Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 54 : de amoedaj (2651) à amparfalet (2700) :
  • amoedaj
    amoedaj

    m. –où Stupidité.

    ●(1790) MG 345. cleuèt amouèdage. ●(1792) CAg 133. Sotiss hac amoédage.

    ●(1838) OVD 20. doh en amoêdage-men hag en amoêdage. ●(1839) BESquil 499. Amoêdage, amiotage, touïadelleu, ur sorhen pé ur sonnen fal benac. ●(1856) GRD 158. ne gleuér meit amoêdage. ●(1861) BSJ 319. a p'hum lausqué de vil amoédage e zé én é isprid. ●(1896) HISger 1. Amoédaj, tr. «sot amusement.»

    ●(1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 236. eit un amoédaj en doé groeit. ●(1904) DBFV 6b. amoèdaj, tr. «sottise, niaiserie, bêtise, folie.» ●(1906) HIVL 15. Amoèdaj ha nitra kin, e lar ou mam. ●(1907) BSPD I 135. Lausket en amoèdaj treu-sé, emé en anpereur, keniget ansans d'en douéed. ●555. fariet get amoèdaj er gristénion. ●(1907) BSPD II 208. pep sort amoédaj. ●(1937) DIHU 310/242. libouret én amoèdajeu izellan a Bariz.

  • amoedell
    amoedell

    f. –ed Femme stupide.

    ●(1790) MG 273. ur béhourès malheurus, un amoædèll.

    ●(1904) DBFV 6b. amoèdel, f., tr. «une sotte.» ●(1906) DIHU 8/134. er peurkeh amoèdelled-sen é vragal ha doh hum reforsein eit bout sellet. ●(1939) RIBA 72. ur baré kalaverézed, pé tabuterézed, pé blècherézed, pé amoedelled diskientoh pé diskient. ●(1942) DHKN 173. Met Perrot ne oè ket un amoèdel.

  • amoedet
    amoedet

    adj.

    (1) Sot.

    ●(1838) OVD 170. quênt ma couéhou en dud amouêdet-cé é fauteu titret a lubricité. ●(1856) GRD 169. Guet a dud amoêdet épad pêl amzér. ●(1861) BSJ 316. rac er ré youanq e zou scannoh a bèn, douguettoh de vout amoédet ha de zispign ou zreu eit n'en dé er ré gouh.

    ●(1907) VBFV.fb 45a. fou, tr. «amoedet.» ●(1925) SFKH 18. él tud amoédet.

    (2 Bout amoedet gant : êttre fou de.

    ●(c.1785) VO 17. en dud youanq amouèdét guet er béd. ●(1790) MG 371. quen amouèdét vér hinihue en dé guet er faus devotion.

    ●(1829) CNG 59. En dud amoædet guet er bed. ●(1856) GRD 142. Petra-é bràuité en dén youanq pé er verh youanq guet péhani é oh quen amoédet ?

    ●(1905) IMJK 246. hag é oh ataù amoédet get en hoant de blijein dehou.

  • amoedez
    amoedez

    f. –ed Femme stupide.

    ●(1906) DIHU 12/206. en amoedéz e grogas kentéh én hé fal labour. ●(1907) BSPD I 455. Sellet e oé get hé mestréz èl un amoèdéz.

  • amoedigezh
    amoedigezh

    f. –ioù Stupidité.

    ●(1744) L'Arm 29b. Bêtise, tr. «Amouaidiguiah. m.» ●252b. Niaiserie, tr. «Amouaidiguiah. f.»

    ●(1838) OVD 178. en amoêdigueah-cé-é er vamen ag er selleu douce. ●249. hac hun doustér nen dé quin meit amouêdigueah. ●(1854) PSA II 29. ur spered tihoel carguet a amoêdigueah e hra dehai fariein pèn-d'er-bèn.

    ●(1904) DBFV 6b. amoèdigeh, f. pl. eu, tr. «sottise, niaiserie, bêtise, folie.» ●(1939) RIBA 72. en ur hoarhet a galon diar amoédigeh er groagé.

  • amoediñ
    amoediñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Perdre la raison.

    ●(1767) ISpour 106. Er Gourmandiss (...) e laqua quasi d'amoëdein. ●(1790) MG 314. amoædein e ran burhud.

    ●(1904) DBFV 6b. amoèdein, v. n., tr. «devenir sot.»

