Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 60 : de didortan-1 (2951) à didristaat (3000) :
  • didortañ .1
    didortañ .1

    v. tr. d. Redresser (un bossu).

    ●(1936) BREI 446/3d. da zidorta ar vugale ganet tort. ●(1993) MARV xii 31. (Kemper-Gwezenneg) Ha ma vije gallet didorta anezi e vije bet eur plah evel ar reou all.

  • didortañ .2
    didortañ .2

    v. intr. (argot de La Roche-Derrien) Se réveiller, se lever.

    ●(1893) RECe xiv 268. Më jes a didorto ag e hei de laret d'ën qyara : (...).

    ●(1980) PEAS 59. Didortañ, dihuniñ.

  • didortilh
    didortilh

    adv.

    (1) Sans ambages.

    ●(1867) FHB 113/67b. hag e lavaraz d'ez-han didortil.

    ●(1919) KZVr 350 - 15/11/19. didortuilh, tr. «sans ambages, sans détours, Loeiz ar Floc'h.» ●(1936) PRBD 126. evit ma c'helfoc'h o lavaret [o pec'hejou], didortil ha difasi. (...) Didortil, sans détour, en Léon.

    (2) Sans hésitation, directement.

    ●(1870) FHB 297/287b. didortill e sav var mur ar vered.

    ●(1917) LZBt Gouere 45. mont didortilh da laket eun ex-voto dirak Itron-Varia ar Galon Jezuz.

  • didortilhañ
    didortilhañ

    v. tr. d. Développer.

    ●(1659) SCger 43b. deueloper, tr. «ditortilla.»

  • didou
    didou

    adj. (histoire ; en plt du clergé) Insermenté.

    ●(1847) FVR 25. ar veleien didou.

    ●(1914) FHAB C'hwevrer 42. ar veleien didou. ●(1914) FHAB Meurzh 77. voti evit beleien didou.

  • didouchañ
    didouchañ

    v. intr. (marine) = (?).

    ●(1978) BZNZ 65. (Lilia-Plougernev) Hag ez ea batimañchoù eno gant mogidell hag e tidouchent pa en em gave ar mor ijel. Pa deue ar mor da war-laez e tidouchent, seac'h ar fri hag an adreñv a-flod.

  • didouell
    didouell

    adj. Sans feinte.

    ●(1931) VALL 297b. sans feinte, tr. «didouell.»

  • didouellañ / didouelliñ
    didouellañ / didouelliñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Désabuser.

    ●(1931) VALL 205b. Désabuser, tr. «didouella.»

    (2) Détromper.

    ●(1931) VALL 213a. Détromper, tr. «didouella.»

    II. V. intr. Se détromper.

    ●(1931) VALL 213a. se détromper, tr. «didouelli.» ●(1932) ANDOgwal 45. Spontus eo didouella, Iribe, ha dihuni eur mintinvez o kavout ez eur aet koz.

    III. V. pron. réfl. En em zidouellañ : se détrromper.

    ●(1931) VALL 213a. se détromper, tr. «en em zidouella.»

  • didouellet
    didouellet

    adj. Désabusé.

    ●(1970) BRUD 35-36/146. Evid Jakez Riou, an noz a zo mare ar parfetiz, ar preder, an eveziadennou didouellet diwar-benn tonkadur mabden.

  • didouelliñ
    didouelliñ

    voir didouellañ

  • didouezañ
    didouezañ

    voir didoueziañ

  • didoueziañ / didouezañ
    didoueziañ / didouezañ

    v. tr. d.

    (1) Trier.

    ●(1876) TDE.BF 121a. Didouesia (didoue-sia), v. a. Trier ; p. didouesiet (didoue-siet). Ce mot composé est des plus remarquables. Il est formé de la particule extractive di, et de la préposition touez, parmi ; c'est comme si l'on disait extraire de parmi ; didouesia greun dre ma'z iñt bet toueziet mesk-e-mesk, trier des grains parce qu'ils ont été mélangés pêle-mêle. ●(1890) MOA 86. didouesia, tr. «trier.»

