Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 64 : de diere-2 (3151) à difallin (3200) :
  • diere .2
    diere .2

    m.

    (1) Espace.

    ●(1914) KANNgwital 140/438. ar zâl great (...) Diere zo enni ha dirak ez euz eur porz a zo brasoc'h eget na zonjet.

    (2) Vitesse.

    ●(1924) NFLO. aller vite. diere 'zo warnan ; mont gant diere. dere 'zo warnan.

    (3) Liberté.

    ●(1869) FHB 210/5a. muioc'h a dro, a ziere evit tiekaad gand goazed ha bugale. ●(1869) FHB 210/5b. mar d'euz kement a ziere evit an oll. ●(1870) FHB 267/43a. diere e peb leac'h, hag evit an oll.

  • diereañ
    diereañ

    voir dieren

  • diereiñ
    diereiñ

    voir dieren

  • dieren / diereniñ / diereañ / diereiñ
    dieren / diereniñ / diereañ / diereiñ

    v. tr.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Délier (qqn, qqc.).

    ●(1499) Ca 60a. Diaeren vide in paeaff. ●61b. Dieren. g. deslier.

    ●(1659) SCger 102b. relascher, tr. «dieren.» ●142a. dierenn, tr. «deslier.» ●(c.1718) CHal.ms iii. relascher, tr. «lausquein, dierennein, diuandein.» ●(1732) GReg 261b. Delier, defaire le lien, ou le neud d'une chose liée, tr. «Van[netois] diereiñ. diari. diaryeiñ.» ●574a. Jesus-Christ a donné le pouvoir de lier & de delier, tr. «Hon Salver en deveus roët d'e Ilis ar galloud da eren ha da dieren he bugale.»

    ●(1787) BI 159. de ziarri é sah. ●(17--) TE 463(2). Diariet er puar Æl e zou garrottét.

    ●(1861) BSJ 187. En diariein e hrér dirac en ol. ●(1868) KTB.ms 14 p 179. mar karet ma dieren. ●(1893) IAI 167. diereat en deuz eur maread sklavourien. ●(1896) HIS 151. Diariet-éañ bermen. ●(1897) EST 33. lod al ou hemér / Ou diari.

    ●(1907) VBFV.bf 13b. diari, diariein, v. a., tr. «délier.»

    ►absol.

    ●(1921) BUFA 161. dehon em es reit karg ha bili de ariein ha de ziariein ar en doar.

    (2) local. Délier (les vaches à l'étable).

    ●(1909) BROU 223. (Eusa) Délier, tr. «Diérèa Se dit seulement des vaches à l'étable.»

    B. sens fig. Libérer.

    ●(1903) LZBg Du 248. ou diari a sklavaj.

    II. V. tr. i. Dieren àr : défaire les liens de.

    ●(1934) MAAZ 36. hui e ziario arnehè.

  • diereniñ
    diereniñ

    voir dieren

  • dierep
    dierep

    voir dienep

  • dierien
    dierien

    adj. (Chapeau) sans rebord.

    ●(1931) VALL 743b. Toque, tr. «tog dierien.»

  • dieskern
    dieskern

    adj. Sans os.

    ●(1732) GReg 276b. Desossé, ée, sans sos, tr. «diæskern.»

    ●(1876) TDE.BF 122b. Dieskern, adj., tr. «Désossé, sans os.»

    ●(1904) DBFV 50a. dieskern, adj., tr. «sans os, désossé.»

  • dieskob
    dieskob

    adj. Sans évêque.

    ●(1910) ISBR 162. eskoptieu dieskob.

  • diesperañs
    diesperañs

    adj. Désespéré.

    ●(1908) FHAB Gwengolo 262. al labourerien (...) lakeat dizoue ha diesperans.

  • dieta
    dieta

    f. (histoire) Diète.

    ●(1931) VALL 217a. Diète, assemblée politique (hist. d'All.), tr. «dieta f.»

  • Dieu
    Dieu

    s. Bezañ paour evel Dieu : être très pauvre.

    ●(1970) BHAF 248 (T) Ernest ar Barzhig. paour-dieu e oant. ●(1978) LLMM 186/19 (T) Ernest ar Barzhig. Fall-daonet e oa eta Kaorel evel parrouz ha paour-dieu ouzhpenn.

