Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 56 : de dichalmet (2751) à dichiket (2800) :

• dichalmet
  dichalmet

  adj. Qui n'est plus charmé, ensorcelé.

  ●(1732) GReg 51a. Armes dont on a levé l'enchantement, tr. «Armou dichalmet.»

• dichalmiñ
  dichalmiñ

  v. tr. d. Désensorceler.

  ●(1904) DBFV 48b. dichalmein, dicharmein, v. a., tr. «désensorceler.»

• dichalon
  dichalon

  m. (domaine maritime) Endroits découverts à marée basse. (?) coquille pour : dichalou (?).

  ●(1909) BROU 224. (Eusa) An dichalon, tr. «les points qui sont généralement découverts à marée basse.»

• dichañkradur
  dichañkradur

  m. –ioù Échancrure.

  ●(1904) DBFV 48b. dichankradur, m. pl. eu, tr. «échancrure.»

• dichañkriñ
  dichañkriñ

  v. tr. d. Échancrer.

  ●(1659) SCger 47a. echancrer, tr. «dichancri.»

  ●(1904) DBFV 48b. dichankrein, v. a., tr. «échancrer.»

• dichañs .1
  dichañs .1

  adj.

  (1) (en plt d'un lieu) Non fréquenté.

  ●(1954) BGUE 32/8. Dichans bras é er ruieu.

  (2) (en plt d'un cheval) Rétif.

  ●(1929) MKRN 177. (Gourin, ar Faoued, Skaer) Dichans… Méchant ; rétif. Eur jao dichans.

• dichañs .2
  dichañs .2

  f.

  (1) Malchance, déveine.

  ●(1867) FHB 127/182a. an dichans hen doa bet enn davarn. ●(1869) SAG 258. ar chanz-vad pe an dichanz. ●(1889) ISV 113. pa guez an dichans varnoc'h (…) an dichans zo crog enhout.

  ●(1904) DBFV 48b. dichans, f., tr. «mauvaise chance, fatalité.» ●(1909) HBAL 38. dichanz var an taol kenta ! ●(1910) FHAB Here 299. an dichans da veza bet ganet e tenvalijen ar gaou. (FHB 1866 87/273) ●(1911) BUAZperrot 287. an dichans en deus great rins-kraou. ●(1927) KANNkerzevod 11/7. sikour ar re eus o bugale a c'hellfe an dichanz dont warno. ●(1959) BRUD 10/45. c'hoarzin atao, e serr ar chañs hag e serr an dichañs.

  (2) Kaout dichañs war =

  ●(1943) VKST Genver-C'hwevrer 223. dichans a zo bet var al loened.

  (3) Dre zichañs : par malchance.

  ●(1909) FHAB Even 187. evel dre zichans. ●(1964) ABRO 69. Dre zichañs em boa ankouaet va lunedenn-vor.

  (4) A zichañs : qui porte malheur.

  ●(1955) STBJ 168. Du-mañ ne gredemp ket e touge gwalleur ar piked, daoust ma soñje kalz tud e oant lapoused a zichañs, dreist-holl p'o c'haved war an heñchou o tiskrapa ar c'haoc'h-kezek.

• dichañsañ
  dichañsañ

  v. intr.

  (1) Advenir.

  ●(1852) MML 150. mar dichans d'am daoulagat enem serrin, qen buan eur sonjeson spouronus em difun. ●157-158. Ar vue malurus-se a gondue, pa dichansas da eun afer hen digas de Baris.

  (2) Dichañsañ da ub. : arriver à qqn.

  ●(1838) CGK 23. Mar dichanç da veur a baour qœs (…).

  ●(1931) VALL 109a. arriver par mauv[aise] chance, tr. «dichañsi.» ●(1955) VBRU 67. Nemet ha pa zichañse dezhañ sevel war e dachoù. ●(1964) BAHE 40/45. pa zichañse da mamm chom klañv. ●(1969) BAHE 62/50. Ar re a zo bet dichañset dezhe spurmantiñ anezhañ.

• dichañsus
  dichañsus

  adj. Qui ne porte pas chance.

  ●(1857) HTB 4. Chetu aze eun de dichansuz evit-han.

  ●(1904) DBFV 48b. dichansus, adj., tr. «fatal.»

• dichaok
  dichaok

  adv. Chaok-dichaok : toujours en train de mâchonner.

  ●(1977) PBDZ 783. (Douarnenez) chak-dichak, tr. «toujours en train de mâchonner.»

• dichaokañ
  dichaokañ

  v. tr. d. ; loc. verb. Chaokañ ha dichaokañ : toujours en train de mâcher.