    ●(1923) KNOL 102. An hini 'vo mab kaer d'in, a ranko, en eur penn-devez, didoueza holl ar greun-ze ha lakaat pep-hini en e vern. ●(1962) EGRH I 55. didoueziañ v., tr. « trier, séparer. »

    (2) Didoueziañ diouzh : trier de, séparer de.

    ●(1927) FHAB Gouere 146b. didouezia ar greun diouz ar c'holo hag ar pell.

  • didoull .1
    didoull .1

    adj.

    (1) Adj. Qui n'est pas percé.

    ●(1774) AC 55. Mar deo ar vagin didoul, tr. «Si le vagin est imperforé.»

    (2) Loc. adv. Toull-didoull : percé de toutes parts.

    ●(1977) PBDZ 783. (Douarnenez) toull-didoull, tr. «tout percé, qui n'est que trous.»

  • didoull .2
    didoull .2

    m. Place de travail libre.

    ●(1933) OALD 45/197. Red e vije gortoz eur plas goullanter e pad 5 miz. Ha me d'an Hâvr da glask ambarki. Na oa ket moïen da gaout didoull a-bed.

  • didoullañ
    didoullañ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Boucher (un trou) à.

    ●(1872) ROU 98a. Raccommoder, tr. «didoulla.» ●(1876) TDE.BF 121a. Didoulla, v. a., tr. «Il s'entend, en style familier, au sens de raccommoder, parlant des vêtements, d'un plancher, etc. : didoullit he vragez, raccommodez sa culotte.»

    ●(1922) EMAR 51. Aboue 'm eus graet meur a dôenn, / D'eleiz didoullet o lochenn.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1872) ROU 100a. Réparation, locatives. An didoulla, m. à m. faire qu'il n'y ait pas de trous.

    (2) Repriser, rapiécer.

    ●(1867) FHB 134/239a. da zidoulla bragheïer.

    ●(1985) AMRZ 297. didoulla on loereier.

    B.

    (1) Chasser, faire quitter (un lieu).

    ●(1867) MGK 34. Eur c'haz (…) / A zidoulle ker brao ar razed a bep korn.

    ●(1924) FHAB Here 382. Ar Vretoned a skoas ker kalet warno ma teujont a-benn d'o didoulla ac'hano.

    (2) Faire quitter (la prison) à qqn.

    ●(1914) LSAV 36. P'arruas ar c'houls da veza didoullet.

    II. V. intr.

    (1) Sortir d'un troù.

    ●(1982) HYZH 147/12. (Treboull) e-giz-se vient ket pell o tidoullañ [ar skrilhed].

    (2) sens fig. Se lever (du lit).

    ●(1910) MAKE 28. daoust ha n'eo ket poent c'hoaz didoulla alese ?

  • didoullet
    didoullet

    adj. Reprisé, rapiécé.

    ●(1977) PBDZ 771. (Douarnenez) didoullet, tr. «reprisé.»

  • didoumpi
    didoumpi

    s. Vacarme. cf. toumpi

    ●(1919) MVRO 14/d. Eno a vezo didompi.

  • didra
    didra

    adj. Sans biens.

    ●(1659) SCger 89b. pauure, tr. «didra.» ●142a. didra, tr. «pauure.» ●(1732) GReg 167a. Sans aucune chose, qui n'a rien, tr. «Didra.» ●270b. Qui n'a pas dequoi, tr. «Un dèn didra.»

    ●(1876) TDE.BF 121b. Didra, adj., tr. «Pauvre, qui ne possède rien.»

    ●(1931) VALL 200b. Dénué de biens, tr. «didra.» ●(1933) BRND 114. tud yaouank didra. ●(1955) VBRU 147. ar merc'hed yaouank didra.

  • didrabas
    didrabas

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Sans ennui, tranquille.