  • dieub .1
    dieub .1

    adj. cf. diac'hub

    I. (en plt de qqc.)

    (1) Débarrassé de ce qui encombre.

    ●(1732) GReg 245b. Debarassé, tr. «diéüb.»

    ●(1876) TDE.BF 122b. Dieub, adj., tr. «Débarrassé de ce qui encombre, parlant d'une table, du plancher, etc. (…) Cet adjectif ne s'applique qu'aux choses et non aux personnes.» ●pa vezo dieub an daol, tr. «quand la table sera débarrassée de ce qui gêne.» ●(1903) MSLp xii 281. pa vezo dieub ann daol «quand la table sera débarrassée» (cette expression est de Plabennec), Mil. ms. ●(1927) GERI.Ern 103. dieub, diaüb adj., tr. «débarrassé.» ●(1942) DRAN 143. Lamet o doa o c’hapotenn evit beza dieupoc’h.

    (2) (Chemin) dégagé.

    ●(1868) FHB 197/322b. ne devoa ket ar vorianez lezet he hent gantha dieub.

    (3) (Mains) libres.

    ●(1860) BAL 23. er parc pe er prad, dieub avoalh an daouarn evit delher crog en ul levr.

    II. (en plt de qqn)

    (1) Qui a accouché.

    ●(1927) GERI.Ern 103. dieub, diaüb adj., tr. «délivrée, qui a accouché.» ●(1942) VALLsup 2b. qui a accouché, tr. «dieub, diaüb, diac'hub.»

    (2) Bezañ dieub diouzh udb. : être dégagé, libéré de qqc.

    ●(1872) ROU 80a. Dégager. Quand je serai dégagé de la moisson, tr. «pa vezin dieub diouz an eost.»

    ●(1909) KTLR 133. Ar re a gasan ganhen a ia d'ar baradoz evit beza eurus da viken ha dieub deuz poaniou ar bed-ma.

    (3) Libre.

    ●(1867) FHB 135/243b. evit ma vije dieub pe dispeg da ober ar pez en divije Doue gourc'hemennet d'ezhan. ●(1868) FHB 157/6a. Ar relijiuz, evit guir, a zo stag gant al le a zentidigez, mes he galon a zo dieub.

    ●(1925) FHAB Here 370. gwechall, p'oa dieub ha diere.

  • dieub .2
    dieub .2

    m. Endroit libre.

    ●(1927) GERI.Ern 103. dieub, diaüb m., tr. «endroit libre.»

  • dieubadur
    dieubadur

    m. Libération, action de libérer.

    ●(1931) VALL 425a. Libération, tr. «dieubadur m.»

  • dieuber
    dieuber

    m. –ion Libérateur.

    ●(1931) VALL 425a. Libérateur, tr. «dieuber m.» ●(1987) DBHB 51. E Landerne e kavan an oll war-héd eus an dieuberien.

  • dieubet
    dieubet

    adj. Débarrassé.

    ●(1936) FHAB Kerzu 468. C'houez vat ar prajeier, nevez dieubet diouz o foenn, a hillige d'ezan e fronellou.

  • dieubidigezh
    dieubidigezh

    f. Libération.

    ●(1931) VALL 425a. Libération, tr. «dieubidigez f.»

  • dieubiñ
    dieubiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Débarrasser.

    ●(1876) TDE.BF 122b. Dieubi, v. a., tr. «Débarrasser de ce qui gêne, déblayer.» ●Dieubet eo bet al leur gan-en, tr. «c'est moi qui ai débarrassé l'aire.» ●(1890) MOA 203a. Décombrer, tr. «Dieubi.»

    ●(1925) FHAB Here 370. Dieubomp eta d'ezi he zi.

    (2) Libérer (un lieu) de ses occupants.

    ●(1893) IAI 103. mont da zieubi Jeruzalem.

    ●(1925) FHAB Here 385. mall eo d'eomp dieubi hor bro.

    (3) Libérer (un prisonnier).

    ●(1847) FVR 49-50. ar re-man, a ieaz kerkent d'ar bac'h e peleac'h e oa dastumet tri c'hant aristokrad (…) ho dieubi a rejont holl.

