Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 60 : de didortan-1 (2951) à didristaat (3000) :- didortañ .1didortañ .1
v. tr. d. Redresser (un bossu).
●(1936) BREI 446/3d. da zidorta ar vugale ganet tort. ●(1993) MARV xii 31. (Kemper-Gwezenneg) Ha ma vije gallet didorta anezi e vije bet eur plah evel ar reou all.
- didortañ .2
- didortilhdidortilh
adv.
(1) Sans ambages.
●(1867) FHB 113/67b. hag e lavaraz d'ez-han didortil.
●(1919) KZVr 350 - 15/11/19. didortuilh, tr. «sans ambages, sans détours, Loeiz ar Floc'h.» ●(1936) PRBD 126. evit ma c'helfoc'h o lavaret [o pec'hejou], didortil ha difasi. (...) Didortil, sans détour, en Léon.
(2) Sans hésitation, directement.
●(1870) FHB 297/287b. didortill e sav var mur ar vered.
●(1917) LZBt Gouere 45. mont didortilh da laket eun ex-voto dirak Itron-Varia ar Galon Jezuz.
- didortilhañ
- didou
- didouchañdidouchañ
v. intr. (marine) = (?).
●(1978) BZNZ 65. (Lilia-Plougernev) Hag ez ea batimañchoù eno gant mogidell hag e tidouchent pa en em gave ar mor ijel. Pa deue ar mor da war-laez e tidouchent, seac'h ar fri hag an adreñv a-flod.
- didouell
- didouellañ / didouelliñdidouellañ / didouelliñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Désabuser.
●(1931) VALL 205b. Désabuser, tr. «didouella.»
(2) Détromper.
●(1931) VALL 213a. Détromper, tr. «didouella.»
II. V. intr. Se détromper.
●(1931) VALL 213a. se détromper, tr. «didouelli.» ●(1932) ANDOgwal 45. Spontus eo didouella, Iribe, ha dihuni eur mintinvez o kavout ez eur aet koz.
III. V. pron. réfl. En em zidouellañ : se détrromper.
●(1931) VALL 213a. se détromper, tr. «en em zidouella.»
- didouelletdidouellet
adj. Désabusé.
●(1970) BRUD 35-36/146. Evid Jakez Riou, an noz a zo mare ar parfetiz, ar preder, an eveziadennou didouellet diwar-benn tonkadur mabden.
- didouelliñdidouelliñ
voir didouellañ
- didouezañdidouezañ
voir didoueziañ
- didoueziañ / didouezañdidoueziañ / didouezañ
v. tr. d.
(1) Trier.
●(1876) TDE.BF 121a. Didouesia (didoue-sia), v. a. Trier ; p. didouesiet (didoue-siet). Ce mot composé est des plus remarquables. Il est formé de la particule extractive di, et de la préposition touez, parmi ; c'est comme si l'on disait extraire de parmi ; didouesia greun dre ma'z iñt bet toueziet mesk-e-mesk, trier des grains parce qu'ils ont été mélangés pêle-mêle. ●(1890) MOA 86. didouesia, tr. «trier.»
●(1923) KNOL 102. An hini 'vo mab kaer d'in, a ranko, en eur penn-devez, didoueza holl ar greun-ze ha lakaat pep-hini en e vern. ●(1962) EGRH I 55. didoueziañ v., tr. « trier, séparer. »
(2) Didoueziañ diouzh : trier de, séparer de.
●(1927) FHAB Gouere 146b. didouezia ar greun diouz ar c'holo hag ar pell.
- didoull .1
- didoull .2didoull .2
m. Place de travail libre.
●(1933) OALD 45/197. Red e vije gortoz eur plas goullanter e pad 5 miz. Ha me d'an Hâvr da glask ambarki. Na oa ket moïen da gaout didoull a-bed.
- didoullañdidoullañ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Boucher (un trou) à.
●(1872) ROU 98a. Raccommoder, tr. «didoulla.» ●(1876) TDE.BF 121a. Didoulla, v. a., tr. «Il s'entend, en style familier, au sens de raccommoder, parlant des vêtements, d'un plancher, etc. : didoullit he vragez, raccommodez sa culotte.»
●(1922) EMAR 51. Aboue 'm eus graet meur a dôenn, / D'eleiz didoullet o lochenn.
►[empl. comme subst.]
●(1872) ROU 100a. Réparation, locatives. An didoulla, m. à m. faire qu'il n'y ait pas de trous.
(2) Repriser, rapiécer.
