Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 50 : de dibunata (2451) à dic_haou (2500) :

• dibunata
  dibunata

  v. Défiler.

  ●(1931) VALL 192a. Défiler, aller à la file, tr. «dibunata act. et n.»

• dibuner .1
  dibuner .1

  m. –ion Ouvrier dévideur.

  ●(1732) GReg 283a. Devideur, tr. «Dibuner. p. dibunéryen. Van[netois] dibunour. p. yon, yan.»

  ●(1876) TDE.BF 118a. Dibuner, s. m., tr. «Ouvrier dévideur.»

  ●(1912) MMKE 161. Dibuner neud ha pilhaouer.

• dibuner .2
  dibuner .2

  m. –ioù, –où

  (1) Dévidoir.

  ●(c.1718) CHal.ms i. Deuidoir, tr. «estel, dibuner, er har dibuner.» ●(1732) GReg 283b. Devidoir à rouet, tr. «Van[netois] dibunér. p. eü..» ●(1744) L'Arm 385b. Tournette, tr. «Dibunérr.. rieu.»

  ●(1897) EST 58. Mar dès ar beb gourhed kand tro d'en dibunér.

  ●(1903) EGBV 84. dibunér, m. pl. ieu, tr. «dévidoir.» ●(1903) JOZO xi. épad me troei dousik (…) en dibunér e zibun en ned… hag en amzér !…

  (2) Karr-dibuner : dévidoir.

  ●(c.1718) CHal.ms i. Deuidoir, tr. «estel, dibuner, er har dibuner.»

  (3) Draen-dibuner : pivot.

  ●(c.1718) CHal.ms iii. piuot, tr. «un dren, un dren dibuner.»

  ●(1904) DBFV 48b. dren dibunér, tr. «pivot (Ch. ms.).»

  (4) (pêche) Travoul.

  ●(1744) L'Arm 389a. Travoul, tr. «Dibunérr.. rieu.»

  (5) plais. Cul.

  ●(1924) DIHU 153/37. boutet ur iennad geton én é zibunér. ●(1931) FEZO 14. ha blot d'hou tibunér ! ●(1936) DIHU 301/100. Lakeit é bet er paotrig ar unan anehè, un dorchen raden glas édan e zibunér. ●(1939) RIBA 121. ur bellennad nadoéieu draillet édan é zibunér.

• dibunerez .1
  dibunerez .1

  f. –ed

  (1) Ouvrière dévideuse.

  ●(1732) GReg 283b. Devideuse, tr. «Dibunerès. p. dibuneresed.»

  ●(1868) FHB 190/266a. Eur vicherourez all, eun dibunerez. ●(1876) TDE.BF 118a. Dibunerez, s. f. , tr. «Ouvrière dévideuse.»

  (2) Conteuse.

  ●(1970) BHAF 14. Eun dibunerez euz an dibab e oa kerkoulz en brezoneg hag en galleg.

• dibunerez .2
  dibunerez .2

  f. –ioù Pièce où se trouve le dévidoir.

  ●(1732) GReg 283b. Devidoir, chambre, ou lieu chez les marchands de fil & de toile, pour devider le fil, tr. «dibunérez. p. dibunerezou.»

• dibunerezh
  dibunerezh

  m. Dévidage, dévidement, action de dévider.

  ●(1732) GReg 283b. L'action des devideurs & des devideuses, tr. «dibunérez. Van[netois] dibunereh.»

  ●(1904) DBFV 48b. dibunereh, m. pl. eu, tr. «action de dévider.» ●(1962) EGRH I 55. dibunerezh m., tr. « action de dévider. »

• dibunet
  dibunet

  adj. Solutionné.

  ●(1942) LANB 14. N'eo ket c'hoaz dibunet ar c'hudennou-se.

• dibuniñ
  dibuniñ

  voir dibunañ

• dibunis
  dibunis

  adj. Impuni.

