Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 64 : de diere-2 (3151) à difallin (3200) :
  • diere .2
    diere .2

    m.

    (1) Espace.

    (1914) KANNgwital 140/438. ar zâl great (...) Diere zo enni ha dirak ez euz eur porz a zo brasoc'h eget na zonjet.

    (2) Vitesse.

    (1924) NFLO. aller vite. diere 'zo warnan ; mont gant diere. dere 'zo warnan.

    (3) Liberté.

    (1869) FHB 210/5a. muioc'h a dro, a ziere evit tiekaad gand goazed ha bugale. ●(1869) FHB 210/5b. mar d'euz kement a ziere evit an oll. ●(1870) FHB 267/43a. diere e peb leac'h, hag evit an oll.

  • diereañ
    diereañ

    voir dieren

  • diereiñ
    diereiñ

    voir dieren

  • dieren / diereniñ / diereañ / diereiñ
    dieren / diereniñ / diereañ / diereiñ

    v. tr.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Délier (qqn, qqc.).

    (1499) Ca 60a. Diaeren vide in paeaff. ●61b. Dieren. g. deslier.

    (1659) SCger 102b. relascher, tr. «dieren.» ●142a. dierenn, tr. «deslier.» ●(c.1718) CHal.ms iii. relascher, tr. «lausquein, dierennein, diuandein.» ●(1732) GReg 261b. Delier, defaire le lien, ou le neud d'une chose liée, tr. «Van[netois] diereiñ. diari. diaryeiñ.» ●574a. Jesus-Christ a donné le pouvoir de lier & de delier, tr. «Hon Salver en deveus roët d'e Ilis ar galloud da eren ha da dieren he bugale.»

    (1787) BI 159. de ziarri é sah. ●(17--) TE 463(2). Diariet er puar Æl e zou garrottét.

    (1861) BSJ 187. En diariein e hrér dirac en ol. ●(1868) KTB.ms 14 p 179. mar karet ma dieren. ●(1893) IAI 167. diereat en deuz eur maread sklavourien. ●(1896) HIS 151. Diariet-éañ bermen. ●(1897) EST 33. lod al ou hemér / Ou diari.

    (1907) VBFV.bf 13b. diari, diariein, v. a., tr. «délier.»

    ►absol.

    (1921) BUFA 161. dehon em es reit karg ha bili de ariein ha de ziariein ar en doar.

    (2) local. Délier (les vaches à l'étable).

    (1909) BROU 223. (Eusa) Délier, tr. «Diérèa Se dit seulement des vaches à l'étable.»

    B. sens fig. Libérer.

    (1903) LZBg Du 248. ou diari a sklavaj.

    II. V. tr. i. Dieren àr : défaire les liens de.

    (1934) MAAZ 36. hui e ziario arnehè.

  • diereniñ
    diereniñ

    voir dieren

  • dierep
    dierep

    voir dienep

  • dierien
    dierien

    adj. (Chapeau) sans rebord.

    (1931) VALL 743b. Toque, tr. «tog dierien

  • dieskern
    dieskern

    adj. Sans os.

    (1732) GReg 276b. Desossé, ée, sans sos, tr. «diæskern

    (1876) TDE.BF 122b. Dieskern, adj., tr. «Désossé, sans os.»

    (1904) DBFV 50a. dieskern, adj., tr. «sans os, désossé.»

  • dieskob
    dieskob

    adj. Sans évêque.

    (1910) ISBR 162. eskoptieu dieskob.

  • diesperañs
    diesperañs

    adj. Désespéré.

    (1908) FHAB Gwengolo 262. al labourerien (...) lakeat dizoue ha diesperans.

  • dieta
    dieta

    f. (histoire) Diète.

    (1931) VALL 217a. Diète, assemblée politique (hist. d'All.), tr. «dieta f.»

  • Dieu
    Dieu

    s. Bezañ paour evel Dieu : être très pauvre.

    (1970) BHAF 248 (T) Ernest ar Barzhig. paour-dieu e oant. ●(1978) LLMM 186/19 (T) Ernest ar Barzhig. Fall-daonet e oa eta Kaorel evel parrouz ha paour-dieu ouzhpenn.

  • dieub .1
    dieub .1

    adj. cf. diac'hub

    I. (en plt de qqc.)

    (1) Débarrassé de ce qui encombre.

    (1732) GReg 245b. Debarassé, tr. «diéüb

    (1876) TDE.BF 122b. Dieub, adj., tr. «Débarrassé de ce qui encombre, parlant d'une table, du plancher, etc. (…) Cet adjectif ne s'applique qu'aux choses et non aux personnes.» ●pa vezo dieub an daol, tr. «quand la table sera débarrassée de ce qui gêne.» ●(1903) MSLp xii 281. pa vezo dieub ann daol «quand la table sera débarrassée» (cette expression est de Plabennec), Mil. ms. ●(1927) GERI.Ern 103. dieub, diaüb adj., tr. «débarrassé.» ●(1942) DRAN 143. Lamet o doa o c’hapotenn evit beza dieupoc’h.