    (2) S'affoler.

    ●(1838) OVD 171. chetu-ind attrapet él lace ; hag ur huéh meint hum louyet abarh èl ré dal, ind e amouêde én ur fæçon ne ellant mui hum zilouie. ●178. Er ré e hum gave de zaibrein ag er mél pussunius-hont, e amoêde hag e zou tourmantet dré gohadeu folleah.

    (3) Faire le sot.

    ●(1904) DBFV 6b. amoèdein, v. n., tr. «faire le sot.»

    (4) Amoediñ gant : s'enticher, se toquer, s'éprendre de.

    ●(1896) HIS 51-52. èl ma tenné d'er gouhoni, èañ e amoèdas get merhied a véz-bro.

    ●(1904) DBFV 6b. amoèdein, v. n., tr. «devenir follement épris (get, de).»

    (5) Amoediñ ouzh : s'enticher de.

    ●(1939) KOLM 86. Meur a uéh é vehè kavet de laret anehon éh amoèdè doh en dudigeu, kement ma eùehè dohtè.

    II. V. tr. d.

    (1) Rendre stupide, faire perdre la raison, le bons sens.

    ●(1856) GRD 157. hemb caranté eid en dud youanq péré e amoêd eid ou zennein d'en hoari.

    ●(1904) DBFV 6b. amoèdein, v. a., tr. «rendre sot.»

    (2) Amoediñ ub. : séduire qqn.

    ●(1790) MG 159. Eit hé amoædein, me gueméras un dé é prest dillad caër. ●164. eid amoædein er mèrhèt. ●345. a béré en hum chervige hoah en diaul eid amouèdein er Grechénion.

    (3) Amoediñ ub. gant udb. : tromper, séduire qqn par qqc.

    ●(c.1785) VO 20. Te hès me amouèdet guet-ha zeværranceu.

    III. V. pron. réfl. En em amoediñ.

    (1) = (?) Devenir stupide (?).

    ●(1838) OVD 153. en ineanneu (…) rac ma hum amoêdant, èl ma lare hoah en Tad santel-zé, beta istimein er péh ne hanàuant quet.

    ●(1905) IMJK 296. hum amoedein é asé dizolein treu kuhet.

    (2) En em amoediñ gant udb. : s'enticher de qqc.

    ●(1906) HPSA 17. Mar dalhet d'hum amoèdein get er follèheu-sé.

  • amoediz
    amoediz

    f. Stupidité.

    ●(1939) RIBA 133. Ha bras e vè amoèdiz, un nivér braù a dud.

  • amoet
    amoet

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Sot.

    ●(1744) L'Arm 29a. Benet, tr. «Amouaitt.» ●(1792) HS 179. tut amouèt e zalh ar re-ré-ral divet (lire : d'ivet).

    ●(1838) OVD 122. er sorte tud-cé e zisco é mant forh scan a Sperèd, forh amoêd ha disquient.

    ●(1904) DBFV 6b. amoed, adj., tr. «sot, étourdi, imbécile.» ●(1905) KDBA 17. Ne gavet ket hui é mant amoed. ●(1912) BUEV 110. goulenneu sod hag amoed. ●(1931) GUBI 13. er chignan amoèd e zalhé de foènein.

    (2) (en plt d'une activité) Stupide.

    ●(1838) OVD 170. en hantis amouêd. ●(1857) GUG 159. en hoari / Amoêd. ●(1861) BSJ 61. quement a dud é hoarhein ar vourdeu amoêd.

    ●(1922) EOVD 29. chonjeu amoed ha didalvé, konzeu geuiard. ●141. er garanté amoed.

  • amonestet
    amonestet

    voir amonetet

  • amonetañ
    amonetañ

    [mbr amonetaff, admonet-, amonest- < vfr admonester, amonester < sans doute crois. lat admonitus « averti » et molestus « pénible » (TLFi s. admonester)]

    V. tr. d.

    (1) Admonester.

    ●(1499) Ca 7a. Amonetaff. g. amonester. l. moneo / nes / ui / ere / ac. generis. ●Jtem admoneo admones / ui / itum generis. ac. bre. ammonetaff. ●9a. Annouez vide in amonetaff cest tout vng.

    (2) Exhorter.

