'hlanniet
  dic'hlanniet

  adj. Qui a débordé.

  ●(1877) FHB (3^e série) 23/185a. Pa c'hourdrouz eur ster dic'hlaignet terri eur chaosser.

  ●(1902) PIGO I 50. evel eur ster dic'hlanniet. ●(1909) KTLR 182. Ar chauser a ranke tremen dreizhi oa difoultret gant al lenn dic'hlaniet. ●(1914) FHAB Ebrel 100. ar Garonn, kresket an dour enni gant an erc'h o teuzi, a ioa dic'hlaniet.

• dic'hlaourañ
  dic'hlaourañ

  v. tr. d. Essuyer la bave.

  ●(1732) GReg 85b. Essüier la bave de la bouche d'un enfant, tr. «dic'hlaoüra.»

• dic'hlapeziañ
  dic'hlapeziañ

  v. tr. d. Déniaiser.

  ●(1926) BIVE 23. da zivleupa, (zic'hlapezia) eun all !

• dic'hlasvez
  dic'hlasvez

  adj. Dénudé, sans verdure.

  ●(1931) VALL 200b. Dénudé (terrain) sans végétation, tr. «dic'hlasvez.»

• dic'hlasvezañ
  dic'hlasvezañ

  v. tr. d. Dénuder (un terrain).

  ●(1931) VALL 200b. Dénuder un terrain, tr. «dic'hlasveza.»

• dic'hlav .1
  dic'hlav .1

  adj. (Journée) sans pluie.

  ●(1927) GERI.Ern 109. dic'hlao, tr. «(journée) sans pluie.» ●(1962) EGRH I 59. dic'hlav a., tr. « sans pluie. »

• dic'hlav .2
  dic'hlav .2

  m. Abri de la pluie.

  ●(1904) DBFV 53b. dihlaù, dilaù, s., tr. «abri contre la pluie, parapluie.» ●(1932) BRTG 88. ur harh de glah un dihlaù étaldi.

• dic'hlavañ / dic'hlaviñ
  dic'hlavañ / dic'hlaviñ

  v. intr. Aller à l'abri de la pluie.

  ●(1903) MBJJ 249. 'uz d'ei, 'vit disheolan ha dic'hlaoan, e oa porchedo. ●(1904) DBFV 53b. dihlaùein, dilaùein, v. n., tr. «se mettre à l'abri de la pluie.»

• dic'hlaviñ
  dic'hlaviñ

  voir dic'hlavañ

• dic'hloanañ
  dic'hloanañ

  v. tr. d. fam. Rapiner.

  ●(1732) GReg 482a. Rapiner, tr. «dic'hloana an hentez.»

• dic'hloar
  dic'hloar

  adj. Sans gloire, peu fier, humble.

  ●(1868) FHB 161/35a. ar vuez dic'hloar. ●(1889) ISV 167-168. Ato e chomas humb ha dic'hloar. ●(1894) BUZmornik 223. Ken dic'hloar oa ma'z ea da velet he zujidi d'ho zi.

  ●(1911) SKRS II 5. ren eur vuez ken dic'hloar hag ez eo buez ar gristenien. ●(1923) FHAB C'hwevrer 54. Kement-man a ziskouez pegen dic'hloar ez oad neuze. ●(1924) FHAB Kerzu 465. glan, dic'hloar ha dizrouk.

• dic'hloaz
  dic'hloaz

  adj. Sans blessure, qui ne souffre pas.

  ●(1919) TOBB 46. Loïs Godard ha me a ioa dic'hloaz. ●(1955) STBJ 57. louzaoui ma c'hroazell, daoust dezi da veza yac'h ha dic'hloaz.

• dic'hloazañ
  dic'hloazañ

  v. tr. d. Consoler.

  ●(1921) GRSA 187. A pen don dihloézet deoh, devizet dein petra e zelian-mé obér. ●280. éh amb de gleuet doéréieu hag hon dihloézo. ●(1942) DHKN 266. dihloézein mabdén.

• dic'hloazus
  dic'hloazus

  adj. Invulnérable.

  ●(1931) VALL 400b. Invulnérable, tr. «dic'hloazus.»

