Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 59 : de didenvin-didenvan (2901) à didorrusted (2950) :
  • dideñviñ / dideñvañ
    dideñviñ / dideñvañ

    v.

    I. V. intr.

    A. Sortir de terre, pousser.

    ●(1580) G 197. Ne dydyffas enny yt glas quet, tr. «Il n'y poussa pas de blé vert.»

    ●(1659) SCger 47b. les fleurs s'eclosent, tr. «didînva pe dihoan a ra ar bleun.» ●96a. pousser, sortir de terre, tr. «didînvi»

    ●(1879) BMN 37. Ar c'hreunen ed ne zioan, ne zidenv ket kerkent ha ma vez taolet en douar.

    ●(1907) FHAB Even 121. ar greun hadet ganid / A zidenvo buan. ●(1927) GERI.Ern 102. didiñva, didiñvi, V[annetais] dideñù, dideñùein v. n., tr. «Germer, pousser.» ●(1934) BRUS 67. Germer, tr. «didéñùein.»

    B. sens fig.

    (1) (en plt d'une idée) Venir, germer.

    ●(1910) MAKE 19. eur zonj dispar a zidenvas e spered Noun al Ludueg.

    (2) (en plt de qqn) Naître.

    ●(1924) BILZbubr 42/963. C'houi ne oac'h c'hoaz nemet hanter pe kart-vousig, me o kellida, ha c'houi, ar re yaouank, o c'hortoz didenvi... ●(1924) ZAMA 10. pegwir n'em eus bet nemet merc'hed, mall eo d'in bazvalanat evito hag a-raok pell c'hoaz, m'am eus c'hoant da welet ar roueed vihan o tidenvi...

    (3) S'épanouir.

    ●(1927) GERI.Ern 102. didiñva, didiñvi, V[annetais] dideñù, dideñùein v. n., tr. «s'épanouir.»

    II. V. tr. d. Dégermer.

    ●(1961) EVBF II 603. Les germes, ou pousses (…). Certaines pousse, devenues trop grandes, doivent être cassées avant la mise en terre, afin que d'autres sortent. Le verbe est : didiva, L'H[ospital-Camfrout].

  • dideodañ / dideotañ / dideotiñ
    dideodañ / dideotañ / dideotiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Ôter la langue.

    ●(c.1500) Cb [teut]. Jtem elinguo / as. g. oster la langue. b. diteudaff.

    ●(1876) TDE.BF 120b. Dideoda, v. a., tr. «Arracher ou enlever la langue.»

    ●(1962) EGRH I 55. dideodañ v., tr. « enlever la langue. »

    (2) V. intr. Tirer la langue (de soif, etc.).

    ●(1936) IVGA 47. P'emañ ar re all o tideota o c'houlenn labour. ●(1957) ADBr lxiv 4/453. (An Ospital-Kammfroud) Dideoda v. – Sortir la langue comme un chien qui a trop chaud, mourir de soif : prest e oam da zideoda gand ar zehed. ●(1964) ABRO 22. evañ ur banne dour da derriñ ar sec'hed am lakae da zideota gant an derzhienn a zeve din va c'hreiz. ●(1972) SKVT I 119. gant livioù splann (...) a zideotec'h gant ar c'hoant prenañ unan. ●(1973) SKVT II 34. o tideotañ gant ar sec'hed. ●(1977) PBDZ 761. (Douarnenez) dideotiñ, tr. «tirer la langue, avoir grand soif.»

  • dideotañ
    dideotañ

    voir dideodañ

  • dideotiñ
    dideotiñ

    voir dideodañ

  • Dider
    Dider

    n. pr. Didier.

    ●(1877) EKG I 181. Pa glevaz Dider Dindaon eun all o respount outhan.

    ●(1906) BOBL 06 janvier 68/2a. Dider a anavezez pell braz zo. ●(1943) HERV 118. Dider oa eur paotr taer, eus gouenn ar re zo graet evit redek bro : avel d’ar baotred !

  • diderc'hat
    diderc'hat

    adv. Sans cesse.

    ●(1994) HETO 58. Skubañ ta diderc'had. ●diderc'had : diehan.

  • diderm
    diderm

    adv. Sans hésitation.