●(1867) FHB 134/239a. da zidoulla bragheïer.
●(1985) AMRZ 297. didoulla on loereier.
B.
(1) Chasser, faire quitter (un lieu).
●(1867) MGK 34. Eur c'haz (…) / A zidoulle ker brao ar razed a bep korn.
●(1924) FHAB Here 382. Ar Vretoned a skoas ker kalet warno ma teujont a-benn d'o didoulla ac'hano.
(2) Faire quitter (la prison) à qqn.
●(1914) LSAV 36. P'arruas ar c'houls da veza didoullet.
II. V. intr.
(1) Sortir d'un troù.
●(1982) HYZH 147/12. (Treboull) e-giz-se vient ket pell o tidoullañ [ar skrilhed].
(2) sens fig. Se lever (du lit).
●(1910) MAKE 28. daoust ha n'eo ket poent c'hoaz didoulla alese ?
- didoullet
- didoumpi
- didradidra
adj. Sans biens.
●(1659) SCger 89b. pauure, tr. «didra.» ●142a. didra, tr. «pauure.» ●(1732) GReg 167a. Sans aucune chose, qui n'a rien, tr. «Didra.» ●270b. Qui n'a pas dequoi, tr. «Un dèn didra.»
●(1876) TDE.BF 121b. Didra, adj., tr. «Pauvre, qui ne possède rien.»
●(1931) VALL 200b. Dénué de biens, tr. «didra.» ●(1933) BRND 114. tud yaouank didra. ●(1955) VBRU 147. ar merc'hed yaouank didra.
- didrabasdidrabas
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Sans ennui, tranquille.
●(1872) ROU 94a. Vous y serez en paix, tr. «Eno e vezo didrabass deoc'h.» ●(1877) EKG I 11. Choum a reas didrabas var dro eur bloas.
●(1906) KPSA xxii. An diaoul kennebeut ne lec'haz ket anezan didrabaz. ●(1909) BROU 223. (Eusa) Didrábas, tr. «Exempt de souci, objectivement ou subjectivement.» ●(1909) HBAL 33. Didrabassoc'h a vo evidon... ●(1911) BUAZperrot 116. lezel e dud didrabas. ●241. a leze ar gristenien didrabas.
(2) Qui ne fait pas d'embarras.
●(1876) TDE.BF 121b. Didrabas, adj., tr. «didrabas.»
II. Adv. Tranquillement.
●(1906) BOBL 10 février 73/1f. an traou a zo bet ivantoriet didrabaz. ●(1907) FHAB Here 232. ober didrabaz o labour.
- didraezhañ
- didrafik
- didrailhdidrailh
voir didrailh
- didrantell
- didrast
- didrec'hdidrec'h
adj. Invaincu.
●(1902) PIGO I 204. hag e vi bepred didrec'h. ●(1907) BOBL 04 mai 136/2c. Didrec'h bete vreman, hen a gred eo didrec'huz da viken ha dre-holl. ●(1910) MBJL 11. e volante didrec'h. ●(1912) MMKE xviii. dalc'het eur vro war zao ha didrec'h. ●(1921) FHAB Ebrel 94. chom didrec'h. ●(1935) BREI 424/1b. sin o galloud didrec'h.
- didrec'het
- didrec'hus
- didrec'husted
- didrechoniñ
- didrefu .1
- didrefu .2
- didrefuañdidrefuañ
v. intr. Se remettre d'une émotion.
●(1931) VALL 641b. Se remettre d'une émotion, tr. «didrefua.»
- didreiñ
- didreinañ
- didrelatiñ
- didremenadurezhdidremenadurezh
f. Taches de rousseur.
●(1633) Nom 263a. Lentigo : lentille : taschouigou rous á deu en corf ditremenadurez.
- didremeniñ
- didrempdidremp
adj. (agriculture) Douar didremp : terre épuisée.
●(1960) EVBF I 330. douar didremp, douar distu, douar skuiz, –skuizet, terre épuisée, qui n'a pas encore assimilé la nouvelle fumure (tout l'ouest du Finistère).
- didreniañ / didreniñ
- didreniñdidreniñ
voir didreniañ
- didres .1
- didres .2
- didreudidreu
prép. & adv.
I. Prép.
(1) Au-delà.
●(14--) Jer.ms 20. A neusse dydreu dour / Da veze an Impalazr, tr. «Dès lors, au-delà de l'eau, / Vers l'empereur.» ●64. Me a yelo dydreu an mor, tr. «J'irai au-delà de la mer.» ●A.145. Deux gueneff dydreu an mor, tr. «Viens avec moi au-delà de la mer.»
