Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 59 : de didenvin-didenvan (2901) à didorrusted (2950) :
  • dideñviñ / dideñvañ
    dideñviñ / dideñvañ

    v.

    I. V. intr.

    A. Sortir de terre, pousser.

    (1580) G 197. Ne dydyffas enny yt glas quet, tr. «Il n'y poussa pas de blé vert.»

    (1659) SCger 47b. les fleurs s'eclosent, tr. «didînva pe dihoan a ra ar bleun.» ●96a. pousser, sortir de terre, tr. «didînvi»

    (1879) BMN 37. Ar c'hreunen ed ne zioan, ne zidenv ket kerkent ha ma vez taolet en douar.

    (1907) FHAB Even 121. ar greun hadet ganid / A zidenvo buan. ●(1927) GERI.Ern 102. didiñva, didiñvi, V[annetais] dideñù, dideñùein v. n., tr. «Germer, pousser.» ●(1934) BRUS 67. Germer, tr. «didéñùein

    B. sens fig.

    (1) (en plt d'une idée) Venir, germer.

    (1910) MAKE 19. eur zonj dispar a zidenvas e spered Noun al Ludueg.

    (2) (en plt de qqn) Naître.

    (1924) BILZbubr 42/963. C'houi ne oac'h c'hoaz nemet hanter pe kart-vousig, me o kellida, ha c'houi, ar re yaouank, o c'hortoz didenvi... ●(1924) ZAMA 10. pegwir n'em eus bet nemet merc'hed, mall eo d'in bazvalanat evito hag a-raok pell c'hoaz, m'am eus c'hoant da welet ar roueed vihan o tidenvi...

    (3) S'épanouir.

    (1927) GERI.Ern 102. didiñva, didiñvi, V[annetais] dideñù, dideñùein v. n., tr. «s'épanouir.»

    II. V. tr. d. Dégermer.

    (1961) EVBF II 603. Les germes, ou pousses (…). Certaines pousse, devenues trop grandes, doivent être cassées avant la mise en terre, afin que d'autres sortent. Le verbe est : didiva, L'H[ospital-Camfrout].

  • dideodañ / dideotañ / dideotiñ
    dideodañ / dideotañ / dideotiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Ôter la langue.

    (c.1500) Cb [teut]. Jtem elinguo / as. g. oster la langue. b. diteudaff.

    (1876) TDE.BF 120b. Dideoda, v. a., tr. «Arracher ou enlever la langue.»

    (1962) EGRH I 55. dideodañ v., tr. « enlever la langue. »

    (2) V. intr. Tirer la langue (de soif, etc.).

    (1936) IVGA 47. P'emañ ar re all o tideota o c'houlenn labour. ●(1957) ADBr lxiv 4/453. (An Ospital-Kammfroud) Dideoda v. – Sortir la langue comme un chien qui a trop chaud, mourir de soif : prest e oam da zideoda gand ar zehed. ●(1964) ABRO 22. evañ ur banne dour da derriñ ar sec'hed am lakae da zideota gant an derzhienn a zeve din va c'hreiz. ●(1972) SKVT I 119. gant livioù splann (...) a zideotec'h gant ar c'hoant prenañ unan. ●(1973) SKVT II 34. o tideotañ gant ar sec'hed. ●(1977) PBDZ 761. (Douarnenez) dideotiñ, tr. «tirer la langue, avoir grand soif.»

  • dideotañ
    dideotañ

    voir dideodañ

  • dideotiñ
    dideotiñ

    voir dideodañ

  • Dider
    Dider

    n. pr. Didier.

    (1877) EKG I 181. Pa glevaz Dider Dindaon eun all o respount outhan.

    (1906) BOBL 06 janvier 68/2a. Dider a anavezez pell braz zo. ●(1943) HERV 118. Dider oa eur paotr taer, eus gouenn ar re zo graet evit redek bro : avel d’ar baotred !

  • diderc'hat
    diderc'hat

    adv. Sans cesse.

    (1994) HETO 58. Skubañ ta diderc'had. ●diderc'had : diehan.

  • diderm
    diderm

    adv. Sans hésitation.