    ●(1872) ROU 94a. Vous y serez en paix, tr. «Eno e vezo didrabass deoc'h.» ●(1877) EKG I 11. Choum a reas didrabas var dro eur bloas.

    ●(1906) KPSA xxii. An diaoul kennebeut ne lec'haz ket anezan didrabaz. ●(1909) BROU 223. (Eusa) Didrábas, tr. «Exempt de souci, objectivement ou subjectivement.» ●(1909) HBAL 33. Didrabassoc'h a vo evidon... ●(1911) BUAZperrot 116. lezel e dud didrabas. ●241. a leze ar gristenien didrabas.

    (2) Qui ne fait pas d'embarras.

    ●(1876) TDE.BF 121b. Didrabas, adj., tr. «didrabas.»

    II. Adv. Tranquillement.

    ●(1906) BOBL 10 février 73/1f. an traou a zo bet ivantoriet didrabaz. ●(1907) FHAB Here 232. ober didrabaz o labour.

  • didraezhañ
    didraezhañ

    v. intr. Se désensabler.

    ●(1872) ROU 103b. Si je puis sortir des sables (en tirer ma charrette), tr. «mar gallan didrêza.»

    ●(1977) PBDZ 771. (Douarnenez) didraezhiñ, tr. «désabler.»

  • didrafik
    didrafik

    adj. =

    ●(1847) MDM 199. profit ann arc'hand didrafik.

  • didrailh
    didrailh

    voir didrailh

  • didrantell
    didrantell

    adj. plais. Pauvre.

    ●(1931) VALL 541b. pauvre, tr. «didrantell (par plaisant.).»

  • didrast
    didrast

    adj. =

    ●(1919) FHAB Gwengolo 91. Bevan frank ha didrast.

  • didrec'h
    didrec'h

    adj. Invaincu.

    ●(1902) PIGO I 204. hag e vi bepred didrec'h. ●(1907) BOBL 04 mai 136/2c. Didrec'h bete vreman, hen a gred eo didrec'huz da viken ha dre-holl. ●(1910) MBJL 11. e volante didrec'h. ●(1912) MMKE xviii. dalc'het eur vro war zao ha didrec'h. ●(1921) FHAB Ebrel 94. chom didrec'h. ●(1935) BREI 424/1b. sin o galloud didrec'h.

  • didrec'het
    didrec'het

    adj. Invaincu.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Inuaincu, tr. «nequet bet surmontet, didrehet.»

    ●(1904) DBFV 49b. didréhet, adj., tr. «invaincu (Ch. ms.).»

  • didrec'hus
    didrec'hus

    adj. Invincible.

    ●(1732) GReg 542a. Invincible, tr. «didræc'hus.»

    ●(1907) BOBL 04 mai 136/2c. Didrec'h bete vreman, hen a gred eo didrec'huz da viken ha dre-holl. ●(1912) MMKE 192. Hon youl a vo didrec'hus. ●(1914) DFBP 190b. invincible, tr. «Didrec'hus »

  • didrec'husted
    didrec'husted

    f. Invincibilité.

    ●(1931) VALL 400b. Invincibilité, tr. «didrec'husted f.»

  • didrechoniñ
    didrechoniñ

    v. tr. d. Ôter l'oseille de.

    ●(1923) DIHU 143/259. Aveit didrechoñnein hou toar.

  • didrefu .1
    didrefu .1

    adj. Stoïque, impassible.

    ●(1931) VALL 710a. Stoïque, tr. «didrefu.»

  • didrefu .2
    didrefu .2

    m. Stoîcisme, impassibilité.

    ●(1931) VALL 710a. Stoïcisme au fig., tr. «didrefu.»

  • didrefuañ
    didrefuañ

    v. intr. Se remettre d'une émotion.

    ●(1931) VALL 641b. Se remettre d'une émotion, tr. «didrefua.»

  • didreiñ
    didreiñ

    v. intr. Treiñ ha didreiñ : tourner et virer.