    ●(1909) FHAB Here 306. kaozeal er yezou-ze diderm ha difazi.

  • didermen
    didermen

    adj.

    (1) Illimité.

    ●(1732) GReg 513a. Illimité, ée, tr. «Didermenn.» ●Un congé illimité, tr. «Ur c'houngez didermenn.»

    ●(1931) VALL 373a. Illimité, tr. «didermen.»

    (2) Sans fin.

    ●(1970) BRUD 35-36/146. e-pad eun deiz didermen, setu perag ar pevar mare a ziskouez anezo gand tuiou-spered hag implijou-amzer disheñvel.

  • didestamant
    didestamant

    adj. Intestat.

    ●(1931) VALL 398b. Intestat, tr. «didestamant.»

  • dideurel
    dideurel

    v. tr. d. Rejeter.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 164). dideureul (rejeter). ●(1499) Ca 61a. Dideulell. g. deietter. ●(c.1500) Cb 62b. Dideurell. g. deietter. ●(1530) Pm 131. An roanes guyr flourdelys / A ditaulas flour he gouris, tr. «La Reine, vraie fleur de lys, / Jeta doucement sa ceinture.» ●(1633) Nom 195a. Datatim ludere : donner ou ietter l'esteuf : teureul ha diteureul an bolot.

    ●(1854) GBI I 336. Didoles-te d'in war ma marc'h, tr. «Jette-la moi sur mon cheval.» ●(1868) FHB 159/23a. gallaoued, didolet d'eom gan an henchou-houarn.

  • dideuz
    dideuz

    adj.

    (1) Non fondu.

    ●(1962) EGRH I 55. dideuz a., tr. « non fondu. »

    (2) Infusible.

    ●(1962) EGRH I 55. dideuz, a., tr. « infusible. »

  • didiac'h
    didiac'h

    interj. Juron. Nom de Dieu ! cf. diac'h

    ●(1969) BAHE 62/50. Hast en deus d'e damm soub, rak, didiac'h, n'eo ket tomm dindan an oabl, kaer en deus galoupat. ●(1970) BHAF 69. «Didiah ! Ya 'vat, emon-me, ul lezenn a zo. ●112. Trugarez a laran-me ive d'ar pardoner, rakkar, didiah, sarmoniou beuz e-neus disahet dimp. ●202. Ne din ket memes tra beteg lavared ne ree netra, didiah nann, ve (lire : ne) vefe ket bet brao dezi gant he zad. ●289. Didiah, red e vo din pleal gand se.

    ►[empl. après un subst.] Sacré.

    ●(1965) KATR 15. Te a zo aze feker didiah, eme Goatiloury.

  • didie
    didie

    interj.

    (1) (Nom) de Dieu.

    ●(1906) BOBL 12 mai 86/3a. Pillou didiu, ar wech-ma c'hei ar billaouerien da Aotrone tout.

    (2) [après un subst.] Sacré.

    ●(1970) BHAF 152. 'Taoe zo, ar sapre lankon didie-ze a oa krog da zont amañ gand e garabinenn.

  • didilhañ
    didilhañ

    v. tr. d. Teiller.

    ●(1869) FHB 253/374b. Pa didilfet ho kanaben. ●(1888) SBI II 136. Me ho lacaï da dizec'ha, / 'Vel ar c'hanab da didilla ! tr. «Je vous ferai dessécher, / Comme le chanvre qu'on va tiller.»

    ●(1962) EGRH I 55. didilhañ v., tr. « teiller (le lin…). »

  • didilher
    didilher

    m. -ion Teilleur.

    ●(1962) EGRH I 55. didilher m. -ien, tr. « teilleur. »

  • didilherezh
    didilherezh

    m. Teillage.

    ●(1962) EGRH I 55. didilherezh m., tr. « teillage. »

  • didiñvañ
    didiñvañ

    v. intr.

    (1) Donner des pousses.

    ●(1962) EGRH I 55. didiñvañ v., tr. « donner des pousses. »

    (2) Germer.

    ●(1962) EGRH I 55. didiñvañ v., tr. « germer. »

  • didiruilhañ
    didiruilhañ

    v. intr. Dégringoler.

    ●(1834) SIM 196. alies e titiruiller d'an traòn.