    (1909) FHAB Here 306. kaozeal er yezou-ze diderm ha difazi.

  • didermen
    didermen

    adj.

    (1) Illimité.

    (1732) GReg 513a. Illimité, ée, tr. «Didermenn.» ●Un congé illimité, tr. «Ur c'houngez didermenn

    (1931) VALL 373a. Illimité, tr. «didermen

    (2) Sans fin.

    (1970) BRUD 35-36/146. e-pad eun deiz didermen, setu perag ar pevar mare a ziskouez anezo gand tuiou-spered hag implijou-amzer disheñvel.

  • didestamant
    didestamant

    adj. Intestat.

    (1931) VALL 398b. Intestat, tr. «didestamant

  • dideurel
    dideurel

    v. tr. d. Rejeter.

    (1464) Cms (d’après GMB 164). dideureul (rejeter). ●(1499) Ca 61a. Dideulell. g. deietter. ●(c.1500) Cb 62b. Dideurell. g. deietter. ●(1530) Pm 131. An roanes guyr flourdelys / A ditaulas flour he gouris, tr. «La Reine, vraie fleur de lys, / Jeta doucement sa ceinture.» ●(1633) Nom 195a. Datatim ludere : donner ou ietter l'esteuf : teureul ha diteureul an bolot.

    (1854) GBI I 336. Didoles-te d'in war ma marc'h, tr. «Jette-la moi sur mon cheval.» ●(1868) FHB 159/23a. gallaoued, didolet d'eom gan an henchou-houarn.

  • dideuz
    dideuz

    adj.

    (1) Non fondu.

    (1962) EGRH I 55. dideuz a., tr. « non fondu. »

    (2) Infusible.

    (1962) EGRH I 55. dideuz, a., tr. « infusible. »

  • didiac'h
    didiac'h

    interj. Juron. Nom de Dieu ! cf. diac'h

    (1969) BAHE 62/50. Hast en deus d'e damm soub, rak, didiac'h, n'eo ket tomm dindan an oabl, kaer en deus galoupat. ●(1970) BHAF 69. «Didiah ! Ya 'vat, emon-me, ul lezenn a zo. ●112. Trugarez a laran-me ive d'ar pardoner, rakkar, didiah, sarmoniou beuz e-neus disahet dimp. ●202. Ne din ket memes tra beteg lavared ne ree netra, didiah nann, ve (lire : ne) vefe ket bet brao dezi gant he zad. ●289. Didiah, red e vo din pleal gand se.

    ►[empl. après un subst.] Sacré.

    (1965) KATR 15. Te a zo aze feker didiah, eme Goatiloury.

  • didie
    didie

    interj.

    (1) (Nom) de Dieu.

    (1906) BOBL 12 mai 86/3a. Pillou didiu, ar wech-ma c'hei ar billaouerien da Aotrone tout.

    (2) [après un subst.] Sacré.

    (1970) BHAF 152. 'Taoe zo, ar sapre lankon didie-ze a oa krog da zont amañ gand e garabinenn.

  • didilhañ
    didilhañ

    v. tr. d. Teiller.

    (1869) FHB 253/374b. Pa didilfet ho kanaben. ●(1888) SBI II 136. Me ho lacaï da dizec'ha, / 'Vel ar c'hanab da didilla ! tr. «Je vous ferai dessécher, / Comme le chanvre qu'on va tiller.»

    (1962) EGRH I 55. didilhañ v., tr. « teiller (le lin…). »

  • didilher
    didilher

    m. -ion Teilleur.

    (1962) EGRH I 55. didilher m. -ien, tr. « teilleur. »

  • didilherezh
    didilherezh

    m. Teillage.

    (1962) EGRH I 55. didilherezh m., tr. « teillage. »

  • didiñvañ
    didiñvañ

    v. intr.

    (1) Donner des pousses.

    (1962) EGRH I 55. didiñvañ v., tr. « donner des pousses. »

    (2) Germer.

    (1962) EGRH I 55. didiñvañ v., tr. « germer. »

  • didiruilhañ
    didiruilhañ

    v. intr. Dégringoler.

    (1834) SIM 196. alies e titiruiller d'an traòn.

