Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 62 : de diduell (3051) à diempradenn (3100) :
  • diduell
    diduell

    f. –où

    (1) Divertissement, distraction.

    (1732) GReg 35a. Amusement, occupation legere pour passer le tems, tr. «diduéll. p. diduéllou.» ●35b. Amusement d'enfans, tr. «didüellou-bugale.»

    (1876) TDE.BF 121b. Diduell, s. f. C[ornouaille], tr. «Amusement.»

    (1904) BMSB 19. rei diduel d'ar bobl. ●(1927) GERI.Ern 103. diduell f., tr. «Amusement.» ●(1935) BREI 416/2a. N'o deus diduell ebet.

    (2) Objet de distraction pour un enfant (hochet, jouet, etc).

    (1732) GReg 496b. Hochet, petit jouet d'un enfant encore à la mammelle, tr. « diduell. p. diduellou. »

  • diduellañ
    diduellañ

    v.

    (1) V. tr. d. Divertir, distraire, récréer.

    (1732) GReg 35b. Amuser un enfant, tr. «diduélla ur buguel.»

    (1866) BOM 28. Me a ziduell, gand eur zon, / Ann den goulied a galon. ●(1869) TDE.FB 41b. Amuser un enfant, tr. «diduella eur bugel G[régoire].»

    (1909) BOBL 21 août 243/2c. diduella ar spered, hag an daoulagad. ●(1927) GERI.Ern 103. diduella v. a., tr. «amuser, récréer.» ●(1939) MGGD 17. o klask an tu d'e ziduella. ●(1943) FATI 135. bez' he deus an tu da ziduella anezo gant hec'h istoriou.

    (2) V. pron. réfl. En em ziduellañ : se divertir.

    (1964) ABRO 50. Evit en em ziduellañ.

  • diduellus
    diduellus

    adj. Amusant, divertissant, distractif.

    (1909) NOAR II. an tadou koz a vreman n'ouzont mui a istoriou diduellus… ●(1931) VALL 24a. Amusant, tr. «diduellus.»

  • diduiñ
    diduiñ

    voir diduañ

  • didumenner
    didumenner

    m. –ioù Plumeau.

    (1914) DFBP 250b. plumeau, tr. «Didumenner

  • didumenniñ
    didumenniñ

     v. tr. d. Épousseter.

    (1914) DFBP 125a. epousseter, tr. «didumenni

  • didumpañ
    didumpañ

    v. tr. d. Précipiter.

    (1557) B I 793. De dirumpaff (variante : ditumpaff) an quentaff pas / Dann iffern, tr. «le précipitent avec grand violence dans l'enfer.»

  • didurmud
    didurmud

    adj. Tranquille, sans agitation.

    (1972) BAHE 72/11. un tammig kêr didurmud ma oa unan.

  • diebeuliñ
    diebeuliñ

    v. intr. (en plt d'une jument) Mettre bas, pouliner.

    (1849) LLB 1182. Kenteh (..) / M'en des dihebelet ér hreu ho kazeged, tr. «Aussitôt (…) que vos juments ont pouliné dans vos étables.»

    (1904) DBFV 53b. dihebélet, part., tr. «(la jument a) pouliné.»

  • diecheveat
    diecheveat

    v. tr. d. Faire passer le mauvais caractère de qqn.

    (1939) RIBA 23. diéchevéat me Janton a pe vè rekin.

  • diechu
    diechu

    adj. Inachevé.

    (1499) Ca 60a. Diachiff. g. non complis.

    (1857) HTB 121. he lizer diachu.

    (1936) IVGA 314. an delwenn chomet diechu.

  • died
    died

    f. –où Boisson.

    (1499) Ca 61b. Diet. g. boyre. ●(1530) J p. 12b. Boet na diet, tr. «à manger ou à boire.»

    (1931) VALL 71a. Boisson ce que l'on boit, tr. «died (ancien).»

  • dieeun
    dieeun

    adj. Indirect.

