Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 60 : de didortan-1 (2951) à didristaat (3000) :
  • didortañ .1
    didortañ .1

    v. tr. d. Redresser (un bossu).

    (1936) BREI 446/3d. da zidorta ar vugale ganet tort. ●(1993) MARV xii 31. (Kemper-Gwezenneg) Ha ma vije gallet didorta anezi e vije bet eur plah evel ar reou all.

  • didortañ .2
    didortañ .2

    v. intr. (argot de La Roche-Derrien) Se réveiller, se lever.

    (1893) RECe xiv 268. Më jes a didorto ag e hei de laret d'ën qyara : (...).

    (1980) PEAS 59. Didortañ, dihuniñ.

  • didortilh
    didortilh

    adv.

    (1) Sans ambages.

    (1867) FHB 113/67b. hag e lavaraz d'ez-han didortil.

    (1919) KZVr 350 - 15/11/19. didortuilh, tr. «sans ambages, sans détours, Loeiz ar Floc'h.» ●(1936) PRBD 126. evit ma c'helfoc'h o lavaret [o pec'hejou], didortil ha difasi. (...) Didortil, sans détour, en Léon.

    (2) Sans hésitation, directement.

    (1870) FHB 297/287b. didortill e sav var mur ar vered.

    (1917) LZBt Gouere 45. mont didortilh da laket eun ex-voto dirak Itron-Varia ar Galon Jezuz.

  • didortilhañ
    didortilhañ

    v. tr. d. Développer.

    (1659) SCger 43b. deueloper, tr. «ditortilla

  • didou
    didou

    adj. (histoire ; en plt du clergé) Insermenté.

    (1847) FVR 25. ar veleien didou.

    (1914) FHAB C'hwevrer 42. ar veleien didou. ●(1914) FHAB Meurzh 77. voti evit beleien didou.

  • didouchañ
    didouchañ

    v. intr. (marine) = (?).

    (1978) BZNZ 65. (Lilia-Plougernev) Hag ez ea batimañchoù eno gant mogidell hag e tidouchent pa en em gave ar mor ijel. Pa deue ar mor da war-laez e tidouchent, seac'h ar fri hag an adreñv a-flod.

  • didouell
    didouell

    adj. Sans feinte.

    (1931) VALL 297b. sans feinte, tr. «didouell

  • didouellañ / didouelliñ
    didouellañ / didouelliñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Désabuser.

    (1931) VALL 205b. Désabuser, tr. «didouella

    (2) Détromper.

    (1931) VALL 213a. Détromper, tr. «didouella

    II. V. intr. Se détromper.

    (1931) VALL 213a. se détromper, tr. «didouelli.» ●(1932) ANDOgwal 45. Spontus eo didouella, Iribe, ha dihuni eur mintinvez o kavout ez eur aet koz.

    III. V. pron. réfl. En em zidouellañ : se détrromper.

    (1931) VALL 213a. se détromper, tr. «en em zidouella

  • didouellet
    didouellet

    adj. Désabusé.

    (1970) BRUD 35-36/146. Evid Jakez Riou, an noz a zo mare ar parfetiz, ar preder, an eveziadennou didouellet diwar-benn tonkadur mabden.

  • didouelliñ
    didouelliñ

    voir didouellañ

  • didouezañ
    didouezañ

    voir didoueziañ

  • didoueziañ / didouezañ
    didoueziañ / didouezañ

    v. tr. d.

    (1) Trier.

    (1876) TDE.BF 121a. Didouesia (didoue-sia), v. a. Trier ; p. didouesiet (didoue-siet). Ce mot composé est des plus remarquables. Il est formé de la particule extractive di, et de la préposition touez, parmi ; c'est comme si l'on disait extraire de parmi ; didouesia greun dre ma'z iñt bet toueziet mesk-e-mesk, trier des grains parce qu'ils ont été mélangés pêle-mêle. ●(1890) MOA 86. didouesia, tr. «trier.»

    (1923) KNOL 102. An hini 'vo mab kaer d'in, a ranko, en eur penn-devez, didoueza holl ar greun-ze ha lakaat pep-hini en e vern. ●(1962) EGRH I 55. didoueziañ v., tr. « trier, séparer. »

    (2) Didoueziañ diouzh : trier de, séparer de.

    (1927) FHAB Gouere 146b. didouezia ar greun diouz ar c'holo hag ar pell.

  • didoull .1
    didoull .1

    adj.

    (1) Adj. Qui n'est pas percé.

    (1774) AC 55. Mar deo ar vagin didoul, tr. «Si le vagin est imperforé.»

    (2) Loc. adv. Toull-didoull : percé de toutes parts.

    (1977) PBDZ 783. (Douarnenez) toull-didoull, tr. «tout percé, qui n'est que trous.»