  ●(1977) PBDZ 785. (Douarnenez) o chakiñ hag o tichakiñ e vez atav, tr. «il est toujours entrain de mâcher quelque chose.»

• dichaos
  dichaos

  voir dichaosañ

• dichaoseliñ
  dichaoseliñ

  voir dichaoseriañ

• dichaoseriañ / dichaoseliñ
  dichaoseriañ / dichaoseliñ

  v. tr. d. absol. =

  ●(1908) PIGO II 86. Petra 'zo d'ober 'vit dichoselli ?

• dichaosiñ / dichaos
  dichaosiñ / dichaos

  v. tr. d.

  (1) (agriculture) Arracher, déraciner (une plante).

  ●(1744) L'Arm 449b. Hommée, tr. «Déhuéh dichauche ou piguællatt.» ●(17--) CBet 1864. E vo ret d'imp breman donet d'hen dibennan, / Pe d'hen dichosan tout, tr. «Il nous faudra détacher les épis ou bien déraciner les tiges.»

  ●(1904) DBFV 48b. dichauch, dichauchein, v. a., tr. «déchausser (une vigne), l'A.).» ●(1936) DIHU 295/4. Nag a zrein (...) hag e zo ret ou dichaoch. ●(1942) DHKN 234. émesk er stedeu lann ha brug é ma é tichaochein.

  (2) Enlever les souches.

  ●(1962) EGRH I 58. dichosañ v., tr. « enlever les souches. »

  (3) sens fig. Arracher, dépecer.

  ●(1905) KANngalon Genver 293. an houl-mor a darz ouz an teven a deu gant ann amzer da zijaosi ar garrek.

• dichaouat
  dichaouat

  voir dichaouiñ

• dichaouiñ / dichaouat
  dichaouiñ / dichaouat

  v. tr. d. Chasser (les poules).

  ●(1876) TDE.BF 118b. Dichaouat, v. n., tr. «Chasser les poules.»

  ●(1916) KZVr 198 - 01/12/16. Dichaoui, tr. «renvoyer, chasser.» dichaoui ar yer, Loeiz ar Floc'h.

  ►absol.

  ●(1876) TDE.BF 118b. Ke da zichaouat, v. n., tr. «va chasser les poules.»

• dichapañ
  dichapañ

  voir dichapiñ

• dichapav
  dichapav

  s. Àr e zichapav : à quatre pattes.

  ●(1919) DBFVsup 15a. dichapaù : ar é zichapaù, tr. «à quatre pattes.» ●(1921) GRSA 195. koéhel e hra ar é zichapaù.

• dichapaviñ
  dichapaviñ

  v. intr. =

  ●(1921) GRSA 20. ur baré éled é tichapaùein dirak Doué.

• dichapet
  dichapet

  adj. (Femme) qui relève de couches.

  ●(1909) BROU 225. (Eusa) Eur vaouez dichapet, tr. «une femme qui relève de couches.»

• dichapiñ / dichapañ
  dichapiñ / dichapañ

  v.

  (1) V. intr. S'échapper.

  ●(1922) FHAB Mae 149. Taolit evez, dreist-oll, ne zichapfe euz a-dre ho taouarn. ●(1977) PBDZ 780. (Douarnenez) dichapiñ, tr. «s'échapper.»

  (2) V. tr. d. Défaire (un nid).

  ●(1909) BROU 225. (Eusa) Dicháppa, tr. «Enlever un nid, ou son contenu.»

• dicharmiñ
  dicharmiñ

  v. tr. d. Décharmer.

  ●(1659) SCger 40b. decharmer, tr. «dicharmi.»

• dichaseal
  dichaseal

  v. tr. d. Rechasser.

  ●(1732) GReg 787a. Rechasser, tr. «Dichaçzeal. pr. dichaçzéët.»

• dichasour
  dichasour

  m. –ion Bâtonnier d'église.

  ●(c.1718) CHal.ms i. bastonnier, tr. «Idem, un deen a zougu' ur vah en un Ilis, dichassour.»

  ●(1904) DBFV 48b. dichasour, m. pl. –serion, tr. «bâtonnier (d'une église) (Ch. ms.).»

• dichasplouziñ
  dichasplouziñ

  v. tr. d. Écheniller.

  ●(c.1718) CHal.ms i. escheniller lemel er chacheblouzet er preanuet dibrennedein, dichacheblouzein, dibreanuedein.»

• dichastre
  dichastre

  adj.

  (1) [au compar.] Qui donne moins de travail.