  • didoazat
    didoazat

    v. tr. d. Ôter la pâte de.

    (1939) RIBA 93. de zidoézat en nèu.

  • didoenn
    didoenn

    adj. Sans toit.

    (1961) LLMM 86/151. e veze gwelet alies a-walc’h gouleier o flaminañ dre ar garm, skrij, gouel pe c’hoarzhadeg o sevel diouzh ar mogerioù didoenn. ●(1980) VLTH 48. ar vilin didoenn.

  • didoennañ
    didoennañ

    v. tr. d. Découvrir (un édifice).

    (1924) FHAB Genver 32. evel m'en dije c'hoant didoenna an iliz.

  • didog / didok .1
    didog / didok .1

    adj. Sans coiffure.

    (1894) BUZmornik 646. e teuaz meur a vech d'ar gear dizae, dijiletenn, didok ha divoutou.

    (1907) BSPD II 280. liès é té d'er gér, didok, divot kaer. ●(1910) MAKE 63. didok, a boan gwisket c'hoaz. ●(1921) HIVK 6. é tonet é perhinded didok. ●(1954) BGUE 33/6. marteloded é tonet é perhinded de Gelùen didok.

  • didog / didok .2
    didog / didok .2

    adj. (textile) Sans chapeau, sans pointe.

    (1962) EGRH I 55. didok a., tr. « sans chapeau, sans pointe. »

  • didogañ / didogiñ / didokañ / didokiñ
    didogañ / didogiñ / didokañ / didokiñ

    v. tr. d.

    I. Décoiffer (d'un chapeau).

    (1876) TDE.BF 121a. Didoka, v. a. (anc.), tr. «Oter le chapeau.» ●(1879) ERNsup 151. didokañ, décoiffer, Trév[érec] ; à St-Mayeux, didokein.

    (1921) GRSA 329. Nasien e fard arnehon hag en didok grons. ●(1962) EGRH I 55. didokañ v., tr. « enlever le chapeau. »

    ►Se découvrir.

    (1931) VALL 189b. se découvrir (la tête), tr. «didoga

    ►absol. Ne plus mettre de chapeau.

    (1944) VKST Mae 147. diwar-benn koefa ha digoefa, toka ha didoka.

    II.

    (1) Ôter la peau (d'un abcès).

    (1879) ERNsup 151. didogañ ur gor, enlever la peau sur un abcès, Trév[érec].

    (2) Ôter la bogue (des châtaignes).

    (1879) ERNsup 151. didogañ kistin, tirer l'enveloppe des châtaignes, Trév[érec].

    (3) Ôter le pédoncule, équeuter (des fraises).

    (2000) PCRMM 568. (Plougastell-Daoulaz) Cette technique de «déchapeautage» (didokan) consiste à enlever le pédoncule de la fraise.

  • didoger / didoker
    didoger / didoker

    m. –ion péjor. Didoger-sivi : paysan-marin-pêcheur petit producteur de fraises.

    (2000) PCRMM 603. (Plougastell-Daoulaz) De même les paysans-marins-pêcheurs, possédant moins de terres et donc ayant moins de surface en fraisiers seront appelés les «équeuteurs de fraises» (didoker sivi), leurs fraises étant considérées comme à peine bonnes pour faire de la confiture.

  • didoget / didoket
    didoget / didoket

    adj. (Fraise) dont on a ôté le pédoncule.

    (2000) PCRMM 832. (Plougastell-Daoulaz) ar sivi didoket poa evit ar gonfitur.

  • didogiñ
    didogiñ

    voir didogañ

  • didognañ
    didognañ

    v. intr. Cesser d'avoir un nez camus.

    (1944) VKST Mae 149. ne vezo na diluchet na didougnet ha pa lakafec'h d'ezi war he fenn eun hanter dousenn tokou.

  • didoiñ
    didoiñ

    v. tr. d. Découvrir (un édifice).

    (1935) DIHU 284/220. Didoein e hrant er péh e chom a diér.