  • didoazat
    didoazat

    v. tr. d. Ôter la pâte de.

    ●(1939) RIBA 93. de zidoézat en nèu.

  • didoenn
    didoenn

    adj. Sans toit.

    ●(1961) LLMM 86/151. e veze gwelet alies a-walc’h gouleier o flaminañ dre ar garm, skrij, gouel pe c’hoarzhadeg o sevel diouzh ar mogerioù didoenn. ●(1980) VLTH 48. ar vilin didoenn.

  • didoennañ
    didoennañ

    v. tr. d. Découvrir (un édifice).

    ●(1924) FHAB Genver 32. evel m'en dije c'hoant didoenna an iliz.

  • didog / didok .1
    didog / didok .1

    adj. Sans coiffure.

    ●(1894) BUZmornik 646. e teuaz meur a vech d'ar gear dizae, dijiletenn, didok ha divoutou.

    ●(1907) BSPD II 280. liès é té d'er gér, didok, divot kaer. ●(1910) MAKE 63. didok, a boan gwisket c'hoaz. ●(1921) HIVK 6. é tonet é perhinded didok. ●(1954) BGUE 33/6. marteloded é tonet é perhinded de Gelùen didok.

  • didog / didok .2
    didog / didok .2

    adj. (textile) Sans chapeau, sans pointe.

    ●(1962) EGRH I 55. didok a., tr. « sans chapeau, sans pointe. »

  • didogañ / didogiñ / didokañ / didokiñ
    didogañ / didogiñ / didokañ / didokiñ

    v. tr. d.

    I. Décoiffer (d'un chapeau).

    ●(1876) TDE.BF 121a. Didoka, v. a. (anc.), tr. «Oter le chapeau.» ●(1879) ERNsup 151. didokañ, décoiffer, Trév[érec] ; à St-Mayeux, didokein.

    ●(1921) GRSA 329. Nasien e fard arnehon hag en didok grons. ●(1962) EGRH I 55. didokañ v., tr. « enlever le chapeau. »

    ►Se découvrir.

    ●(1931) VALL 189b. se découvrir (la tête), tr. «didoga.»

    ►absol. Ne plus mettre de chapeau.

    ●(1944) VKST Mae 147. diwar-benn koefa ha digoefa, toka ha didoka.

    II.

    (1) Ôter la peau (d'un abcès).

    ●(1879) ERNsup 151. didogañ ur gor, enlever la peau sur un abcès, Trév[érec].

    (2) Ôter la bogue (des châtaignes).

    ●(1879) ERNsup 151. didogañ kistin, tirer l'enveloppe des châtaignes, Trév[érec].

    (3) Ôter le pédoncule, équeuter (des fraises).

    ●(2000) PCRMM 568. (Plougastell-Daoulaz) Cette technique de «déchapeautage» (didokan) consiste à enlever le pédoncule de la fraise.

  • didoger / didoker
    didoger / didoker

    m. –ion péjor. Didoger-sivi : paysan-marin-pêcheur petit producteur de fraises.

    ●(2000) PCRMM 603. (Plougastell-Daoulaz) De même les paysans-marins-pêcheurs, possédant moins de terres et donc ayant moins de surface en fraisiers seront appelés les «équeuteurs de fraises» (didoker sivi), leurs fraises étant considérées comme à peine bonnes pour faire de la confiture.

  • didoget / didoket
    didoget / didoket

    adj. (Fraise) dont on a ôté le pédoncule.

    ●(2000) PCRMM 832. (Plougastell-Daoulaz) ar sivi didoket poa evit ar gonfitur.

  • didogiñ
    didogiñ

    voir didogañ

  • didognañ
    didognañ

    v. intr. Cesser d'avoir un nez camus.

    ●(1944) VKST Mae 149. ne vezo na diluchet na didougnet ha pa lakafec'h d'ezi war he fenn eun hanter dousenn tokou.

  • didoiñ
    didoiñ

    v. tr. d. Découvrir (un édifice).

    ●(1935) DIHU 284/220. Didoein e hrant er péh e chom a diér.

  • didok
    didok

    voir didog

  • didokañ
    didokañ

    voir didogañ

  • didoker
    didoker

    voir didoger

  • didoket
    didoket

    voir didoget

  • didokiñ
    didokiñ

    voir didogiñ

  • didolgenniñ
    didolgenniñ

    v. tr. d. Éboguer.