• dic'hloazusted
  dic'hloazusted

  f. Invulnérabilité.

  ●(1927) GERI.Ern 98. dic'hloazusted, tr. «invulnérabilité.» ●(1931) VALL 400b. Invulnérabilité, tr. «dic'hloazusted f.»

• dic'hlorus
  dic'hlorus

  adj. Modeste.

  ●(1925) BILZ 170. ken rust gant ar re all ha ken dic'hlorus gantan, ha ken mat.

• dic'hlosañ
  dic'hlosañ

  v. tr. d. Déchaumer.

  ●(1962) EGRH I 59. dic'hlosañ v., tr. « enlever le chaume, les racines. »

  ►[empl. comme subst.]

  ●(1937) FHAB Gouere 200. Al labour kenta d'ar sivi, goude an eost, eo an dic'hlosa, da lavaret eo tenna ar zoul, soul ar gwiniz, ar c'herc'h.

• dic'hlud
  dic'hlud

  adj. (Langue) déliée.

  ●(1935) ANTO 63. ez oa dic'hlud he lanchenn.

• dic'hludañ
  dic'hludañ

  v. tr. d. Dégluer.

  ●(1876) TDE.BF 119a. Dic'hluda, v. n., tr. «Dégluer.»

  ●(1931) VALL 193a. Dégluer, tr. «dic'hluda.»

• dic'hludennañ
  dic'hludennañ

  v. tr. d. Dégluer.

  ●(1931) VALL 193a. Dégluer, tr. «dic'hludenna.»

• dic'hoanag
  dic'hoanag

  m. Désespoir.

  ●(1914) RNDL 48. En dioanag éh onn skolmet én é gabestr, tr. «je suis né dans la chaîne du désespoir.» ●51. Dareu a zioanag divent, tr. «larmes de désespoir immense.» ●53. Pe skoei en dioanag / Arnon, tr. «Quand le désespoir me frappera.» ●(1949) ENRO 293. Echu eo ganin, a soñj gant dic'hoanag, mar ne c'hellan ket treiñ va daoulagad !

• dic'hoanagiñ
  dic'hoanagiñ

  v. Désespérer.

  ●(1931) VALL 208b. Désespérer, tr. «dic'hoanagein V[annetais].»

• dic'hoant .1
  dic'hoant .1

  adj.

  (1) Sans désir, sans envie.

  ●(1557) B I 649. Pobl ignorant dihoant diauantaig, tr. «gens ignorants, indolents, sans mérite.»

  ●(1659) SCger 38a. estre degousté, tr. «beza dihoant.» ●142b. dihoant, tr. «qui n'a point de desir.»

  ●(1869) FHB 253/349a. na lacafac'h an dud da zont da veza dic'hoant, digalon, didalvez.

  ●(1904) DBFV 53b. dihoant, adj., tr. «dégoûté.» ●(1921) BUFA 9. ken dihoant dirak en treu kaer. ●(1953) BLBR 65/15. laouen va spered ha dic'hoant va c'halon.

  (2) Bezañ dic'hoant d'ober udb. : ne pas avoir envie de faire qqc.

  ●(1862) BBR 36. dic'hoant da welet bro, tr. «sans désir de voir du pays.» ●(1867) FHB 120/121a. pere a zo dic'hoant da glevet kealou euz tud ho bro. ●(1880) SAB 30. aliez dic'hout, dic'hoant da bedi.

  ●(1936) IVGA 87. divarrek, peurliesa, pe zic'hoant, da lakaat o huñvre da zont da wir...

  (3) Mauvais, affreux.

  ●(1557) B I 497. Gant tut tirant dihoant, dicarantez, tr. «par des bourreaux sans cœur et sans pitié.» ●(1575) M 462. Homan so comanant, dyhoant da auantur, tr. «C'est une destinée peu enviable que ton sort.» ●2431. O pebez guisquamant : dihoant diauantaig, tr. «Oh ! quel vêtement affreux, incommode.»

• dic'hoant .2
  dic'hoant .2

  m.

  (1) Manque d'appétit ; dégoût.