  • didoull .2
    didoull .2

    m. Place de travail libre.

    (1933) OALD 45/197. Red e vije gortoz eur plas goullanter e pad 5 miz. Ha me d'an Hâvr da glask ambarki. Na oa ket moïen da gaout didoull a-bed.

  • didoullañ
    didoullañ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Boucher (un trou) à.

    (1872) ROU 98a. Raccommoder, tr. «didoulla.» ●(1876) TDE.BF 121a. Didoulla, v. a., tr. «Il s'entend, en style familier, au sens de raccommoder, parlant des vêtements, d'un plancher, etc. : didoullit he vragez, raccommodez sa culotte.»

    (1922) EMAR 51. Aboue 'm eus graet meur a dôenn, / D'eleiz didoullet o lochenn.

    ►[empl. comme subst.]

    (1872) ROU 100a. Réparation, locatives. An didoulla, m. à m. faire qu'il n'y ait pas de trous.

    (2) Repriser, rapiécer.

    (1867) FHB 134/239a. da zidoulla bragheïer.

    (1985) AMRZ 297. didoulla on loereier.

    B.

    (1) Chasser, faire quitter (un lieu).

    (1867) MGK 34. Eur c'haz (…) / A zidoulle ker brao ar razed a bep korn.

    (1924) FHAB Here 382. Ar Vretoned a skoas ker kalet warno ma teujont a-benn d'o didoulla ac'hano.

    (2) Faire quitter (la prison) à qqn.

    (1914) LSAV 36. P'arruas ar c'houls da veza didoullet.

    II. V. intr.

    (1) Sortir d'un troù.

    (1982) HYZH 147/12. (Treboull) e-giz-se vient ket pell o tidoullañ [ar skrilhed].

    (2) sens fig. Se lever (du lit).

    (1910) MAKE 28. daoust ha n'eo ket poent c'hoaz didoulla alese ?

  • didoullet
    didoullet

    adj. Reprisé, rapiécé.

    (1977) PBDZ 771. (Douarnenez) didoullet, tr. «reprisé.»

  • didoumpi
    didoumpi

    s. Vacarme. cf. toumpi

    (1919) MVRO 14/d. Eno a vezo didompi.

  • didra
    didra

    adj. Sans biens.

    (1659) SCger 89b. pauure, tr. «didra.» ●142a. didra, tr. «pauure.» ●(1732) GReg 167a. Sans aucune chose, qui n'a rien, tr. «Didra.» ●270b. Qui n'a pas dequoi, tr. «Un dèn didra

    (1876) TDE.BF 121b. Didra, adj., tr. «Pauvre, qui ne possède rien.»

    (1931) VALL 200b. Dénué de biens, tr. «didra.» ●(1933) BRND 114. tud yaouank didra. ●(1955) VBRU 147. ar merc'hed yaouank didra.

  • didrabas
    didrabas

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Sans ennui, tranquille.

    (1872) ROU 94a. Vous y serez en paix, tr. «Eno e vezo didrabass deoc'h.» ●(1877) EKG I 11. Choum a reas didrabas var dro eur bloas.

    (1906) KPSA xxii. An diaoul kennebeut ne lec'haz ket anezan didrabaz. ●(1909) BROU 223. (Eusa) Didrábas, tr. «Exempt de souci, objectivement ou subjectivement.» ●(1909) HBAL 33. Didrabassoc'h a vo evidon... ●(1911) BUAZperrot 116. lezel e dud didrabas. ●241. a leze ar gristenien didrabas.

    (2) Qui ne fait pas d'embarras.

    (1876) TDE.BF 121b. Didrabas, adj., tr. «didrabas

    II. Adv. Tranquillement.

    (1906) BOBL 10 février 73/1f. an traou a zo bet ivantoriet didrabaz. ●(1907) FHAB Here 232. ober didrabaz o labour.

  • didraezhañ
    didraezhañ

    v. intr. Se désensabler.

    (1872) ROU 103b. Si je puis sortir des sables (en tirer ma charrette), tr. «mar gallan didrêza

    (1977) PBDZ 771. (Douarnenez) didraezhiñ, tr. «désabler.»

  • didrafik
    didrafik

    adj. =

    (1847) MDM 199. profit ann arc'hand didrafik.

  • didrailh
    didrailh

    voir didrailh

  • didrantell
    didrantell

    adj. plais. Pauvre.

    (1931) VALL 541b. pauvre, tr. «didrantell (par plaisant.).»

  • didrast
    didrast

    adj. =

    (1919) FHAB Gwengolo 91. Bevan frank ha didrast.

  • didrec'h
    didrec'h

    adj. Invaincu.

