Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 62 : de diduell (3051) à diempradenn (3100) :
  • diduell
    diduell

    f. –où

    (1) Divertissement, distraction.

    ●(1732) GReg 35a. Amusement, occupation legere pour passer le tems, tr. «diduéll. p. diduéllou.» ●35b. Amusement d'enfans, tr. «didüellou-bugale.»

    ●(1876) TDE.BF 121b. Diduell, s. f. C[ornouaille], tr. «Amusement.»

    ●(1904) BMSB 19. rei diduel d'ar bobl. ●(1927) GERI.Ern 103. diduell f., tr. «Amusement.» ●(1935) BREI 416/2a. N'o deus diduell ebet.

    (2) Objet de distraction pour un enfant (hochet, jouet, etc).

    ●(1732) GReg 496b. Hochet, petit jouet d'un enfant encore à la mammelle, tr. « diduell. p. diduellou. »

  • diduellañ
    diduellañ

    v.

    (1) V. tr. d. Divertir, distraire, récréer.

    ●(1732) GReg 35b. Amuser un enfant, tr. «diduélla ur buguel.»

    ●(1866) BOM 28. Me a ziduell, gand eur zon, / Ann den goulied a galon. ●(1869) TDE.FB 41b. Amuser un enfant, tr. «diduella eur bugel G[régoire].»

    ●(1909) BOBL 21 août 243/2c. diduella ar spered, hag an daoulagad. ●(1927) GERI.Ern 103. diduella v. a., tr. «amuser, récréer.» ●(1939) MGGD 17. o klask an tu d'e ziduella. ●(1943) FATI 135. bez' he deus an tu da ziduella anezo gant hec'h istoriou.

    (2) V. pron. réfl. En em ziduellañ : se divertir.

    ●(1964) ABRO 50. Evit en em ziduellañ.

  • diduellus
    diduellus

    adj. Amusant, divertissant, distractif.

    ●(1909) NOAR II. an tadou koz a vreman n'ouzont mui a istoriou diduellus… ●(1931) VALL 24a. Amusant, tr. «diduellus.»

  • diduiñ
    diduiñ

    voir diduañ

  • didumenner
    didumenner

    m. –ioù Plumeau.

    ●(1914) DFBP 250b. plumeau, tr. «Didumenner.»

  • didumenniñ
    didumenniñ

     v. tr. d. Épousseter.

    ●(1914) DFBP 125a. epousseter, tr. «didumenni.»

  • didumpañ
    didumpañ

    v. tr. d. Précipiter.

    ●(1557) B I 793. De dirumpaff (variante : ditumpaff) an quentaff pas / Dann iffern, tr. «le précipitent avec grand violence dans l'enfer.»

  • didurmud
    didurmud

    adj. Tranquille, sans agitation.

    ●(1972) BAHE 72/11. un tammig kêr didurmud ma oa unan.

  • diebeuliñ
    diebeuliñ

    v. intr. (en plt d'une jument) Mettre bas, pouliner.

    ●(1849) LLB 1182. Kenteh (..) / M'en des dihebelet ér hreu ho kazeged, tr. «Aussitôt (…) que vos juments ont pouliné dans vos étables.»

    ●(1904) DBFV 53b. dihebélet, part., tr. «(la jument a) pouliné.»

  • diecheveat
    diecheveat

    v. tr. d. Faire passer le mauvais caractère de qqn.

    ●(1939) RIBA 23. diéchevéat me Janton a pe vè rekin.

  • diechu
    diechu

    adj. Inachevé.

    ●(1499) Ca 60a. Diachiff. g. non complis.

    ●(1857) HTB 121. he lizer diachu.

    ●(1936) IVGA 314. an delwenn chomet diechu.

  • died
    died

    f. –où Boisson.

    ●(1499) Ca 61b. Diet. g. boyre. ●(1530) J p. 12b. Boet na diet, tr. «à manger ou à boire.»

    ●(1931) VALL 71a. Boisson ce que l'on boit, tr. «died (ancien).»