    ●(1499) Ca 7a. [amonetaff] Jtem hortor / aris / atus sum vel furi / ari. g. inhorter. instiguer : ou amonester de bien faire bretonice. amonetaff da ober mat. ●(1576) Cath p. 12. ez aparissas an eal dezy hac he admonetas da bezaff ferm a constant, tr. «un ange lui apparut et l'exhorta à être ferme et constante.»

    (3) Avertir.

    ●(1575) M 615-616. Yuez Doe dre’n profoet, hon admonet quentaff, / Da couffat glan an Barnn, tr. «Dieu aussi, par le prophète nous avertit d’abord / De nous bien rappeler le Jugement.» ●(1576) H 49. An grouec, an bugale, an seruicher, nep ho admonet hac an re na gousont ho bezafu excommuniet, hac an re na guellont ho euitafu na techel, tr. « The wife, the children, the servant, he who admonishes them, and those that do not know that they are excommunicated, and those that cannot avoid them nor flee from them. » ●(1580) G 548-549. Abstynet a pechet, me oz ammonet glan, / Eval Ezechiel duet quentel da goelvan, tr. «Abstenez-vous de péché ; je vous avertis tous, / Comme Ezéchiel ; l’heure des pleurs est venue.» ●632. An drouc roll ouz follez poble queaz quent ho poaezaf / Prest ha prest evyt test en oz amonetaf (lire amonestaf, rime en est), tr. « Du fâcheux rôle de votre folie, pauvre peuple avant dêtre brûlé, / Vite et vite comme témoin je vous avertis. »

  • amonetapl
    amonetapl

    [mbr amonetabl < base v. amonetañ + -apl]

    Adj. Admonestable.

    ●(c.1500) Cb 12b. [amonetaff] g. amonestablez. b. amonetabl.

  • amoneter
    amoneter

    [mbr amoneter < base v. amonetañ + -er .6]

    M. Admonesteur.

    ●(c.1500) Cb 12b. [amonetaff] g. hortateur / instruteur amonesteur de bien faire. b. amoneter da ober mat.

  • amonetet
    amonetet

    [mbr amonestet, ammonetet < base v. amonetañ + -et .1]

    Adj. Admonesté.

    ●(1464) Cms (d’après DEBm 203). amonestet. ●(1499) Ca 7a. [amonetaff] Jtem monitus / ta / tum. g. amoneste. b. ammonetet. ●(c.1500) Cb 13a. [amonetaff] g. amonestablez. b. din da bezaff ammonetet.

  • amonetus
    amonetus

    [mbr amonetus < base v. amonetañ + -us .1]

    Adj. Qui admoneste.

    ●(c.1500) Cb 12b. [amonetaff] g. hortatiff ou instigatiff. b. amonetus.

  • amoniak
    amoniak

    m. Ammoniaque.

    ●(1834) SIM 133. eiz pe zeg taqen amoniac.

    ●(1926) FHAB Mezheven 218. 10 pe 12 berad amoniak.

  • amonision
    amonision

    [mbr amonition < vfr amonicion, admonition < lat admonitio]

    F. Admonestance.

    ●(c.1500) Cb 12b. [amonetaff] Jtem hec monitio / onis. g. amonestance. b. amonition. ●12b-13a. Jdem hoc monitorium / rij. ga. le lieu ou len fait amonestement. b. en lech ma grear en amonition. ●13a. Jtem hec suadela / le. g. amonestement. b. bri. amonition.

  • amontadenn
    amontadenn

    f. –où (météorologie) Anordie du vent.

    ●(1977) PBDZ 610. (Douarnenez) amontadenn, amontadennoù, tr. «remontée au vent, anordie.»

  • amontiñ
    amontiñ

    v. intr. (météorologie) Anordir, remonter.

    ●(1977) PBDZ 703. (Douarnenez) amoñti, tr. «remonter (en parlant du vent).» ●(1979) VSDZ 48. (Douarnenez) deut an avel da amontiñ, ruz gant an avel, tr. (p. 212) «voilà le vent qui remonte, le vent qui se déchaîne.»

  • amors-
    amors-

    voir emors

  • amorted
    amorted

    f. Regret de ce qu'on a perdu.

    ●(1744) L'Arm 329b-330a. Regret (...) De n'avoir plus une chose, tr. «Dïanæsstétt : Ézeuætt : Dïovêre : Amortætt.»