    (4) Dégager, libérer (une voie, un passage).

    ●(1921) LZBl Du 215. Red eo d'in eta dieubi an hent.

    II. V. pron. réfl. En em zieubiñ : se libérer, se débarrasser.

    ●(1869) FHB 205/387b. evit en em zieubi dioc'h an oll lasou-ze.

  • dieubus
    dieubus

    adj. Libérateur.

    ●(1931) VALL 425a. Libérateur, tr. «dieubus.»

  • dieul
    dieul

    adj. = (?) coquille pour : dieub (?).

    ●(1866) FHB 80/220b. Dieul pe libr int. ●221a. hon tud dieul pe libr.

  • dieurediñ
    dieurediñ

    v. tr. d. Démarier.

    ●(1914) DFBP 85b. demarier, tr. «Dieureuji.»

  • dieurenn
    dieurenn

    voir keurenn

  • dieürusted
    dieürusted

    f. Malheur.

    ●(1904) DBFV 50a. dieurusted, m., tr. «malheur, était malheureux.»

  • dievezh .1
    dievezh .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt d'un animé) Inattentif.

    ●(1838) CGK 25. Allas ar merc'het qœs / A zo goal dièvés. ●(1862) JKS 275. ann dud dievez-ze ne d-int nemet distagerien-gaer. ●(1867) MGK 14. D'al laboused dizent, penn-skanv ha dievez. ●(1890) MOA 127b. Peu attentif (évaporé), tr. «dievez.»

    ●(1902) MBKJ 103. Diouallomp da veza dievez, avelet. ●175. Dizaour, dievez oar bet er pedennou. ●(1906) KANngalon Mezheven 128. klevet an offeren da zul, dic'hout ha dievez. ●(1908) FHAB Even 180. pennou dievez. ●(1911) BUAZperrot 448. ne veze pennad dievez.

    (2) Qui dénote un manque d'attention.

    ●(1659) SCger 142b. dieuez, tr. «qui n'a aucun soin.»

    ●(1904) SKRS I 79. Diouallomp eta ne ve hor pedennou dievez ha direspet.

    (3) Imprudent.

    ●(1659) SCger 69a. inconsideré, tr. «dieuez.» ●(1732) GReg 199b. Conseil imprudent, tr. «cuzul dievez.» ●520b. Imprudent, tr. «dievez.»

    II. Adv. Inattentivement.

    ●(1862) JKS 352. pa'z eont di dievez.

  • dievezh .2
    dievezh .2

    m.

    (1) Inattention, inadvertance.

    ●(1659) SCger 96a. precipitation, tr. «dieuez.» ●(1752) PEll 288. Diewez, tr. «méprise, mégarde, inadvertence, négligence, manque d'attention.»

    (2) Dre zievezh : par mégarde.

    ●(1659) SCger 79a. par mesgarde, tr. «dre diéuez.»

  • dievezhded
    dievezhded

    f.

    (1) Imprudence.

    ●(1659) SCger 69a. imprudence, tr. «dieuezdet.» ●(1732) GReg 520b. Imprudence, tr. «dievezded.»

    (2) Inattention, inadvertance.

    ●(1659) SCger 69a. inconsideration, tr. «dieuezdet.» ●142b. dieuezdet, tr. «negligence.»

    ●(1847) FVR 89. eun tamm dievezted. ●(1857) HTB 36. dievezted hag erreuriou ho amzer dremenet. ●(1862) JKS 54. dievezded enn ho spered.

    ●(1931) VALL 380b. Inattention, tr. «dievezded f.»

    (3) Dre zievezhded : par inadvertance.

    ●(1710) IN I 311. lavaret ur gaou bennâc dre zievezdet. ●(1732) GReg 968b. A la volée, étourdîment, tr. «Dre dievezded.»

    ●(1857) CBF 79. klenvejou a zigouez dre zievezded ann dud. ●(1864) SMM 164. dre ziegui, dre zievesdet.

    ●(1912) MMPM 42. dre zievezded kent eget dre fallagriez.

    (4) Gant zievezhded : par inadvertance.

    ●(1862) JKS.lam 552. ne ra netra gant dievezded.