  • dieeun
    dieeun

    adj. Indirect.

    ●(1931) VALL 385b. Indirect, tr. «dieeun.»

  • dieeuniñ
    dieeuniñ

    v. tr. d. & v. intr. =

    ●(1911) DIHU 68/202. de eañnein ha de zieañnein.

  • diefed
    diefed

    adj. Sans effet.

    ●(1732) GReg 323a. Sans effet, tr. «Dieffed.»

    ●(1866) HSH 99. quement a rent a oa dieffed.

    ●(1931) VALL 387b. Inefficace, tr. «diefed, diefedus (plus fort).» ●(1961) BAHE 27/22. ur vodadeg diefed e oa bet.

  • diefedus
    diefedus

    adj. Inefficace.

    ●(1931) VALL 387b. Inefficace, tr. «diefed, diefedus (plus fort).»

  • diefedusted
    diefedusted

    f. Inefficacité.

    ●(1931) VALL 387b. Inefficacité, tr. «diefedusted f.»

  • dieg
    dieg

    m. Paresseux.

    ●(1612) Cnf 80b. Bedé breman ez edout té hep consideriff an tra sé, diec, foll.

    ●(1866) BOM 100. Diek koz, brao eo d'id aze, tr. «Vieux fainéant...»

  • diegi
    diegi

    m.

    (1) Paresse.

    ●(1499) Ca 61b. Dieguy. g. paresce. ●(c.1500) Cb. [lent] gal. tardesse / paresse / oysiuete. bri. lentery / dieguy / daleydiguez. ●(1580) G 499. prezec hoantec hep dyeguy, tr. «prêcher avec zèle sans négligence.» ●711. Quentaf can an quylyec neuse hep dyeguy / Saf, tr. «Au premier chant du coq, alors sans paresse, / Lève-toi.» ●(1612) Cnf 30b. Chom hep cleuet an offeren da su pé da gouel berset dré dieguy. ●(1621) Mc 36. ves à auaric, ves a dieguy. ●(1650) Nlou 34. hep dieguy, tr. «sans paresse.» ●(1659) SCger 142a. diegui, tr. «paresse.»

    ●(1659) SCger 58b. fomenter la paresse, tr. «mezur an diegui.» ●88b. paresse, tr. «diegui.» ●(1688) MD I 23. pep seurt diegui. ●(1710) IN I 413-414. hac hon les da loueda en hon diegui. ●(1732) GReg 694a. Paresse, lenteur, négligence, tr. «Dieugui. diegui.» ●La paresse est un des sept pechez capitaux, tr. «An dieugui a so unan eus ar seiz pecheud (lire : pec'heud) marvel.» ●(17--) ST 140. hep feint na diegi, tr. «sans feinte ni paresse.»

    ●(1838-1866) PRO.tj 193. Hi eo prinsez an diegi.

    ●(1908) KMAF 27. Divalo, divalo ! Diwall da louedi ha da vergla, rak an diegi a zebr an den. ●(1911) SKRS II 191. bep tro e veze eur goal grogad etrezhan ha diaoul an diegi. ●(1921) PGAZ 46. Krouadur re vag ha dalc'het en diegi. ●(1936) IVGA 23. Ma filez gant an diegi.

    (2) Lenteur, manque d'ardeur, répugnance à agir.

    ●(1862) JKS.lam 29. Hor boaziou fall hag hon diegi da gerzet araok enn hent hor zilvidigez. ●(1868) FHB 200/348a. an diegi hag an dic'hoantegez da labourat ma voa douget dezho.

    ●(1902) PIGO I 222. ec'h omp bet tapet abalamour d'hon diegi ha d'ar gertri hon doa da gousket er-maez.

    (3) Bezañ en diegi : être fainéant.

    ●(1911) BUAZperrot 438. An den yaouank en diegi / A zestum poan 'benn e gozni.

  • diegrañ
    diegrañ

    v. Ôter l’aigreur de qque chose ; cueillir des grappes de raisin pour faire du verjus.