  • didok
    didok

    voir didog

  • didokañ
    didokañ

    voir didogañ

  • didoker
    didoker

    voir didoger

  • didoket
    didoket

    voir didoget

  • didokiñ
    didokiñ

    voir didogiñ

  • didolgenniñ
    didolgenniñ

    v. tr. d. Éboguer.

    (1876) TDE.BF 121A. Didolgennein, v. n. V[annetais] Eboguer, parlant de châtaignes.»

    (1904) DBFV 49b. didolgennein, v. a., tr. «éboguer ôter l'enveloppe des châtaignes.»

  • didolle
    didolle

    s. Récolte de goémon épave où chacun garde pour lui ce qu'il ramasse.

    (1909) FHAB Mae 138. Gouskoude pa vez «Didolle», e c'hellont, koulz eget ar voazed, kregi el leac'h ma kavont. ●(1960) GOGO 223. (Kerlouan, Brignogan) C’est alors que l’on décide s’il y a tol̥é (tolle) ou didolé (didolle). Dans le premier cas, le goémon recueilli est partagé entre les différents riverains présents. Dans le second, le récoltant est propriétaire du goémon qu'il recueille. ●224. On décide habituellement qu'il y aura didolle lorsque la mer, très houleuse, entraîne vers la côte de grandes quantités de goémon. On dit alors que le goémon est «e frip» (e frip), c'est-à-dire à celui qui le prendra le premier. ●225. Nous n'avons pas constaté l'existence de ces coutumes de «tolle» et «didolle» ailleurs qu'à Kerlouan, Brignogan et Plounéour. ●(1980) PLNN 5/13. Pa vese tolle, e vese lodennet ar bezhin etre an dud da c'houde an dastum. Pa vese didolle, e talc'he peb heni dezhañ ar pezh en doa gellet tapoud.

  • didolpiñ
    didolpiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Dissoudre (parlement, etc.).

    (1910) ISBR 227. Didolpet e oent bet goal abret. ●252. Didolpet e oé bet er Stadeu aveit un herrad.

    (2) V. pron. réfl. En em zidolpiñ : cesser une réunion, se disperser.

    (1921) GRSA 39. Em zidolpein e hrant ha peb unan e ia d'é du.

  • didommañ
    didommañ

    v. tr. d. Faire refroidir.

    (1984) HBPD 126. eit ou diduemmein [en avaleu-douar].

  • didon
    didon

    adj. (linguistique) Atone.

    (1927) GWAL 12/66. silabennou toniet ha re zidon n'int ket evit klota. ●(1929) FHAB Meurzh (pajenn Breuriez-Veur ar Brezoneg) 4. kengan eur sillabenn zidon hag eur sillabenn doniet. ●(1931) VALL 43b. Atone, tr. «didon

  • didonañ
    didonañ

    voir dizonañ

  • didorañ
    didorañ

    v. tr. d. Éventrer.

    (1741) RO 1260. didoran loyo.

    (1931) VALL 280b. Éventrer, tr. «T[régor] didorañ.» ●(1962) EGRH I 55. didorañ v., tr. « évent[r]er (Vallée). »

  • didorchennañ
    didorchennañ

    v. intr. Se lever de dessus un coussin.

    (1939) RIBA 5. é tourhellat é dreu, é térein, é tidorchennein. ●82. Didorchennein e hra er hemenér.

  • didorgammiñ
    didorgammiñ

    v. tr. d. Détordre.

    (1723) CHal 53. Didorgamein, tr. «détordre.» ●(1732) GReg 280b. Detordre, detortiller, tr. «Van[netois] didorgameiñ

    (1904) DBFV 49b. didorgamein, v. a., tr. «détordre, (Ch.).»

  • didorgenn
    didorgenn

    adj. Sans colline.

    (1891) MAA 183. Grit hon hent didorgenn.

  • didorr .1
    didorr .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Qui n'est pas cassé.

    (1877) FHB (3e série) 10/80a. blounset mez didor he izili.

    ►sens fig. Intact.

    (1889) ISV 7. Nep ne viro ket ar greden-ze didor ha divoulc'h.

    (2) (Trouver) moins fatiguant ; (être) moins fatigué.

    (1752) BS 302. abalamour ma quevont didoroc'h war'nezo.