    (1902) PIGO I 204. hag e vi bepred didrec'h. ●(1907) BOBL 04 mai 136/2c. Didrec'h bete vreman, hen a gred eo didrec'huz da viken ha dre-holl. ●(1910) MBJL 11. e volante didrec'h. ●(1912) MMKE xviii. dalc'het eur vro war zao ha didrec'h. ●(1921) FHAB Ebrel 94. chom didrec'h. ●(1935) BREI 424/1b. sin o galloud didrec'h.

  • didrec'het
    didrec'het

    adj. Invaincu.

    (c.1718) CHal.ms ii. Inuaincu, tr. «nequet bet surmontet, didrehet

    (1904) DBFV 49b. didréhet, adj., tr. «invaincu (Ch. ms.).»

  • didrec'hus
    didrec'hus

    adj. Invincible.

    (1732) GReg 542a. Invincible, tr. «didræc'hus

    (1907) BOBL 04 mai 136/2c. Didrec'h bete vreman, hen a gred eo didrec'huz da viken ha dre-holl. ●(1912) MMKE 192. Hon youl a vo didrec'hus. ●(1914) DFBP 190b. invincible, tr. «Didrec'hus »

  • didrec'husted
    didrec'husted

    f. Invincibilité.

    (1931) VALL 400b. Invincibilité, tr. «didrec'husted f.»

  • didrechoniñ
    didrechoniñ

    v. tr. d. Ôter l'oseille de.

    (1923) DIHU 143/259. Aveit didrechoñnein hou toar.

  • didrefu .1
    didrefu .1

    adj. Stoïque, impassible.

    (1931) VALL 710a. Stoïque, tr. «didrefu

  • didrefu .2
    didrefu .2

    m. Stoîcisme, impassibilité.

    (1931) VALL 710a. Stoïcisme au fig., tr. «didrefu

  • didrefuañ
    didrefuañ

    v. intr. Se remettre d'une émotion.

    (1931) VALL 641b. Se remettre d'une émotion, tr. «didrefua

  • didreiñ
    didreiñ

    v. intr. Treiñ ha didreiñ : tourner et virer.

    (1861) BSJ 299. Er sperèd couciet e dro hag e zidro neoah étal d'hai.

    (1942) DADO 18. Pegen brao ivez ’ta e komze ouzin, gant pebez karantez e troe hag e tidroe en-dro d’in !

  • didreinañ
    didreinañ

    v. tr. d. Traîner.

    (17--) FG II 53. ar mestr a didreïner dré ar fri.

  • didrelatiñ
    didrelatiñ

    v. tr. d. =

    (1921) GRSA 338. Éan e huéh ar é dal, e zidrelat er heh Gaanor.

  • didremenadurezh
    didremenadurezh

    f. Taches de rousseur.

    (1633) Nom 263a. Lentigo : lentille : taschouigou rous á deu en corf ditremenadurez.

  • didremeniñ
    didremeniñ

    v. tr. d. Dépasser.

    (1744) L'Arm 100b. Depasser, tr. «Didremeinnein

    (1904) DBFV 49b. didreménein, v. a., tr. «dépasser, (l'A.).»

  • didremp
    didremp

    adj. (agriculture) Douar didremp : terre épuisée.

    (1960) EVBF I 330. douar didremp, douar distu, douar skuiz, –skuizet, terre épuisée, qui n'a pas encore assimilé la nouvelle fumure (tout l'ouest du Finistère).

  • didreniañ / didreniñ
    didreniañ / didreniñ

    v.

    (1) V. intr. Sortir d'un train.

    (1931) VALL 750a. sortir du train, tr. «didrenia.» ●(1974) KMDR 332. E Haguenau é tidrénamb.

    (2) V. tr. d. Faire sortir du train.

    (1931) VALL 750a. faire sortir du train, tr. «didrenia

  • didreniñ
    didreniñ

    voir didreniañ

  • didres .1
    didres .1

    adj. Droit, sincère.

    (1974) THBI 168. ene didres ar silaouerien.

  • didres .2
    didres .2

    adj. Laid.

    (1933) TREM 83. eur penn ken didres !!

  • didreu
    didreu

    prép. & adv.

    I. Prép.

    (1) Au-delà.

    (14--) Jer.ms 20. A neusse dydreu dour / Da veze an Impalazr, tr. «Dès lors, au-delà de l'eau, / Vers l'empereur.» ●64. Me a yelo dydreu an mor, tr. «J'irai au-delà de la mer.» ●A.145. Deux gueneff dydreu an mor, tr. «Viens avec moi au-delà de la mer.»

    (1659) SCger 87a. outre la mer, tr. «didreu ar mor.» ●142a. didren (lire : didreu) ar pont, tr. «au dela du pont.»

    (2) Loc. prép. Treu-didreu : à travers.

    (1633) Nom 139a. Lapis frontatus : pierre passant les deux parts du mur : vn mæn á tremen treu di-dreu an mur.