  • dievezhet
    dievezhet

    m. Homme inattentif.

    ●(1859) SAVes 15. un dieveset.

  • dievezhiant
    dievezhiant

    adj. Négligent.

    ●(1911) BUAZperrot 12. beza ken dievesiant ha ma oa var he silvidigez.

  • dievezhiegezh
    dievezhiegezh

    f. Inattention habitulle.

    ●(1931) VALL 380b. Inattention (…) habituelle, tr. «dieveziegez f.»

  • dievezhiek
    dievezhiek

    adj. Dissipé, habituellement inattentif.

    ●(1876) TDE.BF 123a. Dieveziek, adj. Et mieux, dievez. Voy. ce dernier.

    ●(1931) VALL 223b. Dissipé (écolier), tr. «dieveziek.» ●380b. Inattentif (…) habituellement, tr. «dieveziek.»

  • diezhomm
    diezhomm

    adj.

    (1) Sans en avoir besoin.

    ●(1923) SKET I 69. an evadegou-ze ma ev an den enno, diezomm ha dizec'hed.

    (2) (en plt de qqn) Satisfait de ce qu'il possède.

    ●(1928) GWAL 14/13. Rummadou tud a zo war ar maez. Perc'henned pinvidik dreist-goñvor ha morse diezomm. Ezec'h hag a vev gant o feadra hep chal na tregas. Kouerien paour-raz, re zienek evit maga fiziañs, re voazet ouz ar baourentez evit en em glemm, ha kalonek bepred en o labouriou tenn.

  • difach
    difach

    adj. Non fâché.

    ●(2003) TONKA 44. ma n'eo ket difach e tifacho.

  • difachañ / difachiñ
    difachañ / difachiñ

    v.

    (1) V. intr. Se défâcher.

    ●(1732) GReg 255a. Defacher, tr. «Difacha. difachi. ppr. difachet.»

    ●(1868) FHB 196/317b. eur wech ivez ma vez fachet, ne zifach ket buhan. ●(1870) FHB 296/277a. Doue (...) a zifacho oc'h he bobl. ●(1890) MOA 204b. Défâcher (Se), tr. «Difacha.»

    ●(1914) DFBP 81b. défâcher (se), tr. «Difacha.» ●(2003) TONKA 44. ma n'eo ket difach e tifacho.

    (2) V. tr. d. Défâcher.

    ●(17--) CSbsm 2. A pe oent é colér, Martin ou diffaché.

    ●(1821) SST 113. difachein en aral. ●(1872) ROU 80a. Défacher, tr. «Difacha. v. act. et n. com. la plupart des v.»

    ●(1904) DBFV 50a. difachein, v. a., tr. «défâcher.»

    (3) V. pron. réci. En em zifachañ : cesser d'être fâché.

    ●(1913) PRPR 84. El lizer-ma e welomp Haslé ha Proux o'n em difacha.

  • difachiñ
    difachiñ

    voir difachañ

  • difaet
    difaet

    adj. Difforme. cf. difet-

    ●(1530) J p. 11a. Euzic meurbet, diffaet, tr. «hideux, diformes.»

  • difaezh
    difaezh

    adj. Invaincu.

    ●(1931) VALL 400b. Invincible, non vaincu, tr. «difaez.» ●(1939) KOLM 3. dioallerion dizouj ha difeah ou bro.

  • difaezhañ
    difaezhañ

    v.

    (1) V. intr. Se reposer, se délasser.

    ●(1945) GPRV 62. da ziskuiza, da zifêza ha d'en em frealzi.

    (2) V. pron. réfl. En em zifaezhañ : se reposer.

    ●(1854) MMM 106. Goude ê labourou santel, evit en-em zifæsa, ez ea da gonsoli ar re glân.

  • difaezhus
    difaezhus

    adj.

    (1) Infatigable.

    ●(1906) BOBL 24 février 75/1b. eur garantez difeazus.

    (2) Invincible.

    ●(1931) VALL 400b. Invincible, qui ne peut être vaincu, tr. «difaezus.»

  • difaezhusted
    difaezhusted

    f. Invincibilité.

    ●(1931) VALL 400b. Invincibilité, tr. «difaezusted f.»