  ●(1732) GReg 521a. Laisser un crime impuni, tr. «Lesel un torfed dibunis.» ●951b. Laisser un crime sans en tirer aucune vengeance, tr. «Lesel ur c'hrim dibunis.»

• dibuniz
  dibuniz

  m. Impunité.

  ●(1732) GReg 521b. L'impunité perpetuë les crimes, tr. «An dibuniz hag an digoust a guendalc'h an torfedou.»

• dibunouer
  dibunouer

  m. –où Dévidoir.

  ●(1732) GReg 283b. Devidoir à rouet, tr. «Dibunouër. p. dibunouërou.»

  ●(1876) TDE.BF 118a. Dibunouer, s. m., tr. «Dévidoir.»

• dibur
  dibur

  adj. Impur.

  ●(1732) GReg 521b. Tous les élemens sont impurs et mélangez, tr. «An oll elfennou a so dibur ha qemesqet.»

• diburentez
  diburentez

  f. Impureté.

  ●(1732) GReg 521b. Impureté, qualité de ce qui est mélangé, ou plein d'ordure, tr. «Diburéntez.»

• dibus
  dibus

  v. (argot des tailleurs vannetais) Défaire.

  ●(1912) KZVr 415 - 10/03/12. Dibus, tr. «dizober.»

• dibuskiñ
  dibuskiñ

  v. tr. d. Débuter.

  ●(c.1718) CHal.ms i. debuter une boule, tr. «diueutein, tennein, chassal dibusqueïn ur voul'.»

• dibusun
  dibusun

  m. Contrepoison.

  ●(1906) DIHU 8/147. Un dibusun mat. ●couv. v. dibusun = contrepoison.

• dibutañ
  dibutañ

  v. tr. d. Amender (les terres humides, non labourables : douar put).

  ●(1958) BAHE 16/7. Ar baotred-aod a zegase o fesked, o bezhin, o zraezh glas da zibuta ar parkeier.

• dic'ha / dic'hal
  dic'ha / dic'hal

  interj. cf. dihell

  (1) Onomatopée pour intimer l'ordre aux chevaux de tourner à droite.

  ●(1874) FHB 472/16a. en em lakea da grial oc'h he azen : sa Loyson ! Dic'ha, sou, Loyson ! Dac'hall, tus, Loyson ! ●(1890) MOA 226a. A droite (terme de charretier), dia ! – dic'ha ! (C.) Tourner à droite, dial, – diac'hal.

  ●(1931) VALL 231b. Tourner à droite, tr. «dic'ha(l) ! (aux chevaux)» ●(1957) BRUD 1/9. Alle, dia ! Pichar, Louisette !... Ha treid ar hezeg a skrabas mein an hent en-dro.

  (2) Mont war zic'ha =

  ●(1925) FHAB Meurzh 95. ne ya ken na war hu na war dia.

  (3) =

  ●(1904) DBFV 53a. diha, giha, geha, adv., tr. «terme de charretier, pour exciter au travail le bœuf qui est attaché à gauche.»

• dic'haal
  dic'haal

  v. intr. (prlt des chevaux) Tourner à droite.

  ●(1962) EGRH I 59. dic’haal v., tr. « tourner à droite (cheval). »

• dic'habous
  dic'habous

  adj. =

  ●(1900) KAKE 250. krouadurik divank / E'r fount, guell eo chomm dic'habouz.

• dic'hadal
  dic'hadal

  adj. Chaste.

  ●(1931) VALL 114b. chaste, tr. «dic'hadal.»

• dic'hagnaouiñ
  dic'hagnaouiñ

  v. intr. =

  ●(1957) ADBr lxiv 4/454. (An Ospital-Kammfroud) Dihagnaoui : v. – Formé de gagnaoui, courir l'aventure, risquer de mauvaises fréquentations + prefixe privatif di : Poent eo kas al lamponig-se da zihagnaoui a-ziwar-dro an ostaluriou.

• dic'hagniñ
  dic'hagniñ

  v.