    ●(1499) Ca 61b. Diegraff. g. desenaigrir. l. exacerbo / as. ou cest cuillir grapes de veriut. ●(c.1500) Cb 62b. diegraff. g. desenaigrir. l. exacerbo / as. gal. ou cest cueillir grapes de veriut. bri. trouchaff grapou verius. Inde exacerbatio / onis. b. digryziadur. ●(1521) Cc [diegraff]. Diegraff. g. desenaigrir la. excerbo as. vel significat colligere veriutum. Unde exacerbatio onis.

    ●(1732) GReg 954b. Cueillir des grapes de raisin pour faire du verjus, tr. «Diégra pr. diégret.»

    ●(1876) TDE.BF 122a. Diegra, v. n., tr. «Faire du verjus.»

  • diegus
    diegus

    adj. Paresseux.

    ●(1612) Cnf.epist 32. ma oump bet diegus. ●(1621) Mc 6. Bet ouff negligant, ha diegus.

    ●(1659) SCger 88b. paresseux, tr. «diegus.» ●142a. diegus, tr. «paresseux.» ●(1732) GReg 694a. Paresseux, euse, tr. «Dyegus.»

    ●(1859) MMN 16. Mallos dan den dieguz ha dibreder ! ●(1862) JKS 364. Mar d-ounn breman ken dieguz ha ker laosk. ●(1862) JKS.lam 57. skouer ann dud klouar ha dieguz.

    ●(1902) PIGO I 172. Ar blei a zavaz 'n e za, dieguz braz. ●(1927) GERI.Ern 103. diegus, tr. «paresseux, négligent, lent.»

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1824) BAM 285. ne doun quet bet un didalvez nac un diegus.

    ●(1923) KTKG 47. An dieguz a zo an den divezad da zevel.

  • diegusaat
    diegusaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Devenir paresseux.

    ●(1732) GReg 694a. Devenir parresseux, tr. «Dyeucqaat. pr. dyeucqeët.»

    ●(1962) EGRH I 55. diegusaat v., tr. « devenir plus paresseux. »

    (2) Diegusaat d'ober udb. : faire qqc. avec moins d'ardeur.

    ●(1874) FHB 517/379b. noc'h ket abaoue dieguseat da bidi ?

    II. V. tr. d. Rendre paresseux.

    ●(1727) HB $$$.

    ●(1962) EGRH I 55. diegusaat v., tr. « rendre plus paresseux. »

  • diegusted
    diegusted

    f. Paresse.

    ●(1847) BDJ 226. An diegustet-se a ra pep dên / Kablus henep ar pemped gwrc'hemen.

  • diehan
    diehan

    adj. Qui ne cesse pas.

    ●(1936) IVGA 74. Ar gurun a oa dioutañ eur vouzarenn diehan. ●(1944) EURW I 48. kenavoiou diehan.

  • dieil
    dieil

    adj.

    (1) Unique.

    ●(1931) VALL 766b. Unique, tr. «dieil.» ●(1962) EGRH I 55. dieil a., tr. « unique. »

    (2) Sans égal, sans pareil.

    ●(1962) EGRH I 55. dieil a., tr. « sans égal, sans pareil. »

  • diek
    diek

    adj. Paresseux.

    ●(1499) Ca 3a. Abaff. vide in diec et in courag. ●61a. Diec. g. paresceux. ●(1612) Cnf 80b. diec, foll.

    ●(1659) SCger 83a. negliger, tr. «beza diec.» ●88b. paresseux, tr. «diec.» ●142a. diec, tr. «paresseux.»

    ●(1862) JKS 159. evit na viot ket neuze diek da ober ho pedennou. ●(1867) MGK 53. Bez' ez int didalvez / Ha diek da ober vad. ●(1884) LZBt Meurzh 61. N'eo ket fall ann dud, goak int ha diek enn ho rilijion.

    ●(1907) AVKA 262. Servijer fallagr ha dieg. ●(1927) GERI.Ern 103. diek C[ornouaille] diok adj., tr. «paresseux, négligent, lent.»

  • diekaat
    diekaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Paresser.