    ●(1878) BAY 14. Amhortet, regret d'une chose perdue, vient de am et gortos.

    ●(1904) DBFV 6b. amorted, m., tr. «regret d'un bien qu'on a perdu.»

  • amouezh
    amouezh

    v. rac. amoug-

    (1) Aider.

    ●(1530) J 120b. Ha da lignez yvez tout da fez voe, / Az accusas en bras, me a gra soez ; / Na gallaf tam, en diablam, da amouez, tr. Herve Bihan «tes proches, ta race à l'unanimité, ont porté contre toi une grave accusation qui m'étonne, et je ne puis, sans blâme, t'aider.»

    ●(1575) M 1105-1106. Vezo an euffrou gruet, genet en bet chede : / E pep stat mat ha drouc, nedeux az amoucque, tr. Fleuriot (DGVB 323b) «Ce seront les œuvres faites par toi dans le monde, voilà, / De toute façon bien et mal ; il n'y a personne qui ne t’aiderait.»

    (2) Différer.

    ●(1732) GReg 288a. Differer, remettre à un autre tems, prolonger, tr. «ãls. amoucq. pr. et.»

  • amoug .1
    amoug .1

    m.

    I.

    (1) Aide, recours, secours.

    ●(1530) Pm 281 (Mab Den). Ouz an re ehanffn condamnet / goal amouc ouz drouc hambroguet, tr. Herve Bihan « Aux audacieux condamnés, / Faute de secours, menés au mal. »

    (2) Hep amoug : sans aide, sans secours.

    ●(1530) J p. 100a. Breman en pret hep arretaf / Am dou dorn iffam hep amouc / Ez mennaf tizmat dre ma drouc / Ere an chouc ma em crougaf, tr. Herve Bihan « Maintenant il faut que, sans aide, j’attache tout de suite à mon cou, pour mon malheur, le lien qui doit m’étrangler. »

    II.

    (1) Retard.

    ●(1927) GERI.Ern 16. amoug (anc.) m., tr. «Retard.»

    (2) Hep amoug mui : sans plus tarder.

    ●(1530) J 104b. It de hambrouc, hep amouc muy, tr. «Allez, accompagnez-le, sans plus tarder.»

    ●(1732) GReg 288a. Sans plus differer, tr. «hep amoucq muy.»

  • amoug .2
    amoug .2

    voir amouezh

  • amouiziañs
    amouiziañs

    f. Ignorance.

    ●(1825) COSp 105. éma ur merche ag un amhouyance hac ag ur folleah bras.

  • amouiziek
    amouiziek

    adj. Peu instruit.

    ●(1917) LILH 15 a Eost. Aveit en dud amouiek é ma un dra vat en dra-sé, rak ind e gred elsé é talv er brehoneg un dra benak ! ●(1974) SKVT III 13. Ha ken amouiziek an eil re hag ar re all, 'm eus aon.

  • amour
    amour

    s.

    (1) Amour (sentiment).

    ●(1530) Pm 156 (Tremenuan). An map man dre amour dour a guere guin, tr. «Cet homme, par amour (d’)eau fit du vin.» ●(1532) Pmof 7. flam dre amour. ●(1575) M 2045. Nedeux flam nep amour, sycour na recouranç, tr. «Il n’y a clairement nul amour, secours ni aide.»

    (2) Amour (être aimé).

    ●(c.1350) Io ms latin 14354 f°107r°. Me amous vnamoric ioliuic in dan an del mé tr. « J’ai une amourette joliette sous les feuilles, je la… » ●(1499) Ca 7a. Amour. g. amye. l. amica /ce. ●(1530) J 189a. Ma amour ayoa ouz gouruez / E hunan glan en creis an bez / So quent an dez diannhezet, tr. «Mon amour ? Il était là, tout seul, couché dans cette tombe qu’on a ouverte avant le jour.» ●(1580) G 580. Me a goaer un amour yolys a face, tr. «Je connais un amant de jolie figure.»

    (3) Dre amour : par amour.

    ●(14--) Jer.ms 43. Dre amour den courtes / Ouz ma gres denessyt. // En ty man damany / Loget menbry vyhet : // Her huy so a bro pell / Me en sell, ha travellet, // Queffret lequet an taoll / Setu an caoll benet, tr. « Par amour, homme courtois, approchez de mon sein. / En cette maison, certes, vous serez logé, je l’assure. / Car vous êtes d’un pays lointain, je le vois, et avez voyagé. / Ensemble dressez la table. Voici les choux coupés »

  • amouraj
    amouraj

    m. Ober amouraj : faire la cour.