    (1931) VALL 385b. Indirect, tr. «dieeun

  • dieeuniñ
    dieeuniñ

    v. tr. d. & v. intr. =

    (1911) DIHU 68/202. de eañnein ha de zieañnein.

  • diefed
    diefed

    adj. Sans effet.

    (1732) GReg 323a. Sans effet, tr. «Dieffed

    (1866) HSH 99. quement a rent a oa dieffed.

    (1931) VALL 387b. Inefficace, tr. «diefed, diefedus (plus fort).» ●(1961) BAHE 27/22. ur vodadeg diefed e oa bet.

  • diefedus
    diefedus

    adj. Inefficace.

    (1931) VALL 387b. Inefficace, tr. «diefed, diefedus (plus fort).»

  • diefedusted
    diefedusted

    f. Inefficacité.

    (1931) VALL 387b. Inefficacité, tr. «diefedusted f.»

  • dieg
    dieg

    m. Paresseux.

    (1612) Cnf 80b. Bedé breman ez edout té hep consideriff an tra sé, diec, foll.

    (1866) BOM 100. Diek koz, brao eo d'id aze, tr. «Vieux fainéant...»

  • diegi
    diegi

    m.

    (1) Paresse.

    (1499) Ca 61b. Dieguy. g. paresce. ●(c.1500) Cb. [lent] gal. tardesse / paresse / oysiuete. bri. lentery / dieguy / daleydiguez. ●(1580) G 499. prezec hoantec hep dyeguy, tr. «prêcher avec zèle sans négligence.» ●711. Quentaf can an quylyec neuse hep dyeguy / Saf, tr. «Au premier chant du coq, alors sans paresse, / Lève-toi.» ●(1612) Cnf 30b. Chom hep cleuet an offeren da su pé da gouel berset dré dieguy. ●(1621) Mc 36. ves à auaric, ves a dieguy. ●(1650) Nlou 34. hep dieguy, tr. «sans paresse.» ●(1659) SCger 142a. diegui, tr. «paresse.»

    (1659) SCger 58b. fomenter la paresse, tr. «mezur an diegui.» ●88b. paresse, tr. «diegui.» ●(1688) MD I 23. pep seurt diegui. ●(1710) IN I 413-414. hac hon les da loueda en hon diegui. ●(1732) GReg 694a. Paresse, lenteur, négligence, tr. «Dieugui. diegui.» ●La paresse est un des sept pechez capitaux, tr. «An dieugui a so unan eus ar seiz pecheud (lire : pec'heud) marvel.» ●(17--) ST 140. hep feint na diegi, tr. «sans feinte ni paresse.»

    (1838-1866) PRO.tj 193. Hi eo prinsez an diegi.

    (1908) KMAF 27. Divalo, divalo ! Diwall da louedi ha da vergla, rak an diegi a zebr an den. ●(1911) SKRS II 191. bep tro e veze eur goal grogad etrezhan ha diaoul an diegi. ●(1921) PGAZ 46. Krouadur re vag ha dalc'het en diegi. ●(1936) IVGA 23. Ma filez gant an diegi.

    (2) Lenteur, manque d'ardeur, répugnance à agir.

    (1862) JKS.lam 29. Hor boaziou fall hag hon diegi da gerzet araok enn hent hor zilvidigez. ●(1868) FHB 200/348a. an diegi hag an dic'hoantegez da labourat ma voa douget dezho.

    (1902) PIGO I 222. ec'h omp bet tapet abalamour d'hon diegi ha d'ar gertri hon doa da gousket er-maez.

    (3) Bezañ en diegi : être fainéant.

    (1911) BUAZperrot 438. An den yaouank en diegi / A zestum poan 'benn e gozni.

  • diegrañ
    diegrañ

    v. Ôter l’aigreur de qque chose ; cueillir des grappes de raisin pour faire du verjus.