    ●(1499) Ca 61a. Diecat. g. deuenir paresceux.

    ●(1732) GReg 237b. Croupir dans l'oisiveté, tr. «dieucqât en didalvoudéguez.» ●Croupir dans son peché, tr. «diecqât, ou, dieucqât èn e bec'hed.»

    (2) Devenir paresseux.

    ●(1732) GReg 694a. Devenir paresseux, tr. «Dyeucqaat. pr. dyeucqeët.»

    ●(1876) TDE.BF 122a. Diekaat, v. n., tr. «Devenir paresseux.»

    ●(1927) GERI.Ern 103. diekaat, tr. «devenir paresseux, négligent, lent.» ●(1962) EGRH I 55. diekaat v., tr. « rendre plus paresseux. »

    II. V. tr. d. Rendre paresseux.

    ●(1927) GERI.Ern 103. diekaat, tr. «rendre paresseux, négligent, lent.» ●(1962) EGRH I 55. diekaat v., tr. « rendre plus paresseux. »

  • dielc'h
    dielc'h

    m. Essoufflement.

    ●(1914) DFBP 127b. essoufflement, tr. «Dielc'h.»

  • dielc'hadenn / dihelc'hadenn
    dielc'hadenn / dihelc'hadenn

    f. Souffle.

    ●(1879) ERNsup 150. A St-M[ayeux] dihelkadenn, souffle.

  • dielc'hat / dihelc'hat / dielc'hiñ
    dielc'hat / dihelc'hat / dielc'hiñ

    v.

    (1) V. intr. Être essoufflé, haleter.

    ●(1499) Ca 62b. Dihelchat. ●(c.1500) Cb 23a. Bazaillat / hoazliff. g. baailler / ouurir la bouche / ou estre laz comme chien qui baaille. b. dihelchaff. g. ou estre fandu comme la terre par le souleil. b. bezaff fraillet dre tomder.

    ●(1732) GReg 715b. A perte d'haleine, tr. «Bede dielc'hat.»

    ●(1879) ERNsup 150. A St-M[ayeux] dihelkein, être essoufflé.

    ●(1907) VBFV.fb 38b. essouflé (être), tr. «dihelhein.» ●(1907) VBFV.fb 50b. haleter, tr. «dihelhein.» ●(1908) PIGO II 131. o tont en ti en eur dic'helkal. ●(1922) BUBR 20/257. e varc'h o tielc'hel. ●(1926) FHAB Genver 17. pemp pe c'houec'h den, o tihelkal, berr warnezo. ●(1927) GERI.Ern 103. dielc'hat v. n., tr. «Haleter, être essoufflé.» ●(1929) ENLA 8. redek ar vro 'neur dic'helkal !

    (2) V. tr. d. Essouffler.

    ●(1904) DBFV 53b. dihelhein, v. a., tr. «essouffler.»

  • dielc'her / dihelc'her
    dielc'her / dihelc'her

    m. –ion Homme essoufflé.

    ●(1879) ERNsup 150. A St-M[ayeux] dihelker, celui qui l'est [essoufflé].

  • dielc'het / dihelc'het
    dielc'het / dihelc'het

    adj. Essoufflé.

    ●(1723) CHal 55. Dihelhét é é querhét, tr. «il a tant marché qu'il n'en peut plus.» ●(1787) PT 85. Salomé poéniet bras ha déhèlhet e za de gavoét er Véronic.

    ●(1910) MAKE 47. skuiz ha dielc'het o veza daoulammet eur pennadig. ●(1919) BUBR 9/237. ar zoner dielc'het. ●(1934) MAAZ 19. hag ean de ridek arlerh er merhed ha d’o fostal, unan arlerh en aral, ken ne chom vatet ar en dachen ha dihellet kaer. ●(1939) RIBA 5. Ariet é er hemenér, bahateit, ken ne chom er groagé dihelhet ar er bratel. ●(1942) DHKN 103. Dihelhet é er ronsed, ha seùel e hra diarnehè ur vogeden groeit a huiz hag a hlaù.