●(1659) SCger 87a. outre la mer, tr. «didreu ar mor.» ●142a. didren (lire : didreu) ar pont, tr. «au dela du pont.»
(2) Loc. prép. Treu-didreu : à travers.
●(1633) Nom 139a. Lapis frontatus : pierre passant les deux parts du mur : vn mæn á tremen treu di-dreu an mur.
II. Adv.
A.
(1) Là-bas.
●(14--) Jer.ms 161. hac armet mat an Romanet dydreu, tr. «et bien armés (sont) les Romains là-bas.» ●249. Evel cheueten ordrenet / Dam tut so dydreu ez ezhehet, tr. «Comme capitaine ordonné, / Vers mes gens, qui sont là-bas, vous irez.»
(2) De part en part.
●(1659) SCger 120a. traieter, tr. «mont didreu.» ●(1732) GReg 935b. Faire le trajet d'une riviere, la passer, la traverser, tr. «Mont didreu. pr. eët. trémen un treu, ou, un tre, ou, un treiz.»
●(1904) DBFV 49b. didré, adv., tr. «de part en part.»
(3) Toullañ didreu : transpercer.
●(1744) L'Arm 388b. Transpercer, tr. «Toullein didrai.»
B. Loc. adv.
(1) Treu-didreu : de part en part.
●(1659) SCger 142a. treu didreu, tr. «transpercer tout outre.» ●(1732) GReg 683a. D'outre en outre, de part en part, tr. «treu-didreu.»
(2) Toullañ treu-didreu : transpercer.
●(1659) SCger 120b. transpercer, tr. «toulla dreu, didreu.» ●(1732) GReg 935a. Transpercer, tr. «toulla treu-didreu.»
(2) Treuziñ treu-didreu : traverser.
●(1659) SCger 120b. transpercer, tr. «treuzi dreu, didreu.» ●trauerser, tr. «treuzi, dre, didre.»
- didreuzdidreuz
adj., adv. & prép.
I. Adj.
(1) Imperméable.
●(1962) EGRH I 55. didreuz a., tr. « imperméable. »
(2) Infranchissable.
●(1962) EGRH I 55. didreuz a., tr. « infranchissable. »
II. Loc. adv. Treuz-didreuz : de part en part.
●(1732) GReg 683a. D'outre en outre, de part en part, tr. «Treuz-didreuz.» ●Il est percé d'outre en outre, tr. «Toullet eo treuz-didreuz.» ●935a. Transpercer, tr. «Toulla treuz-didreuz.»
●(1867) MGK 99. Toullgofet treuz-didreuz. ●(1872) ROU 94a. De part en part, tr. «treuz-didreuz.» ●(1876) TDE.BF 443b. ma klevaz Perik eur mestaol war dor he gampr hag hi toullet treuz-didreuz.
●(1906) BOBL 15 septembre 104/3d. toullet he c'horf treuz didreuz. ●(1927) GERI.Ern 99. treuz-didreuz, tr. «de part en part.»
III. Loc. prép.
A. À travers.
●(1847) FVR 31. Tremen didreuz ar mor a zo ouz-in berzet.
B. Treuz-didreuz dre : à travers.
●(1872) ROU 92a. Par monts et par vaux, tr. «Treuz-didreuz dre an douarou.»
C. A-dreuz-didreuz.
(1) =
●(1877) FHB (3e série) 35/276b. Terri a ranket adreuz didreuz an oll deputeud (lire : deputeed).
●(1926) FHAB C'hwevrer 72. Hag e sav, e sav c'hoaz uhelloc'h, a-dreuz didreuz ar reier.
(2) A-dreuz-didreuz dre =
●(1907) FHAB Eost 185. penaoz eo eat an traou a-dreuz didreuz dre skoliou kristen Leon ha Treger.
- didreuzañ / didreuziñ
- didreuziñdidreuziñ
voir didreuzañ
- didreuzusdidreuzus
adj. Impénétrable.
●(1732) GReg 516b. Impénétrable, tr. «didreuzus.» ●Un atome est impénétrable, dit Gaffendi, tr. «Ur boultrennicq vunud a so didreuzus, hervez Gafféndy.»
- didrevadenniñ
- didrilhañ
- didristaatdidristaat
v. tr. d. Déattrister.
●(1904) DBFV 49b. didristat, v. a., tr. «désattrister, rasséréner.»