    (1499) Ca 61b. Diegraff. g. desenaigrir. l. exacerbo / as. ou cest cuillir grapes de veriut. ●(c.1500) Cb 62b. diegraff. g. desenaigrir. l. exacerbo / as. gal. ou cest cueillir grapes de veriut. bri. trouchaff grapou verius. Inde exacerbatio / onis. b. digryziadur. ●(1521) Cc [diegraff]. Diegraff. g. desenaigrir la. excerbo as. vel significat colligere veriutum. Unde exacerbatio onis.

    (1732) GReg 954b. Cueillir des grapes de raisin pour faire du verjus, tr. «Diégra pr. diégret

    (1876) TDE.BF 122a. Diegra, v. n., tr. «Faire du verjus.»

  • diegus
    diegus

    adj. Paresseux.

    (1612) Cnf.epist 32. ma oump bet diegus. ●(1621) Mc 6. Bet ouff negligant, ha diegus.

    (1659) SCger 88b. paresseux, tr. «diegus.» ●142a. diegus, tr. «paresseux.» ●(1732) GReg 694a. Paresseux, euse, tr. «Dyegus

    (1859) MMN 16. Mallos dan den dieguz ha dibreder ! ●(1862) JKS 364. Mar d-ounn breman ken dieguz ha ker laosk. ●(1862) JKS.lam 57. skouer ann dud klouar ha dieguz.

    (1902) PIGO I 172. Ar blei a zavaz 'n e za, dieguz braz. ●(1927) GERI.Ern 103. diegus, tr. «paresseux, négligent, lent.»

    ►[empl. comme subst.]

    (1824) BAM 285. ne doun quet bet un didalvez nac un diegus.

    (1923) KTKG 47. An dieguz a zo an den divezad da zevel.

  • diegusaat
    diegusaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Devenir paresseux.

    (1732) GReg 694a. Devenir parresseux, tr. «Dyeucqaat. pr. dyeucqeët

    (1962) EGRH I 55. diegusaat v., tr. « devenir plus paresseux. »

    (2) Diegusaat d'ober udb. : faire qqc. avec moins d'ardeur.

    (1874) FHB 517/379b. noc'h ket abaoue dieguseat da bidi ?

    II. V. tr. d. Rendre paresseux.

    (1727) HB $$$.

    (1962) EGRH I 55. diegusaat v., tr. « rendre plus paresseux. »

  • diegusted
    diegusted

    f. Paresse.

    (1847) BDJ 226. An diegustet-se a ra pep dên / Kablus henep ar pemped gwrc'hemen.

  • diehan
    diehan

    adj. Qui ne cesse pas.

    (1936) IVGA 74. Ar gurun a oa dioutañ eur vouzarenn diehan. ●(1944) EURW I 48. kenavoiou diehan.

  • dieil
    dieil

    adj.

    (1) Unique.

    (1931) VALL 766b. Unique, tr. «dieil.» ●(1962) EGRH I 55. dieil a., tr. « unique. »

    (2) Sans égal, sans pareil.

    (1962) EGRH I 55. dieil a., tr. « sans égal, sans pareil. »

  • diek
    diek

    adj. Paresseux.

    (1499) Ca 3a. Abaff. vide in diec et in courag. ●61a. Diec. g. paresceux. ●(1612) Cnf 80b. diec, foll.

    (1659) SCger 83a. negliger, tr. «beza diec.» ●88b. paresseux, tr. «diec.» ●142a. diec, tr. «paresseux.»

    (1862) JKS 159. evit na viot ket neuze diek da ober ho pedennou. ●(1867) MGK 53. Bez' ez int didalvez / Ha diek da ober vad. ●(1884) LZBt Meurzh 61. N'eo ket fall ann dud, goak int ha diek enn ho rilijion.

    (1907) AVKA 262. Servijer fallagr ha dieg. ●(1927) GERI.Ern 103. diek C[ornouaille] diok adj., tr. «paresseux, négligent, lent.»

  • diekaat
    diekaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Paresser.