  ●(1924) FHAB Eost 315. Hiviziken e kavont dijastreoc'h gwerza [podou] d'an drafikerien. ●(1953) BLBR 60/11. mont buanoc'h ha dijastreoc'h.

  (2) Insouciant.

  ●(1923) ADML 55. al listri divent a rog hirio ar mor, dijastre diouz peb amzer. ●57. C'hoant en em ziskwez dijastre en d'oa.

• dichastreüs
  dichastreüs

  adj. =

  ●(1919) FHAB Gwengolo 80. Eus kelou dijastreüs ar c'hed a zo garo.

• dichati
  dichati

  adj. Sans inquiétude.

  ●(1942) DRAN 142. Bez dichati, va faotr, emezañ. ●(1954) BISO.llmm 37. bezit dichati, aotrou person, mont a rin.

• diché
  diché

  s. = (?) diskenn (?) cf. Gl. déchet (?).

  ●(1925) DIHU 172/351. Guèl é lakat er guin ardant én un tachad séh ha kentoh tuem, el ur sulér. Diché e iei ar en ivaj, meit er péh e chomo genoh a vo éleih guél.

• dichedañ
  dichedañ

  v. tr. d. Faire (sortir un animal) de son repaire, dégîter, forlancer.

  ●(1931) VALL 193a. Dégîter, tr. «dicheda, dijeda.» ●(1941) ARVR 12/4b. da zicheta ar pemoc'h-gouez. ●(1947) TNOG 5/21. (Tregor ha Goelo) Dichetañ, verb. : lakaat ur c'had, h. a. da dec'hout. Ar c'hi en deus dichetet ar c'had. ●(1974) SKVT III 139. Deut e oa (...) da zichetañ en e doull, al louarn.

• dicheder
  dicheder

  m. –ion Celui qui fait sortir un animal de son gîte.

  ●(1947) TNOG 5/21. (Tregor ha Goelo) Dicheter, ak., g. an hini a zichet. Un dicheter mat eo ar c'hi-mañ.

• dicheiñ
  dicheiñ

  v. intr. Dépérir.

  ●(1876) TDE.BF 118. dichei (diche-i), tr. «v. n. C[ornouaillais] Dépérir.»

• dichek
  dichek

  adj.

  I. Attr./Épith.

  (1) (en plt de qqn, de sa voix, de ses paroles) Rude, hautain, insolent.

  ●(1732) GReg 410b. Fier, hautain, tr. «dichecq èn e gompsyou.» ●833b. Qui est rude en paroles, tr. «Dichecq.»

  ●(1862) JKS 331. ger dichek e-bed. ●(1877) EKG I 246. Komzou ken dichek a zistanaz penn an Tunk. ●(1876) TDE.BF 118b. Dichek, adj., tr. «Hautain, altier, rustre impertinent, arrogant ; il se dit des personnes et des paroles.» ●(1889) ISV 97. ho mouez avad a so seac'h ha dichek. ●(18--) SAQ II 257. pe gomzou dous, flour pe gomzou dichek.

  ●(1904) SKRS I 56. responchou dichek. ●(1911) SKRS II 195. gant eur vouez dichek. ●(1920) AMJV 13. An tad Javouhaey a ioa ker seac'h ha ken dichek he c'her. ●(1927) GERI.Ern 102. dichek adj., tr. «Hautain, impertinent.» ●(1936) PRBD 19. gant eur vouez dichek.

  (2) par ext. Qui défie.

  ●(1877) EKG I 268. hor bale dichek ha faeuz.

  II. Adv. Rudement, insolemment, avec arrogance.

  ●(1876) TDE.BF 118b. Dichek, av., tr. «Comme adverbe, il a le sens de fièrement, avec arrogance.»

  ●(1912) MMPM 39. Unan bennak o veza koumzet dezan euz he zilvidigez a we kasset en dro buhan ha dichek. ●(1927) GERI.Ern 102. dichek adv., tr. «arrogamment.» ●(1941) SAV 19/12. hag e prezegas dichek d'ar re a oa dirazañ.

• dichekadenn
  dichekadenn

  f. –où Provocation, défi.

  ●(1931) VALL 601b. Provocation, tr. «dichekadenn f.» ●(1936) IVGA 170. eun dichekadenn bolitikel.

• dichekal
  dichekal

  voir dichekañ

• dichekañ / dichekal
  dichekañ / dichekal

  v. tr. d. Défier, braver.

  ●(1862) BBR 178. C'hoant ec'h euz, potr, d'am dichekal ! tr. «Tu as envie, l'ami, de me narguer !»