    ●(1621) Mc 30. Sellet em eux, ha gret amouraig euit gallout don dan euur.

  • amourajiñ
    amourajiñ

    v. pron. réfl. En em amourajiñ ouzh, a ub. : s'amouracher, s'enticher de qqn.

    ●(c.1718) CHal.ms i. S'amouracher, tr. «him amourachein a vnan benac.»

    ●(1995) BRYV III 71. (Milizag) eur breur hag en em amourachas dioustu deuz Jani.

  • amourapl
    amourapl

    voir amurapl

  • amouriñ
    amouriñ

    v. intr. Amouriñ ouzh ub. : s'amouracher de qqn.

    ●(1905) HFBI 440. Laou ha Jacques à gommansas amouri à zévri ous ho bonami.

  • amourous
    amourous

    adj.

    (1) Amoureux.

    ●(1499) Ca 7b. Amoureux. g. idem. l. amorosus / sa / sum.

    ●(1659) SCger 6b. amoureux, tr. «amouroux.»

    (2) (Lettre, chanson) d'amour.

    ●(1824) BAM 306. al liserou amourous. ●(1869) FHB 239/235a. na lezit ket kana en ho touez kanaouennou lik, sonyou amourouz.

    (3) (en plt des animaux) Méchant.

    ●(1982) MABL I 137. (Lesneven) Ur Pagan justamant edo bet gwerzhet ur marc'h drouk de'añ dac'h a Lancelin, dac'h ti va zad, ur marc'h amourous 've' graet dac'h an dra-se.

  • amourousted
    amourousted

    f.

    (1) Amours.

    ●(1612) Cnf 30b. oz tretiff eues à afferou seculyer, pé à amouroustet. ●(1647) Am (titre). Amouroustet eun den coz pêvar huguent bloaz Pehini so orguet à vez à eur plac'h jaoanc hen oad a huezecq bloaz.

    ●(1659) SCger 6b. amitie folle, tr. «amourousdet.» ●(1710) IN I 24. he amourousdet fall. ●262. nep piou bennâc a so couezet e gripedou an amourousdet-mâ. ●(1732) GReg 17b. Affoler d'amour, aimer passionément, tr. «folla gand an amourousded.» ●245a. Déesse de l'amour, Venus, tr. «Douëes an amourousted.» ●(1792) CAg 136. Hantisse criminele, / Amourustæd cruele. ●(1799) CAm 99. Canomp amouroustet Janet, / Canomp amouroustet Jan. / Jan a gar Janet, / Janet a gar Jan; / Mes aboe me Jan demeet da Janet, / Jan ne gar mui Janet, / Na Janet Jan.

    (2) Ober amourousted ouzh : faire la cour à.

    ●(1905) HFBI 92. a da goumans clask ober amourousdet eus ar merc'het yaouanc.

  • amourouz
    amourouz

    m. –ion Amoureux.

    ●(1826/31) PPA 9. Bemde e teue an amourousien da vellet Clemantin, tr. Chaque jour les amoureux venaient voir Clémentine.» ●(1848) SBI I 190. Remed an amourous clanv, tr. «Le remède de l'amoureux malade.» ●(1838-1866) PRO.tj 185. Louisaïk ar Rouz / He deus war ma fe / Daouzek amourous. ●(18--) AID 22. mar pige eun amourous, c'hui marteze en carge, tr. «si vous aviez un amoureux, vous l'aimeriez peut-être.» ●247. daoû amourous, tr. «deux amoureux.»

  • amourouzez
    amourouzez

    f. –ed Amoureuse.

    ●(1710) IN I 262. d'an amourouses sot pe ouz hini en devoa bet attaich a ziaguent.

  • amourus
    amourus

    adj. (Livre, roman) d'amour.

    ●(1612) Cnf 42b. L'enn leffryou amourus.

  • ampalastr
    ampalastr

    voir amplastr

  • ampalestr
    ampalestr

    m. Champion.

    ●(1996) CRYK 342. d'ar c'houlz-se me 'oe un ampalestr, tr. «A cette époque, j'étais un champion.»