  • dielc'hiñ
    dielc'hiñ

    voir dielc'hat

  • dielfennadur
    dielfennadur

    m. Analyse.

    ●(1931) VALL 24b. Analyse d'une combinaison, tr. «dielfennadur m.»

  • dielfennidigezh
    dielfennidigezh

    f. Analyse.

    ●(1931) VALL 24b. Analyse d'une combinaison, tr. «dielfennidigez f.»

  • diell
    diell

    f. –où

    I. (droit)

    (1) Archive, chartre.

    ●(1633) Nom 3b. Diarium, ephemeris : registre iournel, ou liure dont on sçait tout ce qui se fait iournellement, iournal : registr iournal pemdizyec, pe vn leufr pe drè hiny ez gouezer an pez á grær bemdez, vn deal.

    ●(1732) GReg 11b. Actes publics, registres, tr. «Dyellou.» ●Les actes du Concile de Trente, tr. «Dyellou ar C'honsil a Dranta. ●155b. Chartre, vieux titres &c. pour la deffence des droits d'une Communauté &c., tr. «An dyellou coz.» ●321a. Écrouë, registre où le Geolier écrit par nom & par surnom les prisonniers, tr. «Dyell ar geol.» ●794b. Regitre, ou registre, livre non imprimé, où sont enregistrez les actes publics, tr. «Dyell. p. dyellou.» ●Les registres du greffe, tr. «Dyellou ar c'hreff.» ●(1744) L'Arm 201b. S'inscrire, tr. «Scrihuein é hanhuë ar unn diale ou registre.» ●236a. Ménologe, tr. «Diale Græcian à hanhueu er seentt. m.» ●297b. Pouillé, tr. «Diale ag er Beneficeu hag à ou ranteu. m.» ●329b. Registre, tr. «Diale.»

    ●(1847) FVR 11. Kerkent e oe lekeat ar siel war diellou ann Eskopti.

    ●(1904) DBFV 45b. dial, diel, m. pl. eu, tr. «registre, recueil (de textes), dépôt (public).» ●(1927) GERI.Ern 103. diell f., tr. «Vieux titre, charte, archive.» ●(1956) LLMM 57/45. troidigezhioù diwar flemmganoù gallek a-enep an Dispac’h ez eus bet ur bern anezho hervez ar pezh a ziskouez an Dielloù.

    (2) Levr an dielloù : chartrier, cartulaire.

    ●(1732) GReg 138b. Cartulaire, volume des principales chartres d'une Eglise, d'une Abbaye, d'une Seigneurie, tr. «Levr an dyellou, vès a un Ilis-bennac, vès a ur voustèr, vès a un autrounyaich.»

    (3) Kambr an dielloù : chartrier, salle des chartres.

    ●(1732) GReg 49b. Archives, lieu où l'on garde les titres & papiers d'une maison, tr. «Cabined an dyéllou. campr an dyéllou. armell an dyéllou.» ●155b. Chartrier, tresor des chartres d'un Abbaye &c., tr. «Campr an dyellou.»

    (4) Ti an dielloù : lieu d'entrepot des archives.

    ●(1968) BAHE 58/41. Ti-Dielloù departamantel Roazhon.

    II. Diplôme.

    ●(1867) FHB 142/300b. ho deuz bet ho Diel (pe ziplom) a labourerien douar.

  • diellaoueg
    diellaoueg

    f. –où Dépôt d'archives.

    ●(1931) VALL 114a. dépôt d'archives, tr. «diellaoueg f.»

  • dielldi
    dielldi

    m. –ez Local des archives.

    ●(1942) LANB 6. en dielldiez e-touez ar paperiou koz.

  • dieller
    dieller

    m. –ion Chartrier, archiviste.

    ●(1732) GReg 155b. Chartrier, officier claustral &c., tr. «Dieller. p. yen.»

    ●(1876) TDE.BF 122a. Dieller, s. m., tr. «Archiviste, gardien des vieux titres ; pl. ien.»