    II. Adv.

    A.

    (1) Là-bas.

    (14--) Jer.ms 161. hac armet mat an Romanet dydreu, tr. «et bien armés (sont) les Romains là-bas.» ●249. Evel cheueten ordrenet / Dam tut so dydreu ez ezhehet, tr. «Comme capitaine ordonné, / Vers mes gens, qui sont là-bas, vous irez.»

    (2) De part en part.

    (1659) SCger 120a. traieter, tr. «mont didreu.» ●(1732) GReg 935b. Faire le trajet d'une riviere, la passer, la traverser, tr. «Mont didreu. pr. eët. trémen un treu, ou, un tre, ou, un treiz.»

    (1904) DBFV 49b. didré, adv., tr. «de part en part.»

    (3) Toullañ didreu : transpercer.

    (1744) L'Arm 388b. Transpercer, tr. «Toullein didrai

    B. Loc. adv.

    (1) Treu-didreu : de part en part.

    (1659) SCger 142a. treu didreu, tr. «transpercer tout outre.» ●(1732) GReg 683a. D'outre en outre, de part en part, tr. «treu-didreu

    (2) Toullañ treu-didreu : transpercer.

    (1659) SCger 120b. transpercer, tr. «toulla dreu, didreu.» ●(1732) GReg 935a. Transpercer, tr. «toulla treu-didreu

    (2) Treuziñ treu-didreu : traverser.

    (1659) SCger 120b. transpercer, tr. «treuzi dreu, didreu.» ●trauerser, tr. «treuzi, dre, didre

  • didreuz
    didreuz

    adj., adv. & prép.

    I. Adj.

    (1) Imperméable.

    (1962) EGRH I 55. didreuz a., tr. « imperméable. »

    (2) Infranchissable.

    (1962) EGRH I 55. didreuz a., tr. « infranchissable. »

    II. Loc. adv. Treuz-didreuz : de part en part.

    (1732) GReg 683a. D'outre en outre, de part en part, tr. «Treuz-didreuz.» ●Il est percé d'outre en outre, tr. «Toullet eo treuz-didreuz.» ●935a. Transpercer, tr. «Toulla treuz-didreuz

    (1867) MGK 99. Toullgofet treuz-didreuz. ●(1872) ROU 94a. De part en part, tr. «treuz-didreuz.» ●(1876) TDE.BF 443b. ma klevaz Perik eur mestaol war dor he gampr hag hi toullet treuz-didreuz.

    (1906) BOBL 15 septembre 104/3d. toullet he c'horf treuz didreuz. ●(1927) GERI.Ern 99. treuz-didreuz, tr. «de part en part.»

    III. Loc. prép.

    A. À travers.

    (1847) FVR 31. Tremen didreuz ar mor a zo ouz-in berzet.

    B. Treuz-didreuz dre : à travers.

    (1872) ROU 92a. Par monts et par vaux, tr. «Treuz-didreuz dre an douarou.»

    C. A-dreuz-didreuz.

    (1) =

    (1877) FHB (3e série) 35/276b. Terri a ranket adreuz didreuz an oll deputeud (lire : deputeed).

    (1926) FHAB C'hwevrer 72. Hag e sav, e sav c'hoaz uhelloc'h, a-dreuz didreuz ar reier.

    (2) A-dreuz-didreuz dre =

    (1907) FHAB Eost 185. penaoz eo eat an traou a-dreuz didreuz dre skoliou kristen Leon ha Treger.

  • didreuzañ / didreuziñ
    didreuzañ / didreuziñ

    v. tr. d.

    (1) Détordre, dégauchir.

    (1732) GReg 257b. Degauchir, tr. «didreuza. pr. didreuzet

    (2) Loc. verb. Treuziñ-didreuziñ : traverser et retraverser.

    (1880) SAB 116. goude treuzi, didreuzi (…) ar vro choazed ganta.

  • didreuziñ
    didreuziñ

    voir didreuzañ

  • didreuzus
    didreuzus

    adj. Impénétrable.

    (1732) GReg 516b. Impénétrable, tr. «didreuzus.» ●Un atome est impénétrable, dit Gaffendi, tr. «Ur boultrennicq vunud a so didreuzus, hervez Gafféndy.»

  • didrevadenniñ
    didrevadenniñ

    v. tr. d. Décoloniser.

    (1959) BAHE 18/25. dever an «digolonizañ» (an didrevadennañ).

  • didrilhañ
    didrilhañ

    v. intr. Cliqueter.

    (1903) ADBr xviii 345. kement ha kement a didrille an hern coz.

  • didristaat
    didristaat

    v. tr. d. Déattrister.

    (1904) DBFV 49b. didristat, v. a., tr. «désattrister, rasséréner.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...