  ●(1927) GERI.Ern 102. dicheka v. a., tr. «bra ver, mettre au défi.»

  ►absol.

  ●(18--) SAQ II 77. difennet eo dichikal, ober drouk, mac'hagni hag rag-se en em ganna. ●103. atao dichikal, goapaat, kuiteal, dispenn, rei leac'h da gredi, danta, diskolpa tammou bihan...

• dichelpañ
  dichelpañ

  v. intr. Être essoufflé, haleter.

  ●(1879) ERNsup 150. dichelpañ, être essoufflé. ●(1899) MSLp xi 17 [108]. pet[it] tréc[orois] dichelpan «être essoufflé».

• dichelper
  dichelper

  m. –ion Celui qui est essoufflé.

  ●(1879) ERNsup 150. dichelper, celui qui l'est [essoufflé].

• dicheñch
  dicheñch

  adj.

  (1) Attr./Épith. = (?) dichañs (?).

  ●(1906) BOBL 17 mars 78/1a. ar skeudennou-ze a zo dislivet, dijanch e-kichen an treo fresk ha koant oc'h euz war vantel ho chiminal.

  (2) Adv. Cheñch-dicheñch : qui change sans arrêt, constamment.

  ●(1710) IN I 401. peguement bennâc ma ve tro-dizro ha cheing-digeinch an traou-all oll endro deomp.

  ●(1850) MOY 183. Ne veomp qet chench-dichench ebars er vicher-ze. ●(1869) SAG 62. abalamour ma'zint chench-dichench. ●(18--) SAQ II 346. Ar mor chench-dijench.

  ●(1920) AMJV 90. ar reolen a vefe chench dijench euz an eil aotrou 'n eskop d'egile. ●123. Mes allas, ar gouarnamanchou a zo atao chench-dichench. ●(1924) CDFi 1er mars 1. An dud digristen dimezet a zo chench dichench.

• dicheñchañ
  dicheñchañ

  v. tr. d. Dégager.

  ●(1929) MKRN 177. (Gourin, ar Faoued, Skaer) Dizenja… Dégager.

• dicheñjennadur
  dicheñjennadur

  m. –ioù Déchaînement.

  ●(1904) DBFV 49a. dichenjennadur, m. pl. eu, tr. «déchaînement.»

• dicheñjenniñ
  dicheñjenniñ

  v.

  (1) V. tr. d. Désenchaîner.

  ●(1732) GReg 249a. Dechaîner, ôter la chaîne, tr. «Van[netois] dicheñgenneiñ. pr. dicheñgennet.»

  ●(1904) DBFV 49a. dichenjennein, v. a, tr. «déchaîner.»

  (2) V. pron. réfl. En em zicheñjenniñ : se désenchaîner.

  ●(1732) GReg 249a. Se dechaîner, rompre sa chaîne, tr. «Van[netois] him dicheñgenneiñ.»

• dicheret
  dicheret

  adj. Qui a perdu son visage serein, qui a le visage défait.

  ●(1906) DIHU 7/125. é galon ankinet hag é fas dichéret blaoah. ●(1906) HIVL 96. ean e zistro, milén é fas, dichéret.

• dichet
  dichet

  m. Déchet.

  ●(1633) Nom 202b. Intetrimentum, intetritura : dechet : dichet, an diminu.

• dichetañ
  dichetañ

  voir dichedañ

• dichifiñ
  dichifiñ

  v. intr. Cesser d'être chagriné.

  ●(1921) GRSA 22. dichifein hran un nebed. ●(1927) DIHU 187/204. Dichifet ha diouilet, é ma hou kroèdur ér baraouiz.

• dichigas
  dichigas

  adj. Fringant.

  ●(1766) MM 765-766. a morin a yoa fignoleur, / dichigazz queit ac a renqueur, tr. «et Morin était bragard, fringant autant qu'il le faut.»

• dichikan
  dichikan

  adj.

  I. Attr./Épith.

  (1) Bezañ dichikan : ne pas se chicaner.

  ●(1917) LZBt Gouere 21. Ha c'houi, bezet dichikan !

  (2) Qui ne se chicane pas.

  ●(1872) ROU 104b. Moins sujet à produire des chicanes, tr. «dizicannoc'h.»

  II. Adv. Sans se chicaner.

  ●(1867) FHB 116/93b. Epad 30 vloas hen devoa bevet didrouz ha dizinkan.

• dichiket
  dichiket

  adj. =

  ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 56. an oll blegou dichiket ennhi gant nerz an tarziou.