  ●(1659) SCger 38a. degoust, tr. «dihoant.» ●(c.1718) CHal.ms iii. I'ai beaucoup de repugnance pour le vin, tr. «dihoant bras diout, bras emmés doh er guin.» ●(c.1718) CHal.ms iv. quand Ie uois cet homme la Il me semble que Ie suis saoul, que I'ay disné, tr. «abe üelan en deen se, en diout, en dihoant em c'hemer, anterleiniet emmés.»

  ●(1904) DBFV 53b. dihoant, s., tr. «dégoût.»

  (2) par iron. Reiñ e zic'hoant da ub. : accéder à la demande de qqn.

  ●(1909) BROU 225. (Eusa) Faire passer une envie, tr. «Me roi did da zic'hoant. Ce mot s'emploie ordinairement dans un sens d'ironie.»

• dic'hoantaat
  dic'hoantaat

  v.

  (1) V. tr. d. Faire perdre le désir (de faire qqc.).

  ●(1847) MDM 69-70. ar fosiou dour, an hirder eus an hend a deu holl da zic'hoantaad anezho da vond evel-se bep noz eus o c'hear d'ar skol.

  (2) V. pron. réfl. En em zic'hoantaat : perdre le désir.

  ●(1847) MDM 4. En em zic'hoantaad a raind eta eus al labour.

• dic'hoantadenn
  dic'hoantadenn

  f. -où Désintérêt.

  ●(1962) EGRH I 59. dic'hoantadenn f. -où.

• dic'hoantañ
  dic'hoantañ

  v.

  I. V. tr. d.

  (1) Satisfaire un désir, contenter qqn.

  ●(1872) ROU 78b. Pour le contenter, tr. «d'en dic'hoanta.» ●(1890) MOA 183b. Contenter, guérir de l'envie de, tr. «dic'hoanta.»

  ●(1909) BROU 225. (Eusa) Dic'hoánta, tr. «Faire passer une envie. Me'z dic'hoanto.» ●(1931) VALL 148b. Contenter, rendre content, réjouir, tr. «dic'hoanta.»

  (2) Dégoûter.

  ●(1904) DBFV 53b. dihoantein, v. a., tr. «dégoûter.»

  II. V. pron. réfl. En em zic'hoantañ diouzh : se dégoûter, se désintéresser de.

  ●(1824) BAM 109. an hini a gar ar plijadurezou-se en em zic'hoanta buan dioc'h an traou spirituel.

• dic'hoantegezh
  dic'hoantegezh

  f. Désintérêt.

  ●(1824) BAM 104. An Diegui a so un dic'hoanteguez pehini a ra deomp coll couraich. ●(1846) BAZ 325. ne ree he oll exersisou nemet gant dic'hoanteguez. ●(1868) FHB 200/348a. an diegi hag an dic'hoantegez da labourat ma voa douget dezho. ●(1869) FHB 240/242a. An dieghi (...) a zo eun dic'hoanteghez da zervicha Doue hag eul lezireghez da ober on dever.

• dic'hoantek
  dic'hoantek

  adj.

  (1) Blasé.

  ●(1869) FHB 255/361a. an dud dic'hoanteg ha didalvez.

  (2) Bezañ dic'hoantek eus udb. : ne pas avoir envie de qqc.

  ●(1869) SAG 82. Dic'hoanteg int euz a gement a ra vad dezhan [d'an ene].

  (3) Bezañ dic'hoantek da ober udb. : faire qqc. sans envie.

  ●(1752) BS 29. An oad a rent an den sempl ha dic'houantec da labourat en e silvidiguez.

  ●(1839) BESquil 27. un dén goanne ha dihouantêc de labourat. ●(1862) JKS 378. ken dic'hoantek da rei (...) ken dic'hoantek da boania.

  ●(1904) DBFV 53b. dihoantek, adj., tr. «sans goût (de labourat, au travail).»

  (4) Bezañ dic'hoantek en udb. : faire qqc. sans envie.

  ●(1864) SMM 47. Mallos, eme ar scritur, d'an hini so dic'hoantec e servich Doue.

  (5) Bezañ dic'hoantek diouzh udb. =

  ●(c.1718) CHal.ms iii. I'ai beaucoup de repugnance pour le vin, tr. «dihoantec oun doh er guin.»