    (1839) BESquil 285. rac ma cavant é ma didoroh dehai. ●(1869) FHB 237/217b. ar re didalvez en em daol da glask an aluzen evit beza didorroc'h varnezho. ●(1870) FHB 273/95b. beva didorroc'h. ●(1872) ROU 92a. Moins de fatigue, tr. «didorroc'h

    (3) Reposé, dispos.

    (1878) EKG II 174. ar spered skanv ha gae, ar c'horf didorr.

    (1890) MOA 97a. anez labourat, brec'h didorr.

    (4) (Travail) qui ne fatigue pas.

    (1867) MGK 31. Al labour (…) / Berroc'h ha didorroc'h atao d'al labourer / Evit d'an didalvez.

    (1927) GERI.Ern 102. didorr adj., tr. «(Travail) qui ne fatigue pas (d'ar c'horf le corps).» ●(1983) PABE 221. (Berrien) labour didorr, tr. «un travail qui ne fatigue pas.»

    (5) [au comp.] Moins sujet à se casser.

    (1872) ROU 84b. Il y est moins exposé à être cassé, tr. «didorroc'h eo deza beza eno.» ●104b. Moins sujet à se casser, tr. «didorroc'h

    II. Adv.

    (1) Tranquille, tranquillement.

    (1901) GKLA 19. Oen ha denvet a beure hag a veve didor

    (2) (Marcher) Lestement.

    (1927) GERI.Ern 102. didorr adv., tr. «(marcher) lestement, sans être lassé.»

  • didorr .2
    didorr .2

    m.

    (1) Soulagement.

    (1862) JKS 354. Jezuz a zo didorr ar re a dremen war ann douar.

    (1907) KANngalon Mezheven 432. eur zikour evit ar re veo, eun didorr evit an anaoun. ●(1927) GERI.Ern 102. didorr m., tr. «(avoir) du soulagement.»

    (2) Repos.

    (1868) FAG 7. Ann den ne gav er bed na didorr, na diskuiz.

    (3) Reiñ didorr : soulager.

    (1866) SEV 164. rei didorr, dre ho pedennou, d'ann eneou paour a zo er poaniou-ze.

    (1902) MBKJ 149. evit rei didorr enn ho foaniou da eneou ar Purkator. ●(1906) KPSA 161. rei kaloun d'eur c'hristen ha didorr d'e boaniou. ●(1923) ADML 40. reï d'ar c'horf didorr ar c'housket. ●(1925) BUAZmadeg 285. heb gellout rei an distera didor d'he vestr benniget ! ●(1928) BFSA 204. kement-se a roio d'eoc'h nerz ha didorr en ho poaniou. ●(1929) FHAB Genver 31. Neuze ar mestr a zifennas dindan boan a varo rei dezi na boued na netra all a gement a rofe didor dezi en eun doare pe zoare.

    (4) Kemer didorr : prendre du repos, se détendre.

    (1919) FHAB Here 109. nebeut a c'hellas en douar benniget / Kemeret o didor.

  • didorradur
    didorradur

    m. Indissolubilité.

    (1904) DBFV 49b. didorradur, m., tr. «indissolubilité.»

  • didorridigezh
    didorridigezh

    f. Indissolubilité.

    (1906) BOBL 24 février 75/1a. kaillari santelez ha didorridigez an demezi kristen.

  • didorrus
    didorrus

    adj.

    (1) Irrévocable.

    (1919) BUBR 5/125. barnedigez didorrus Doue. ●(1931) VALL 401b. Irrévocable, tr. «didorrus

    (2) Inébranlable.

    (1935) TRAG 146. eur volontez didorrus.

    (3) Indéfectible.

    (1920) MVRO 45/4d. eul liamm didorrus, / Liamm tener ar garantez.

    (4) Indissoluble.

    (1931) VALL 386a. Indissoluble, tr. «didorrus

    (5) Inextinguible.

    (1931) VALL 388a. Inextinguible, tr. «didorrus

  • didorrusted
    didorrusted

    f. Indissolubilité.

    (1931) VALL 386a. Indissolubilité, tr. «didorrusted f.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...