    (1499) Ca 61a. Diecat. g. deuenir paresceux.

    (1732) GReg 237b. Croupir dans l'oisiveté, tr. «dieucqât en didalvoudéguez.» ●Croupir dans son peché, tr. «diecqât, ou, dieucqât èn e bec'hed.»

    (2) Devenir paresseux.

    (1732) GReg 694a. Devenir paresseux, tr. «Dyeucqaat. pr. dyeucqeët

    (1876) TDE.BF 122a. Diekaat, v. n., tr. «Devenir paresseux.»

    (1927) GERI.Ern 103. diekaat, tr. «devenir paresseux, négligent, lent.» ●(1962) EGRH I 55. diekaat v., tr. « rendre plus paresseux. »

    II. V. tr. d. Rendre paresseux.

    (1927) GERI.Ern 103. diekaat, tr. «rendre paresseux, négligent, lent.» ●(1962) EGRH I 55. diekaat v., tr. « rendre plus paresseux. »

  • dielc'h
    dielc'h

    m. Essoufflement.

    (1914) DFBP 127b. essoufflement, tr. «Dielc'h

  • dielc'hadenn / dihelc'hadenn
    dielc'hadenn / dihelc'hadenn

    f. Souffle.

    (1879) ERNsup 150. A St-M[ayeux] dihelkadenn, souffle.

  • dielc'hat / dihelc'hat / dielc'hiñ
    dielc'hat / dihelc'hat / dielc'hiñ

    v.

    (1) V. intr. Être essoufflé, haleter.

    (1499) Ca 62b. Dihelchat. ●(c.1500) Cb 23a. Bazaillat / hoazliff. g. baailler / ouurir la bouche / ou estre laz comme chien qui baaille. b. dihelchaff. g. ou estre fandu comme la terre par le souleil. b. bezaff fraillet dre tomder.

    (1732) GReg 715b. A perte d'haleine, tr. «Bede dielc'hat

    (1879) ERNsup 150. A St-M[ayeux] dihelkein, être essoufflé.

    (1907) VBFV.fb 38b. essouflé (être), tr. «dihelhein.» ●(1907) VBFV.fb 50b. haleter, tr. «dihelhein.» ●(1908) PIGO II 131. o tont en ti en eur dic'helkal. ●(1922) BUBR 20/257. e varc'h o tielc'hel. ●(1926) FHAB Genver 17. pemp pe c'houec'h den, o tihelkal, berr warnezo. ●(1927) GERI.Ern 103. dielc'hat v. n., tr. «Haleter, être essoufflé.» ●(1929) ENLA 8. redek ar vro 'neur dic'helkal !

    (2) V. tr. d. Essouffler.

    (1904) DBFV 53b. dihelhein, v. a., tr. «essouffler.»

  • dielc'her / dihelc'her
    dielc'her / dihelc'her

    m. –ion Homme essoufflé.

    (1879) ERNsup 150. A St-M[ayeux] dihelker, celui qui l'est [essoufflé].

  • dielc'het / dihelc'het
    dielc'het / dihelc'het

    adj. Essoufflé.

    (1723) CHal 55. Dihelhét é é querhét, tr. «il a tant marché qu'il n'en peut plus.» ●(1787) PT 85. Salomé poéniet bras ha déhèlhet e za de gavoét er Véronic.

    (1910) MAKE 47. skuiz ha dielc'het o veza daoulammet eur pennadig. ●(1919) BUBR 9/237. ar zoner dielc'het. ●(1934) MAAZ 19. hag ean de ridek arlerh er merhed ha d’o fostal, unan arlerh en aral, ken ne chom vatet ar en dachen ha dihellet kaer. ●(1939) RIBA 5. Ariet é er hemenér, bahateit, ken ne chom er groagé dihelhet ar er bratel. ●(1942) DHKN 103. Dihelhet é er ronsed, ha seùel e hra diarnehè ur vogeden groeit a huiz hag a hlaù.