• dic'hoantet
  dic'hoantet

  adj. Qui est contenté.

  ●(1922) FHAB Mae 142. hep beza bet dic'hoantet c'hoaz.

• dic'hoap
  dic'hoap

  m. Goap-dic’hoap : moquerie(s) incessante(s).

  ●(1934) MAAZ 10. Goap, dioap geton pé ne vo.

• dic'hoapaat
  dic'hoapaat

  v. intr. Cesser de se moquer

  ●(1905) DIHU 1/10. Dihoapeit «Iahoh» foéuour, e reskond Job aben. ●(1929) DIHU 217/301. Hou huizour-hui tré de chachein doh me hani-mé ! Dihoapeit, tadpèrén.

• dic'hoar
  dic'hoar

  adj. Ignorant.

  ●(1962) EGRH I 59. dic’hoar a., tr. « ignorant. »

• dic'hoari .1
  dic'hoari .1

  m. plais. Douleur de l'accouchement.

  ●(1977) PBDZ 762. (Douarnenez) dic'hoari, le «non-jeu», la déception, la tristesse, la douleur qui suit le jeu : Goude ar c'hoari / E teu an dic'hoari «Après le jeu vient son contraire», dicton qui se répètera (plaisamment !?!). à une femme en couches.

• dic'hoari .2
  dic'hoari .2

  v.

  I. V. intr.

  (1) Cesser de jouer.

  ●(1919) DBFVsup 16b. dihoariein, v., tr. «cesser de jouer.» ●(1925) DIHU 168/287. é tihoariè en atahinerion. ●(1927) GERI.Ern 99. V[annetais] dihoariein, tr. «[cesser] de jouer.» ●(1934) BRUS 62. dihoari, tr. «cesser de jouer.»

  (2) Se sortir d'un mauvais pas.

  ●(c.1718) CHal.ms iii. il s'est tiré une grande epine du pied, tr. «ean endes dihouariet mat.»

  ●(1904) DBFV 54a. dihoari, dihoarien, v. n., tr. «sortir d'un danger, d'une affaire fâcheuse : ean en des dihoariet mat, il s'est tiré une grande épine du pied (Ch. ms.).»

  II. V. tr. d. Dic'hoari ub. : faire cesser ses tours (à qqn).

  ●(1939) RIBA 136. Komz e hrant ag en drastein ha rah, aveit en dihoari.

• dic'hoarzh .1
  dic'hoarzh .1

  adj.

  I. (en plt de qqn)

  (1) Qui ne rit pas, sérieux, grave.

  ●(1857) HTB 38. eun ton dic'hoarz.

  ●(1907) VBFV.fb 49b. grave, tr. «dihoarh.» ●(1922) FHAB Here 311. al Leonad a zo eun den dic'hoarz. ●(1939) MGGD 28. eun dremm dic'hoarz ha groñs. ●(1943) DIHU 379/194. é ma chomet dihoarh en dud.

  (2) C'hoarzh-dic'hoarzh : qui rit tout le temps.

  ●(1977) PBDZ 784. (Douarnenez) c'hoarzh-dic'hoarzh, tr. «qui ne cesse d'avoir des accès de rire.»

  II. (en plt de qqc.)

  (1) (Paroles) sérieuses.

  ●(1847) FVR 224. dre gomziou dic'hoarz.

  (2) (Vie) Sans plaisirs.

  ●(1968) BAHE 58/26. ur vuhez rust ha dic'hoarzh a-walc'h.

• dic'hoarzh .2
  dic'hoarzh .2

  m. Action de cesser de rire.

  ●(1977) PBDZ 785. (Douarnenez) goude ar c'hoarzh e teu an dic'hoarzh, tr. «après le rire, les pleurs.»

• dic'hoarzhet
  dic'hoarzhet

  adj. Bezañ dic'hoarzhet : qui a cessé de rire.

  ●(1900) ANDP 8. Ar c'hemener na ouele ket ; pa oe dic'hoarzet : «Ac'hanta ! ma fôtr, emean, evel-se e lakez evez ouz ma c'henteliou ?»