  • ampalvar
    ampalvar

    m. Lourdaud. cf. amparfal

    ●(1904) KZVr 349 - 17/07/04. Ampalvar. Eun «ampalvar», eun den dizampart, eul lanchore. Ar paour kez ampalvar, devet e di gant ar glao, a vez lavaret, diwar c'hoari, eus eun den dizampart hag arzot e Treger hag e Goelo. ●(1912) MELU XI 274. Paour kez ampalvar, tr. «le pauvre lourdaud.» ●(1913) KZVr 29 - 21/09/13. Paour kêz ampalvar, devet e di gant ar glao, tr. «se dit d'un lourdaud en Bas-Tréguier. ●(1942) VALLsup 108b. Amparfal est prononcé en T[régor] ampalvar ; d'un lourdaud, inintelligent l'on dit : Ar paour kaez ampalvar, devet eo bet e di gand ar glao.

  • ampalvarzet
    ampalvarzet

    adj. Embarrassé.

    ●(1917) KRVT 246/2a hag a zo bet keit-all hualet, ampalvarzet, chadennet gant Pariz, a ya war-raok souezus. ●(1931) VALL 247a. Embarrassé, tr. «ampalvarzet T[régor].»

  • ampalvarziñ
    ampalvarziñ

    v.

    I. V. tr. d. Embarrasser.

    ●(1931) VALL 247b. Embarrasser, tr. «ampalvarzi T[régor].»

    II. V. pron. réfl. En em ampalvarziñ.

    (1) (en plt de qqn) Faire un faux pas.

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Anpalvazein ('n em anpalvazein), tr. «même sens que «ober ur c'hammad goullo», faire un faux pas, comme quand on trébuche dans un escalier. H[au]t-Trég[orois].»

    (2) (en plt d'un cheval) S'enchevêter.

    ●(1904) KZVr 349 - 17/07/04. Ampalvarzi, luia. Da skouer : Ar marc'h 'zo en em ampalvarzet en e gabestr (evit «en em luiet») (Goelo). ●(1913) KZVr 29 - 21/09/13. Ampalvarzi, tr. «embarrasser.» ●Ar marc'h 'zo en em ampalvarzet en e gabestr, tr. «le cheval s'est embarrassé dans son licol. G[oelo].»

  • ampañv
    ampañv

    s. Ober an ampañv : faire semblant.

    ●(1948) LLMM 8/64. (Kemper) Ober an a[mpanv] = ober van, ober an neuz.

  • ampaourig
    ampaourig

    m. =

    ●(1971) BAHE 68/14. O mab oa un ampaourig a zen, mat da van. ●(1974) SKOL 56/13. Darbet e voe d'an ampaourig a gazh bezañ friket gant ur wetur luch. ●(1978) EMGI 34. an div ampaourig a vouchig.

  • ampar .1
    ampar .1

    adj.

    I. (en plt de qqc.)

    (1) Impair.

    ●(1499) Ca 7b. Ampar. g. non per. l. hic et hec et hoc impar. aris.

    (2) (en plt d'une qualité humaine) Incomparable.

    ●(17--) SP II 427. ho madelez impar. ●(17--) EN.ap 65. e gourag ampar, tr. «son courage sans pair.» ●(1783) BV 51/1273. …ma gourahg sou impar.

    ●(1850) MOY 169. va c'houraj impar.

    (3) (en plt d'un membre malade) Sain, bien portant.

    ●(1879) BMN 308. Rag n'en doa bet nemed ober sin ar groas var ar gar glanv, hag hi ractal ampar evel biscoas.

    (4) Sans égal, sans pareil.

    ●(1854) MMM 261. Eun ners impar ên dalc'h tachet e leac'h eus ê dourmant. ●(1866) SEV 130. poaniou ann ifern (...) ken impar dre ar boan a reont da c'houzanv. ●(1866) LZBt Gouere 171. neventio impar ann Europ.

    II. (en plt de qqn)

    (1) Sans pareil, sans égal.

    ●(1838-1866) PRO.tj 178. Ag en dachenn, impar evit dansal.

    ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. ampar, tr. «sans pareil, Treger.» ●(1922) IATA 17. Te vo ampar, va faotric-me, ma pakez ac'hanon.

    (2) Bezañ ampar diouzh udb. : être compétent dans qqc.