  I. V. intr.

  (1) Défricher.

  ●(1958) BRUD 4/57. dihagni : défricher.

  (2) Travailler dur.

  ●(1958) BRUD 4/33. Dihagni noz deiz a 'fell dezo. (...) Labour ! Dihagn, noz deiz en da bark hag en da vag. ●(1961) BLBR 130/24. Toulla, dihagni war gorv ar roched. (..) Dihagnit, paotred !

  (3) En mettre un coup.

  ●(1956) BLBR 91/16. oc'h eva an dour benniget ! Ha dic'hagni a rae !

  (4) Se dépêcher.

  ●(1990) MARV II 35. (Plougerne) Ha me dihagni, dipadapa, da gerhad eben avad.

  II. V. tr. d.

  (1) Donner (un coup).

  ●(1956) BLBR 92/12. o tic'hagni taoliou kerniel gant ar gwez.

  ►absol.

  ●(1958) BRUD 4/49. kemeret ar valaenn, ha dihagnet a far-digleo gand unan.

  (2) Mettre en pièces.

  ●(1984) HYZH 154-155/24. dic'hañgnet ar c'hilhog dezhañ.

• dic'hailh
  dic'hailh

  adj.

  I. (en plt de qqc.)

  (1) Laid, vilain.

  ●(1906) DIHU 8/134. er gizieu neùé dihaill-se. ●(1912) DIHU 81/34. ur «patoè» dihaill ha méhus. ●(1937) DIHU 315/323. dihaill, tr. «(adj.) difforme, affreux, laid.»

  (2) En mauvais état, abîmé.

  ●(1940) DIHU 349/106. Ar en hevelep tachen é huélan ur maen hir get ur hog aleuret dihaill ar er beg anehon.

  II. (en plt de qqn)

  (1) Horrible.

  ●(1937) TBBN 73. Ur péhour dihaill é bet.

  (2) Maladroit.

  ●(1982) PBLS 75. (Langoned) dic'hailh, tr. «maladroit, empoté.»

• dic'hailhañ
  dic'hailhañ

  v. tr. d. Abîmer.

  ●(1913) BOBL 21 janvier 421/3a. miret eus al loaned se da zic'hailla an ed. ●(1915) MMED 8. eun tiegez dilezet vardro eno, dic'haillet gant an obuzou. ●(1939) WDAP 3/192. (Pleiben, Lennon, Gwezeg) Dic'hailha, verb. Dispenn, regi. Skouer : Dic'hailhet en deus e zilhad e-touez an drez hag ar spern. ●(1939) MGGD 16. dic'hailhet he dilhad kaer. ●(1964) ABRO 35. e virjont ouzh al logod hag ar razhed da zic'hailhañ ar pezh a vad am boa eno. ●54. Ne zeujont mui da zic'hailhañ va eostoù.

• dic'hailher
  dic'hailher

  m. –ion Celui qui abîme, casse tout.

  ●(1922) EMAR 131. Ouspenn-se, dic'hailher.

• dic'hailhet
  dic'hailhet

  adj. Abîmé.

  ●(1938) FHAB Du 229. mac'hagnet ha dic'hailhet.

• dic'hailhou
  dic'hailhou

  m. Clochard.

  ●(1943) TRHS 17. betek an diwezhañ dic'hailhou dastumer megot !

• dic'hal
  dic'hal

  voir dic'ha

• dic'halañ
  dic'halañ

  v. tr. d. Donner (un coup).

  ●(1903) CDFi août-septembre. Ha laou dic'hala eun taol dorn war ar speurenn. (d'après KBSA 64). ●(1905) BOBL 14 octobre 56/2d. Pa oe hi dirazan e tichalaz (lire : tic'halaz) eur javedad gantan.

• dic'hall
  dic'hall

  adj. Impuissant, faible.

  ●(1849) LLB 1761. er rouanez dihelan.