    ●(1876) TDE.BF 121A. Didolgennein, v. n. V[annetais] Eboguer, parlant de châtaignes.»

    ●(1904) DBFV 49b. didolgennein, v. a., tr. «éboguer ôter l'enveloppe des châtaignes.»

  • didolle
    didolle

    s. Récolte de goémon épave où chacun garde pour lui ce qu'il ramasse.

    ●(1909) FHAB Mae 138. Gouskoude pa vez «Didolle», e c'hellont, koulz eget ar voazed, kregi el leac'h ma kavont. ●(1960) GOGO 223. (Kerlouan, Brignogan) C’est alors que l’on décide s’il y a tol̥é (tolle) ou didolé (didolle). Dans le premier cas, le goémon recueilli est partagé entre les différents riverains présents. Dans le second, le récoltant est propriétaire du goémon qu'il recueille. ●224. On décide habituellement qu'il y aura didolle lorsque la mer, très houleuse, entraîne vers la côte de grandes quantités de goémon. On dit alors que le goémon est «e frip» (e frip), c'est-à-dire à celui qui le prendra le premier. ●225. Nous n'avons pas constaté l'existence de ces coutumes de «tolle» et «didolle» ailleurs qu'à Kerlouan, Brignogan et Plounéour. ●(1980) PLNN 5/13. Pa vese tolle, e vese lodennet ar bezhin etre an dud da c'houde an dastum. Pa vese didolle, e talc'he peb heni dezhañ ar pezh en doa gellet tapoud.

  • didolpiñ
    didolpiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Dissoudre (parlement, etc.).

    ●(1910) ISBR 227. Didolpet e oent bet goal abret. ●252. Didolpet e oé bet er Stadeu aveit un herrad.

    (2) V. pron. réfl. En em zidolpiñ : cesser une réunion, se disperser.

    ●(1921) GRSA 39. Em zidolpein e hrant ha peb unan e ia d'é du.

  • didommañ
    didommañ

    v. tr. d. Faire refroidir.

    ●(1984) HBPD 126. eit ou diduemmein [en avaleu-douar].

  • didon
    didon

    adj. (linguistique) Atone.

    ●(1927) GWAL 12/66. silabennou toniet ha re zidon n'int ket evit klota. ●(1929) FHAB Meurzh (pajenn Breuriez-Veur ar Brezoneg) 4. kengan eur sillabenn zidon hag eur sillabenn doniet. ●(1931) VALL 43b. Atone, tr. «didon.»

  • didonañ
    didonañ

    voir dizonañ

  • didorañ
    didorañ

    v. tr. d. Éventrer.

    ●(1741) RO 1260. didoran loyo.

    ●(1931) VALL 280b. Éventrer, tr. «T[régor] didorañ.» ●(1962) EGRH I 55. didorañ v., tr. « évent[r]er (Vallée). »

  • didorchennañ
    didorchennañ

    v. intr. Se lever de dessus un coussin.

    ●(1939) RIBA 5. é tourhellat é dreu, é térein, é tidorchennein. ●82. Didorchennein e hra er hemenér.

  • didorgammiñ
    didorgammiñ

    v. tr. d. Détordre.

    ●(1723) CHal 53. Didorgamein, tr. «détordre.» ●(1732) GReg 280b. Detordre, detortiller, tr. «Van[netois] didorgameiñ.»

    ●(1904) DBFV 49b. didorgamein, v. a., tr. «détordre, (Ch.).»

  • didorgenn
    didorgenn

    adj. Sans colline.

    ●(1891) MAA 183. Grit hon hent didorgenn.

  • didorr .1
    didorr .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Qui n'est pas cassé.

    ●(1877) FHB (3e série) 10/80a. blounset mez didor he izili.

    ►sens fig. Intact.

    ●(1889) ISV 7. Nep ne viro ket ar greden-ze didor ha divoulc'h.

    (2) (Trouver) moins fatiguant ; (être) moins fatigué.

    ●(1752) BS 302. abalamour ma quevont didoroc'h war'nezo.