    ●(1861) BSJ 299. Er sperèd couciet e dro hag e zidro neoah étal d'hai.

    ●(1942) DADO 18. Pegen brao ivez ’ta e komze ouzin, gant pebez karantez e troe hag e tidroe en-dro d’in !

  • didreinañ
    didreinañ

    v. tr. d. Traîner.

    ●(17--) FG II 53. ar mestr a didreïner dré ar fri.

  • didrelatiñ
    didrelatiñ

    v. tr. d. =

    ●(1921) GRSA 338. Éan e huéh ar é dal, e zidrelat er heh Gaanor.

  • didremenadurezh
    didremenadurezh

    f. Taches de rousseur.

    ●(1633) Nom 263a. Lentigo : lentille : taschouigou rous á deu en corf ditremenadurez.

  • didremeniñ
    didremeniñ

    v. tr. d. Dépasser.

    ●(1744) L'Arm 100b. Depasser, tr. «Didremeinnein.»

    ●(1904) DBFV 49b. didreménein, v. a., tr. «dépasser, (l'A.).»

  • didremp
    didremp

    adj. (agriculture) Douar didremp : terre épuisée.

    ●(1960) EVBF I 330. douar didremp, douar distu, douar skuiz, –skuizet, terre épuisée, qui n'a pas encore assimilé la nouvelle fumure (tout l'ouest du Finistère).

  • didreniañ / didreniñ
    didreniañ / didreniñ

    v.

    (1) V. intr. Sortir d'un train.

    ●(1931) VALL 750a. sortir du train, tr. «didrenia.» ●(1974) KMDR 332. E Haguenau é tidrénamb.

    (2) V. tr. d. Faire sortir du train.

    ●(1931) VALL 750a. faire sortir du train, tr. «didrenia.»

  • didreniñ
    didreniñ

    voir didreniañ

  • didres .1
    didres .1

    adj. Droit, sincère.

    ●(1974) THBI 168. ene didres ar silaouerien.

  • didres .2
    didres .2

    adj. Laid.

    ●(1933) TREM 83. eur penn ken didres !!

  • didreu
    didreu

    prép. & adv.

    I. Prép.

    (1) Au-delà.

    ●(14--) Jer.ms 20. A neusse dydreu dour / Da veze an Impalazr, tr. «Dès lors, au-delà de l'eau, / Vers l'empereur.» ●64. Me a yelo dydreu an mor, tr. «J'irai au-delà de la mer.» ●A.145. Deux gueneff dydreu an mor, tr. «Viens avec moi au-delà de la mer.»

    ●(1659) SCger 87a. outre la mer, tr. «didreu ar mor.» ●142a. didren (lire : didreu) ar pont, tr. «au dela du pont.»

    (2) Loc. prép. Treu-didreu : à travers.

    ●(1633) Nom 139a. Lapis frontatus : pierre passant les deux parts du mur : vn mæn á tremen treu di-dreu an mur.

    II. Adv.

    A.

    (1) Là-bas.

    ●(14--) Jer.ms 161. hac armet mat an Romanet dydreu, tr. «et bien armés (sont) les Romains là-bas.» ●249. Evel cheueten ordrenet / Dam tut so dydreu ez ezhehet, tr. «Comme capitaine ordonné, / Vers mes gens, qui sont là-bas, vous irez.»

    (2) De part en part.

    ●(1659) SCger 120a. traieter, tr. «mont didreu.» ●(1732) GReg 935b. Faire le trajet d'une riviere, la passer, la traverser, tr. «Mont didreu. pr. eët. trémen un treu, ou, un tre, ou, un treiz.»

    ●(1904) DBFV 49b. didré, adv., tr. «de part en part.»

    (3) Toullañ didreu : transpercer.

    ●(1744) L'Arm 388b. Transpercer, tr. «Toullein didrai.»

    B. Loc. adv.

    (1) Treu-didreu : de part en part.