    ●(1903) MBJJ 242. e zieler, e guzuilher hag e juben. ●(1927) GERI.Ern 103. dieller, diellour, tr. «archiviste.» ●(1931) VALL 35a. Archiviste, tr. «diellour.» ●113b-114a. Chartrier, archiviste, tr. «dieller, diellour.»

  • diellerezh
    diellerezh

    m.

    (1) Ustensiles, articles divers.

    ●(1962) EGRH I 55. diellerezh m., tr. « ustensiles, articles divers. »

    (2) Provisions. cf. diankajoù

    ●(1962) EGRH I 55. diellerezh m., tr. « provisions (= diankachoù). »

  • diellevr
    diellevr

    m. –ioù Cartulaire.

    ●(1931) VALL 99b. Cartulaire, tr. «diellevr m.»

  • diembann
    diembann

    adj. Inédit.

    ●(1909) BOBL 17 juillet 238/1a. kant lur a briziou d'ar gwellan kontadennou brezonek, diembann c'hoaz. ●(1911) BZIZ 14. Diembann eo al loden vrasa anezo [dornskridou]. ●56. var dro tri-ugent myster koz diembann. ●(1929) FHAB Genver couv. an dornskridou-ze diembann. ●(1945) GPRV 6. lezel eul lodenn anezo diembann.

  • diemglev .1
    diemglev .1

    m. –ioù Mésentente, désaccord, différend.

    ●(1931) VALL 143a. Conflit, mésentente, tr. «diemgleo m.» ●205b. Désaccord entre personnes, tr. «diemgleo.» ●ils sont en désaccord, tr. «diemgleo int.» ●217b. un différend s'éleva entre eux, tr. «diemgleo a savas etrezo.»

  • diemglev .2
    diemglev .2

    adj.

    (1) Non uni.

    ●(1962) EGRH I 55. diemglev a., tr. « non uni. »

    (2) En désaccord.

    ●(1962) EGRH I 55. diemglev a., tr. « en désaccord. »

  • diemlusk
    diemlusk

    adj. Inerte.

    ●(1931) VALL 387b. Inerte, tr. «diemlusk.»

  • diempenn
    diempenn

    adj.

    (1) Écervelé.

    ●(1732) GReg 74a. Badin, folâtre, tr. «Diempen.»

    ●(1857) HTB 16. tud diempenn. ●(1876) TDE.BF 122a. Diempenn, adj., tr. «Etourdi, sans cervelle, insolent.»

    ●(1924) ZAMA 15. eur bitouz ken diempenn. ●(1930) KANNgwital 334/454. merc'hed dibreder ha diempenn. ●(1936) FHABvug Meurzh 87. o c'hourdrouz he mab diempenn.

    (2) (en plt de la conduite de qqn) Insensé.

    ●(1857) HTB 13. eur gondu muioc'h diempenn evit hini an esklav-ze ?

  • diempennet
    diempennet

    adj. Écervelé, insensé.

    ●(1922) FHAB Du 332. tud ha n'int ket diempennet c'hoaz. ●(1923) KTKG 46. an dud diempennet gant an evach ! ●(1925) BUAZmadeg 152. Hag ez eaz kerkent dre ruiou kear evel eun den diempennet, o skei var he beultrin, o chacha var he bleo, hag oc'h ober kement a ariezou ma oue kaset d'an hospital, etouez an dud diskiant. ●(1958) BLBR 113/12. Ar vaz ! ar valaenn, aotrou person, gand traou diempennet !

  • diempennidigezh
    diempennidigezh

    f. =

    ●(1857) HTB 233. dre da diempennidigez ha da vaniou dibled a rez d'in bemdez eur c'holl benag.

  • diempenniñ
    diempenniñ

    v. tr. d. Désentêter, faire cesser l'entêtement de qqn.

    ●(1732) GReg 274a. Desenteter, tr. «Diempenni. pr. diempennet.»

  • diempradenn
    diempradenn

    f. –où Dislocation.

    ●(1955) SKOL 3/18. diempradenn gg. –où, tr. «dislocation.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...