  ●(1904) DBFV 53b. dihel, adj., tr. «sans force, impuissant.» ●(1940) DIHU 345/47. A pe zigoéhamb é Vezelois éh omb skuih brein ha dihel.

• dic'halloud .1
  dic'halloud .1

  adj.

  (1) Sans puissance.

  ●(14--) Jer.ms A 87. Manc ha fall ha dygalloet, tr. «Estropié et faible et impuissant.»

  ●(1909) FHAB Mezheven 161. ober anezhan dic'halloud evit tizout an eürusted.

  (2) Sans pouvoir.

  ●(1900) MSJO 23. eun den dic'halloud e peb doare. ●(1915) HBPR 143. Roue dic'halloud, kristen eb par.

  (3) Impuissant.

  ●(1877) MSA 173-174. Tri midisin (...) a zisclerias oa ho guiziegez dientent hag ho remejou dic'halloud.

  ●(1911) BUAZperrot 268. e leac'h m'eo dic'halloud pa vez eat re hir an droug.

  (4) Impuissant sexuellement.

  ●(1911) BUAZperrot 116. Awechou, e leac'h ma'z eus dimezi da welet, n'eus dimezi ebed da c'houzout, pe abalamour ar re a zo eat an eil gant egile a ioa dic'halloud, pe abalamour m'oant kerent.

  (5) Inutile.

  ●(1857) HTB 86. mes oll pep tra a oe dic'halloud. ●159. Ar maluruz paour a zisplege eun nerz dic'halloud.

• dic'halloud .2
  dic'halloud .2

  m.

  (1) Impuissance.

  ●(c.1500) Cb 90b. [gallout] g. non puissance. b. digalloud.

  ●(1659) SCger 142b. dihallout, tr. «impuissance.»

  ●(1904) DBFV 53b. dihelled, m., tr. «impuissance.» ●(1941) DIHU 360/285. kant sotoni ket get ou dihelloud. ●(1951) BLBR 39-40/1. dic'halloud an doareou a gaver da gompeza ar bed ha dic'halloud an den d'o implija ervat.

  (2) Impuissance sexuelle.

  ●(1877) EFV 290-291. er sieu naturel a gorv péré e barra doh en obligationeu ag er briédereah, hag en hanvhuein e hrér en diguellet.

• dic'halloudegezh
  dic'halloudegezh

  f.

  (1) Impuissance.

  ●(1862) JKS.lam 42-43. Ansavit n'oc'h netra nemet distervez ha dic'halloudegez.

  (2) Impossibilité.

  ●(1904) DBFV 53b. dehellidigiah, dihelloudigiah, tr. «impossibilité.»

• dic'halloudek
  dic'halloudek

  adj. Impuissant, sans puissance.

  ●(1874) POG 117. o veza ma-z-int dic'halloudek da blijout d'hec'h.

  ●(1904) DBFV 53b. dihelloudek, adj., tr. «impuissant.» ●(1931) VALL 379b. Impuissant, sans puissance, tr. «dic'halloudek.»

• dic'halloudezh
  dic'halloudezh

  f. Impuissance.

  ●(1866) LZBt Ebrel 99. eunn ansao a dic'halloudez.

• dic'halloudus
  dic'halloudus

  adj. Impussant, qui ne peut avoir de puissance.

  ●(1931) VALL 379b. Impuissant, qui ne peut en avoir [puissance], tr. «dic'halloudus.»

• dic'hallus
  dic'hallus

  adj. Impossible.

  ●(1847) FVR 166. netra agement a ve dialluz, hag evel ma eou breman dialluz d'ann darn vuan dimez anhe, mont da gad eur c'hovesour. ●(1857) HTB 49. evel en dra dic'halluz.

  ●(1933) OALD 45/207. dic'hallus d'ezo (…) kavout hent ar gêr.

• dic'hallusted
  dic'hallusted

  f. Impossibilité.

  ●(1931) VALL 378a. Impossibilité, tr. «dic'hallusted f.»

• dic'halluster
  dic'halluster

  m. Impossibilité.