    ●(1659) SCger 142a. treu didreu, tr. «transpercer tout outre.» ●(1732) GReg 683a. D'outre en outre, de part en part, tr. «treu-didreu.»

    (2) Toullañ treu-didreu : transpercer.

    ●(1659) SCger 120b. transpercer, tr. «toulla dreu, didreu.» ●(1732) GReg 935a. Transpercer, tr. «toulla treu-didreu.»

    (2) Treuziñ treu-didreu : traverser.

    ●(1659) SCger 120b. transpercer, tr. «treuzi dreu, didreu.» ●trauerser, tr. «treuzi, dre, didre.»

  • didreuz
    didreuz

    adj., adv. & prép.

    I. Adj.

    (1) Imperméable.

    ●(1962) EGRH I 55. didreuz a., tr. « imperméable. »

    (2) Infranchissable.

    ●(1962) EGRH I 55. didreuz a., tr. « infranchissable. »

    II. Loc. adv. Treuz-didreuz : de part en part.

    ●(1732) GReg 683a. D'outre en outre, de part en part, tr. «Treuz-didreuz.» ●Il est percé d'outre en outre, tr. «Toullet eo treuz-didreuz.» ●935a. Transpercer, tr. «Toulla treuz-didreuz.»

    ●(1867) MGK 99. Toullgofet treuz-didreuz. ●(1872) ROU 94a. De part en part, tr. «treuz-didreuz.» ●(1876) TDE.BF 443b. ma klevaz Perik eur mestaol war dor he gampr hag hi toullet treuz-didreuz.

    ●(1906) BOBL 15 septembre 104/3d. toullet he c'horf treuz didreuz. ●(1927) GERI.Ern 99. treuz-didreuz, tr. «de part en part.»

    III. Loc. prép.

    A. À travers.

    ●(1847) FVR 31. Tremen didreuz ar mor a zo ouz-in berzet.

    B. Treuz-didreuz dre : à travers.

    ●(1872) ROU 92a. Par monts et par vaux, tr. «Treuz-didreuz dre an douarou.»

    C. A-dreuz-didreuz.

    (1) =

    ●(1877) FHB (3e série) 35/276b. Terri a ranket adreuz didreuz an oll deputeud (lire : deputeed).

    ●(1926) FHAB C'hwevrer 72. Hag e sav, e sav c'hoaz uhelloc'h, a-dreuz didreuz ar reier.

    (2) A-dreuz-didreuz dre =

    ●(1907) FHAB Eost 185. penaoz eo eat an traou a-dreuz didreuz dre skoliou kristen Leon ha Treger.

  • didreuzañ / didreuziñ
    didreuzañ / didreuziñ

    v. tr. d.

    (1) Détordre, dégauchir.

    ●(1732) GReg 257b. Degauchir, tr. «didreuza. pr. didreuzet.»

    (2) Loc. verb. Treuziñ-didreuziñ : traverser et retraverser.

    ●(1880) SAB 116. goude treuzi, didreuzi (…) ar vro choazed ganta.

  • didreuziñ
    didreuziñ

    voir didreuzañ

  • didreuzus
    didreuzus

    adj. Impénétrable.

    ●(1732) GReg 516b. Impénétrable, tr. «didreuzus.» ●Un atome est impénétrable, dit Gaffendi, tr. «Ur boultrennicq vunud a so didreuzus, hervez Gafféndy.»

  • didrevadenniñ
    didrevadenniñ

    v. tr. d. Décoloniser.

    ●(1959) BAHE 18/25. dever an «digolonizañ» (an didrevadennañ).

  • didrilhañ
    didrilhañ

    v. intr. Cliqueter.

    ●(1903) ADBr xviii 345. kement ha kement a didrille an hern coz.

  • didristaat
    didristaat

    v. tr. d. Déattrister.

    ●(1904) DBFV 49b. didristat, v. a., tr. «désattrister, rasséréner.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...