  • difaganet
    difaganet

    adj. Revenu à lui.

    ●(1839) BESquil 125. m'hum gavas divagannet.

  • difaganiñ .1
    difaganiñ .1

    v. intr. Revenir d'un évanouissement.

    ●(1921) GRSA 16. A pen don divagañnet. ●195. Divagañnein e hra ardro kreiz anderù.

  • difaganiñ .2
    difaganiñ .2

    v. tr. d. Enlever le meilleur (d'une marchandise).

    ●(1927) GERI.Ern 103. difagani T[régor] v. a., tr. «Déflorer (une marchandise), enlever le meilleur.» ●(1931) VALL 192b. Déflorer ; une marchandise, tr. «difagani T[régor].»

  • difagnañ
    difagnañ

    v. tr. d. Nettoyer (un lieu) des ordures.

    ●(1903) MBJJ 210. Setu penauz ar guped a zikour ar chas da difagnan ar vro.

  • difalbalenn
    difalbalenn

    f. –où =

    ●(1922) EMAR 94. Nemet kefiou dister en-dro d'an douarou, / Difalbalennou trist ha sin a baourentez.

  • difall
    difall

    adj.

    (1) Fort, costaud.

    ●(1908) PIGO II 117. Kevarek, gant e zaou zorn hag e zaou droad, an ije darbaret c'houec'h den difall.

    (2) (prlt de qqn) En bonne santé.

    ●(1955) STBJ 171. ne vije nemet gwelloc’h d’o yec’hed, evito da veza pôtred difall.

    (3) (prlt de qque chose) En bon état.

    ●(1962) EGRH I 55. difall a., tr. « encore en bon état. »

    (4) Sans méchanceté.

    ●(1962) EGRH I 55. difall a., tr. « sans méchanceté. »

    (5) Difalloc’h : mieux.

    ●(1995) BRYV I 151. (Milizag) an dra-ze a oa eun espes sakrilaj, ma'z oamp difalloh en diabarz eged en diavez. ●difalloh : ken glan ar houstiañs hag an dillad.

  • difallad
    difallad

    m. difallidi Vaurien.

    ●(1947) YNVL 114. Seurt koublad difallidi (...) difoultre... difeiz... ●119. Evel lakaat va difallidi kozh, Gurun pe Gersaho, da anzav en-dro feiz o yaouankiz.

  • difallaj
    difallaj

    m. péjor. Populace.

    ●(1907) VBFV.fb 77b. populace, tr. «er restaj ou difallaj ag en dud.»

  • difallañ / difalliñ
    difallañ / difalliñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Remettre en état, réparer, raccommoder, retaper, restaurer.

    ●(1872) ROU 91b. Oter ce qui est mauvais, tr. «Difalla, (ur pennad moger). Ce qui revient à l'idée de réparer.» ●98a. Raccommoder, tr. «difalla.» ●100a. Réparer, tr. «difalla (an doenn). Remplacer ce qui tombe de vétusté.»

    ●(1923) KNOL 199. ma kinnigas d'an Aotrou difalla ar maner.

    (2) (agriculture) Remplacer ce qui ne prend pas dans une plantation.

    ●(1872) ROU 100a. Difalla, signifie encore, remplacer dans une plantation, ce qui ne prend pas, etc.

    (3) Enlever la mauvaise partie (de qque chose).

    ●(1962) EGRH I 55. difallañ v., tr. « enlever la mauvaise partie. »

    (4) Manger (des fruits) avant qu’ils ne pourrissent.

    ●(1962) EGRH I 55. difallañ v., tr. « manger (des fruits) de mnière qu’ils ne pourrissent pas. »

    II. V. intr. Revenir d'un évanouissement.

    ●(c.1825-1830) AJC 693. a men a divalas hac eteuis are em reson. ●1589. alafin etivalis. ●3358. eteuis da divallan. ●3380. chetu an den man divaled. ●4968. gand poan eteuis da divalin. ●(1868) KTB.ms 14 p 257. Pa divallaz, hec'h eaz he-unan da glask he vroeg. ●(1871) KTB.ms 15 p 287. Pa divallas, e tastumas an alc'houez.

  • difalliñ
    difalliñ

    voir difallañ

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...