  ●(1931) VALL 378a. Impossibilité, tr. «dic'hallustem m.»

• dic'haloñs
  dic'haloñs

  adj. Sans galon.

  ●(1949) LLMM 12-13/16. n'oa nemet martolod dic'haloñs.

• dic'haloñsadenn
  dic'haloñsadenn

  f. –où (domaine militaire) Dégradation.

  ●(1931) VALL 193b. Dégradation militaire avec parade, tr. «dic'haloñsadenn-lid ou lidek.»

• dic'haloñsadur
  dic'haloñsadur

  m. –ioù (domaine militaire) Dégradation.

  ●(1931) VALL 193b. Dégradation militaire, tr. «dic'haloñsadur m.»

• dic'haloñsañ
  dic'haloñsañ

  v. tr. d. (domaine militaire) Dégrader.

  ●(1931) VALL 193b. Dégrader ; un militaire, tr. «dic'haloñsa.»

• dic'haloupat
  dic'haloupat

  v. intr. (en plt de qqn) Courir vite.

  ●(1838) CGK 28. Na petra eure pipi goër / Ne mert dic'haloupat dar stær. ●(1877) EKG I 119. Loull ar Bouc'h a zic'haloup euz he gampr d'an traon.

  ●(1909) FHAB Meurzh 78. kaer em boa galoupat ha dic'haloupat.

• dic'hano
  dic'hano

  = (?) ac'hano (?).

  ●(18--) SAQ I 178. dic'hano ar ienien en em zil dre holl.

• dic'hañviñ
  dic'hañviñ

  v. intr. (?) Passer l'hiver (?).

  ●(1986) GEVU v 102. (Pouldahu) Peus bet klevet kaoz deus ar re yee d'ar Marok du-se d'ober ar vicher sardin sall. Da zic'hañviñ, tr. «N'avez-vous jamais entendu parler de ceux qui allaient au Maroc pêcher la sardine pour les salaisons. Pendant l'hiver.»

• dic'haolaj
  dic'haolaj

  m.

  (1) = (?) Brocante, vieilleries (?).

  ●(1938) DIHU 328/158. Laret vehè ti ur marhadour dihaolaj.

  (2) Détritus, déchets, ordures.

  ●(1970) LIMO 19 septembre. En diholaj é chom ér ruieu un tammad mad ag en dé ha get en héol ponér er vlas e sau hou kalon. ●Diholaj, tr. «détritus, ordures ménagères.»

  (3) (en plt de qqn) Vauriens, voyoux, vermine.

  ●(1910) ISBR 267. é larent de zihaulaj er hérieu dont de hudal. ●370. dihaulaj, tr. «voyoux.» ●(1916) LILH 22 a Vae. Ne faut ket krenein rauk dihaulaj èl er bolé. ●(1937) TBBN 73. a zilézel obéreu en dud avot aveit um durel de zarempredein en dihaulaj. ●74. é tarempredein tavarneu ha dihaulaj. ●(1942) DHKN 217. Dispah e oè ér Frans a oudé eih vlé, ha, de ben anehi, en diholaj spontusan e zob et guélet biskoah.

• dic'haoliañ
  dic'haoliañ

  v. tr. d. Déchirer à l'enfourchure.

  ●(1905) HFBI 398. dic'haoliet ganën va braguezéier o pignat ou sar goës. ●(1942) VALLsup 64a. déchirer un pantalon à l'enfourchure, tr. «dic'haolia.»

• dic'haou
  dic'haou

  m. Dédommagement.

  ●(1867) FHB 120/124b. an traou-ze ne oant nemet eun dic'haou euz al labourou tenn ho devoa great. ●(1874) POG 27. eun dic'haou bihan.

  ●(1907) AVKA 76. o tic'haou a zo braz en envo. ●(1920) FHAB Genver 195. an dic'haou an eus bet digant Doue. (1931) VALL 190b. Dédommagement, tr. «dic'haoum.»