  • dielc'hiñ
    dielc'hiñ

    voir dielc'hat

  • dielfennadur
    dielfennadur

    m. Analyse.

    (1931) VALL 24b. Analyse d'une combinaison, tr. «dielfennadur m.»

  • dielfennidigezh
    dielfennidigezh

    f. Analyse.

    (1931) VALL 24b. Analyse d'une combinaison, tr. «dielfennidigez f.»

  • diell
    diell

    f. –où

    I. (droit)

    (1) Archive, chartre.

    (1633) Nom 3b. Diarium, ephemeris : registre iournel, ou liure dont on sçait tout ce qui se fait iournellement, iournal : registr iournal pemdizyec, pe vn leufr pe drè hiny ez gouezer an pez á grær bemdez, vn deal.

    (1732) GReg 11b. Actes publics, registres, tr. «Dyellou.» ●Les actes du Concile de Trente, tr. «Dyellou ar C'honsil a Dranta. ●155b. Chartre, vieux titres &c. pour la deffence des droits d'une Communauté &c., tr. «An dyellou coz.» ●321a. Écrouë, registre où le Geolier écrit par nom & par surnom les prisonniers, tr. «Dyell ar geol.» ●794b. Regitre, ou registre, livre non imprimé, où sont enregistrez les actes publics, tr. «Dyell. p. dyellou.» ●Les registres du greffe, tr. «Dyellou ar c'hreff.» ●(1744) L'Arm 201b. S'inscrire, tr. «Scrihuein é hanhuë ar unn diale ou registre.» ●236a. Ménologe, tr. «Diale Græcian à hanhueu er seentt. m.» ●297b. Pouillé, tr. «Diale ag er Beneficeu hag à ou ranteu. m.» ●329b. Registre, tr. «Diale

    (1847) FVR 11. Kerkent e oe lekeat ar siel war diellou ann Eskopti.

    (1904) DBFV 45b. dial, diel, m. pl. eu, tr. «registre, recueil (de textes), dépôt (public).» ●(1927) GERI.Ern 103. diell f., tr. «Vieux titre, charte, archive.» ●(1956) LLMM 57/45. troidigezhioù diwar flemmganoù gallek a-enep an Dispac’h ez eus bet ur bern anezho hervez ar pezh a ziskouez an Dielloù.

    (2) Levr an dielloù : chartrier, cartulaire.

    (1732) GReg 138b. Cartulaire, volume des principales chartres d'une Eglise, d'une Abbaye, d'une Seigneurie, tr. «Levr an dyellou, vès a un Ilis-bennac, vès a ur voustèr, vès a un autrounyaich.»

    (3) Kambr an dielloù : chartrier, salle des chartres.

    (1732) GReg 49b. Archives, lieu où l'on garde les titres & papiers d'une maison, tr. «Cabined an dyéllou. campr an dyéllou. armell an dyéllou.» ●155b. Chartrier, tresor des chartres d'un Abbaye &c., tr. «Campr an dyellou

    (4) Ti an dielloù : lieu d'entrepot des archives.

    (1968) BAHE 58/41. Ti-Dielloù departamantel Roazhon.

    II. Diplôme.

    (1867) FHB 142/300b. ho deuz bet ho Diel (pe ziplom) a labourerien douar.

  • diellaoueg
    diellaoueg

    f. –où Dépôt d'archives.

    (1931) VALL 114a. dépôt d'archives, tr. «diellaoueg f.»

  • dielldi
    dielldi

    m. –ez Local des archives.

    (1942) LANB 6. en dielldiez e-touez ar paperiou koz.

  • dieller
    dieller

    m. –ion Chartrier, archiviste.