    ●(1922) IATA 18. Ne pezo ket izoum da ober kig-ha-fars : n'out ket c'hoaz gwall ampar diouz an an dra-ze.

  • ampar .2
    ampar .2

    m. Empan.

    ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Ampar = g. an hirder etre ar meud hag ar biz-yod, pa vuzulier, e c'hoari an deñv. Galleg : empan ?

  • amparaat
    amparaat

    v. pron. réfl. En em amparaat : (?) améliorer son savoir-faire (?).

    ●(1869) FHB 210/1b. ha caout a ra deoc'h-hu e vezo gouizieg (...) ar micherour iaouank (...) ma na glask ket en em amparaat eur vech deut euz a di he vestr.

  • amparailhoù
    amparailhoù

    plur. Préparatifs.

    ●(1872) ROU 96b. Préparatif, tr. «amparaillou.»

  • amparfal .1
    amparfal .1

    adj.

    I. (en plt de qqn)

    (1) Lourdaud, maladroit.

    ●(1847) FVR 216-217. Gwech all ho peleien a oa ken amparval / M'evjac'h d'he boutaliad, ho tinac'hent raktal. ●(1867) FHB 115/87b. Ah ! den sot hag imparfall ! ●(1867) FHB 141/291b. an dud clanv hag amparfall. ●(1868) FHB 183/213a. e n'em velet a ran dija imparfal. ●(1869) FHB 218/72b. evel eun den ampafal.

    ●(1905) IVLD 112. Penaoz e rin-me pa'z inn d'ar baradoz ? Na me a vezo balouard, amparfal eno ! ●170. Eun den iaouank divar ar meaz, balouard, hag amparfal a zo bet guelet aliez e kichen ar Grott. ●(1927) GERI.Ern 16. amparfal, ampafal adj., tr. «Lourdaud, maladroit.» ●(1928) LEAN 11. Danset am eus gand eun amparfal a ofiser. ●(1931) VALL 433. Lourdaud, adj., tr. «amparfal.»

    (2) Bezañ amparfal war udb. : être maladroit en, dans qqc.

    ●(1928) FHAB Ebrel 150. Eur medisin yaouank (…) amparfal c'hoaz war ar brezoneg.

    (3) Impotent.

    ●(1905) BOBL 28 janvier 19/1a. n'euz ken nemed unan goz arru amparval.

    (4) Troublé.

    ●(1575) M 3506. Hac amparfar an trugar bet nary, tr. «Et troublée impitoyablement à jamais.»

    II. (en plt de la démarche de qqn) Lourde, maladroite.

    ●(1959) BRUD 7/18. Eur bale kamm moarvad, pe jorgell, pe imparfall.

  • amparfal .2
    amparfal .2

    m. –ed Lourdaud, maladroit.

    ●(1906) KPSA 176. Eun deiz e velaz unan euz e boltrejou hag ioa lakeat warnezo gant eun imparfal bennag, en traon, e vantel chaloni... ●(1909) FHAB Gwengolo 266. Petra zonjfac'h eus eun amparfall hag a deufe, heb anaout na goakol na kleür... ●(1913) KZVr 29 - 21/09/13. Amparfal, tr. «homme lourd, maladroit, qui est toujours embarrasé. ●(1926) FHAB Mezheven 220. ha me ne d'oun ha ne vezin nemed eun amparfal ! ●(1927) GERI.Ern 16. amparfal, ampafal m., tr. «Lourdaud, maladroit.» ●(1931) VALL 433b. Lourdaud, tr. «amparfal pl. ed.»

  • amparfalek
    amparfalek

    adj.

    (1) (en plt d'un membre) Engourdi.

    ●(1873) FHB 23 Eost. Da zaouarn a zo ampafalek, / Ha da zivesker gravazek.

    ●(1913) KZVr 29 - 21/09/13. Ampafalek, tr. «engourdi.» ●(1927) GERI.Ern 16. amparfalek, ampafalek adj., tr. «engourdi, embarrassé.»

    (2) (en plt de qqn) Lourdaud, maladroit.

    ●(1931) VALL 433b. Lourdaud, adj., tr. «amparfalek.»

  • amparfalet
    amparfalet

    adj. (en plt de qqn) Troublé.

    ●(1530) Pm 112 (Tremenuan). Eual tut an conar ezoent amparfaret, tr. «Comme des gens (pris de) rage ils étaient troublés.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...