    ●(1839) BESquil 285. rac ma cavant é ma didoroh dehai. ●(1869) FHB 237/217b. ar re didalvez en em daol da glask an aluzen evit beza didorroc'h varnezho. ●(1870) FHB 273/95b. beva didorroc'h. ●(1872) ROU 92a. Moins de fatigue, tr. «didorroc'h.»

    (3) Reposé, dispos.

    ●(1878) EKG II 174. ar spered skanv ha gae, ar c'horf didorr.

    ●(1890) MOA 97a. anez labourat, brec'h didorr.

    (4) (Travail) qui ne fatigue pas.

    ●(1867) MGK 31. Al labour (…) / Berroc'h ha didorroc'h atao d'al labourer / Evit d'an didalvez.

    ●(1927) GERI.Ern 102. didorr adj., tr. «(Travail) qui ne fatigue pas (d'ar c'horf le corps).» ●(1983) PABE 221. (Berrien) labour didorr, tr. «un travail qui ne fatigue pas.»

    (5) [au comp.] Moins sujet à se casser.

    ●(1872) ROU 84b. Il y est moins exposé à être cassé, tr. «didorroc'h eo deza beza eno.» ●104b. Moins sujet à se casser, tr. «didorroc'h.»

    II. Adv.

    (1) Tranquille, tranquillement.

    ●(1901) GKLA 19. Oen ha denvet a beure hag a veve didor…

    (2) (Marcher) Lestement.

    ●(1927) GERI.Ern 102. didorr adv., tr. «(marcher) lestement, sans être lassé.»

  • didorr .2
    didorr .2

    m.

    (1) Soulagement.

    ●(1862) JKS 354. Jezuz a zo didorr ar re a dremen war ann douar.

    ●(1907) KANngalon Mezheven 432. eur zikour evit ar re veo, eun didorr evit an anaoun. ●(1927) GERI.Ern 102. didorr m., tr. «(avoir) du soulagement.»

    (2) Repos.

    ●(1868) FAG 7. Ann den ne gav er bed na didorr, na diskuiz.

    (3) Reiñ didorr : soulager.

    ●(1866) SEV 164. rei didorr, dre ho pedennou, d'ann eneou paour a zo er poaniou-ze.

    ●(1902) MBKJ 149. evit rei didorr enn ho foaniou da eneou ar Purkator. ●(1906) KPSA 161. rei kaloun d'eur c'hristen ha didorr d'e boaniou. ●(1923) ADML 40. reï d'ar c'horf didorr ar c'housket. ●(1925) BUAZmadeg 285. heb gellout rei an distera didor d'he vestr benniget ! ●(1928) BFSA 204. kement-se a roio d'eoc'h nerz ha didorr en ho poaniou. ●(1929) FHAB Genver 31. Neuze ar mestr a zifennas dindan boan a varo rei dezi na boued na netra all a gement a rofe didor dezi en eun doare pe zoare.

    (4) Kemer didorr : prendre du repos, se détendre.

    ●(1919) FHAB Here 109. nebeut a c'hellas en douar benniget / Kemeret o didor.

  • didorradur
    didorradur

    m. Indissolubilité.

    ●(1904) DBFV 49b. didorradur, m., tr. «indissolubilité.»

  • didorridigezh
    didorridigezh

    f. Indissolubilité.

    ●(1906) BOBL 24 février 75/1a. kaillari santelez ha didorridigez an demezi kristen.

  • didorrus
    didorrus

    adj.

    (1) Irrévocable.

    ●(1919) BUBR 5/125. barnedigez didorrus Doue. ●(1931) VALL 401b. Irrévocable, tr. «didorrus.»

    (2) Inébranlable.

    ●(1935) TRAG 146. eur volontez didorrus.

    (3) Indéfectible.

    ●(1920) MVRO 45/4d. eul liamm didorrus, / Liamm tener ar garantez.

    (4) Indissoluble.

    ●(1931) VALL 386a. Indissoluble, tr. «didorrus.»

    (5) Inextinguible.

    ●(1931) VALL 388a. Inextinguible, tr. «didorrus.»

  • didorrusted
    didorrusted

    f. Indissolubilité.

    ●(1931) VALL 386a. Indissolubilité, tr. «didorrusted f.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...