    (1732) GReg 155b. Chartrier, officier claustral &c., tr. «Dieller. p. yen

    (1876) TDE.BF 122a. Dieller, s. m., tr. «Archiviste, gardien des vieux titres ; pl. ien

    (1903) MBJJ 242. e zieler, e guzuilher hag e juben. ●(1927) GERI.Ern 103. dieller, diellour, tr. «archiviste.» ●(1931) VALL 35a. Archiviste, tr. «diellour.» ●113b-114a. Chartrier, archiviste, tr. «dieller, diellour

  • diellerezh
    diellerezh

    m.

    (1) Ustensiles, articles divers.

    (1962) EGRH I 55. diellerezh m., tr. « ustensiles, articles divers. »

    (2) Provisions. cf. diankajoù

    (1962) EGRH I 55. diellerezh m., tr. « provisions (= diankachoù). »

  • diellevr
    diellevr

    m. –ioù Cartulaire.

    (1931) VALL 99b. Cartulaire, tr. «diellevr m.»

  • diembann
    diembann

    adj. Inédit.

    (1909) BOBL 17 juillet 238/1a. kant lur a briziou d'ar gwellan kontadennou brezonek, diembann c'hoaz. ●(1911) BZIZ 14. Diembann eo al loden vrasa anezo [dornskridou]. ●56. var dro tri-ugent myster koz diembann. ●(1929) FHAB Genver couv. an dornskridou-ze diembann. ●(1945) GPRV 6. lezel eul lodenn anezo diembann.

  • diemglev .1
    diemglev .1

    m. –ioù Mésentente, désaccord, différend.

    (1931) VALL 143a. Conflit, mésentente, tr. «diemgleo m.» ●205b. Désaccord entre personnes, tr. «diemgleo.» ●ils sont en désaccord, tr. «diemgleo int.» ●217b. un différend s'éleva entre eux, tr. «diemgleo a savas etrezo.»

  • diemglev .2
    diemglev .2

    adj.

    (1) Non uni.

    (1962) EGRH I 55. diemglev a., tr. « non uni. »

    (2) En désaccord.

    (1962) EGRH I 55. diemglev a., tr. « en désaccord. »

  • diemlusk
    diemlusk

    adj. Inerte.

    (1931) VALL 387b. Inerte, tr. «diemlusk

  • diempenn
    diempenn

    adj.

    (1) Écervelé.

    (1732) GReg 74a. Badin, folâtre, tr. «Diempen

    (1857) HTB 16. tud diempenn. ●(1876) TDE.BF 122a. Diempenn, adj., tr. «Etourdi, sans cervelle, insolent.»

    (1924) ZAMA 15. eur bitouz ken diempenn. ●(1930) KANNgwital 334/454. merc'hed dibreder ha diempenn. ●(1936) FHABvug Meurzh 87. o c'hourdrouz he mab diempenn.

    (2) (en plt de la conduite de qqn) Insensé.

    (1857) HTB 13. eur gondu muioc'h diempenn evit hini an esklav-ze ?

  • diempennet
    diempennet

    adj. Écervelé, insensé.

    (1922) FHAB Du 332. tud ha n'int ket diempennet c'hoaz. ●(1923) KTKG 46. an dud diempennet gant an evach ! ●(1925) BUAZmadeg 152. Hag ez eaz kerkent dre ruiou kear evel eun den diempennet, o skei var he beultrin, o chacha var he bleo, hag oc'h ober kement a ariezou ma oue kaset d'an hospital, etouez an dud diskiant. ●(1958) BLBR 113/12. Ar vaz ! ar valaenn, aotrou person, gand traou diempennet !

  • diempennidigezh
    diempennidigezh

    f. =

    (1857) HTB 233. dre da diempennidigez ha da vaniou dibled a rez d'in bemdez eur c'holl benag.

  • diempenniñ
    diempenniñ

    v. tr. d. Désentêter, faire cesser l'entêtement de qqn.

    (1732) GReg 274a. Desenteter, tr. «Diempenni. pr. diempennet

  • diempradenn
    diempradenn

    f. –où Dislocation.

    (1955) SKOL 3/18. diempradenn gg. –où, tr. «dislocation.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...