    (2) (Chemin) dégagé.

    (1868) FHB 197/322b. ne devoa ket ar vorianez lezet he hent gantha dieub.

    (3) (Mains) libres.

    (1860) BAL 23. er parc pe er prad, dieub avoalh an daouarn evit delher crog en ul levr.

    II. (en plt de qqn)

    (1) Qui a accouché.

    (1927) GERI.Ern 103. dieub, diaüb adj., tr. «délivrée, qui a accouché.» ●(1942) VALLsup 2b. qui a accouché, tr. «dieub, diaüb, diac'hub

    (2) Bezañ dieub diouzh udb. : être dégagé, libéré de qqc.

    (1872) ROU 80a. Dégager. Quand je serai dégagé de la moisson, tr. «pa vezin dieub diouz an eost.»

    (1909) KTLR 133. Ar re a gasan ganhen a ia d'ar baradoz evit beza eurus da viken ha dieub deuz poaniou ar bed-ma.

    (3) Libre.

    (1867) FHB 135/243b. evit ma vije dieub pe dispeg da ober ar pez en divije Doue gourc'hemennet d'ezhan. ●(1868) FHB 157/6a. Ar relijiuz, evit guir, a zo stag gant al le a zentidigez, mes he galon a zo dieub.

    (1925) FHAB Here 370. gwechall, p'oa dieub ha diere.

  • dieub .2
    dieub .2

    m. Endroit libre.

    (1927) GERI.Ern 103. dieub, diaüb m., tr. «endroit libre.»

  • dieubadur
    dieubadur

    m. Libération, action de libérer.

    (1931) VALL 425a. Libération, tr. «dieubadur m.»

  • dieuber
    dieuber

    m. –ion Libérateur.

    (1931) VALL 425a. Libérateur, tr. «dieuber m.» ●(1987) DBHB 51. E Landerne e kavan an oll war-héd eus an dieuberien.

  • dieubet
    dieubet

    adj. Débarrassé.

    (1936) FHAB Kerzu 468. C'houez vat ar prajeier, nevez dieubet diouz o foenn, a hillige d'ezan e fronellou.

  • dieubidigezh
    dieubidigezh

    f. Libération.

    (1931) VALL 425a. Libération, tr. «dieubidigez f.»

  • dieubiñ
    dieubiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Débarrasser.

    (1876) TDE.BF 122b. Dieubi, v. a., tr. «Débarrasser de ce qui gêne, déblayer.» ●Dieubet eo bet al leur gan-en, tr. «c'est moi qui ai débarrassé l'aire.» ●(1890) MOA 203a. Décombrer, tr. «Dieubi

    (1925) FHAB Here 370. Dieubomp eta d'ezi he zi.

    (2) Libérer (un lieu) de ses occupants.

    (1893) IAI 103. mont da zieubi Jeruzalem.

    (1925) FHAB Here 385. mall eo d'eomp dieubi hor bro.

    (3) Libérer (un prisonnier).

    (1847) FVR 49-50. ar re-man, a ieaz kerkent d'ar bac'h e peleac'h e oa dastumet tri c'hant aristokrad (…) ho dieubi a rejont holl.

    (4) Dégager, libérer (une voie, un passage).

    (1921) LZBl Du 215. Red eo d'in eta dieubi an hent.

    II. V. pron. réfl. En em zieubiñ : se libérer, se débarrasser.

    (1869) FHB 205/387b. evit en em zieubi dioc'h an oll lasou-ze.

  • dieubus
    dieubus

    adj. Libérateur.

    (1931) VALL 425a. Libérateur, tr. «dieubus

  • dieul
    dieul

    adj. = (?) coquille pour : dieub (?).

    (1866) FHB 80/220b. Dieul pe libr int. ●221a. hon tud dieul pe libr.

  • dieurediñ
    dieurediñ

    v. tr. d. Démarier.

    (1914) DFBP 85b. demarier, tr. «Dieureuji

  • dieurenn
    dieurenn

    voir keurenn

  • dieürusted
    dieürusted

    f. Malheur.

    (1904) DBFV 50a. dieurusted, m., tr. «malheur, était malheureux.»

  • dievezh .1
    dievezh .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt d'un animé) Inattentif.

    (1838) CGK 25. Allas ar merc'het qœs / A zo goal dièvés. ●(1862) JKS 275. ann dud dievez-ze ne d-int nemet distagerien-gaer. ●(1867) MGK 14. D'al laboused dizent, penn-skanv ha dievez. ●(1890) MOA 127b. Peu attentif (évaporé), tr. «dievez

    (1902) MBKJ 103. Diouallomp da veza dievez, avelet. ●175. Dizaour, dievez oar bet er pedennou. ●(1906) KANngalon Mezheven 128. klevet an offeren da zul, dic'hout ha dievez. ●(1908) FHAB Even 180. pennou dievez. ●(1911) BUAZperrot 448. ne veze pennad dievez.

    (2) Qui dénote un manque d'attention.

    (1659) SCger 142b. dieuez, tr. «qui n'a aucun soin.»

    (1904) SKRS I 79. Diouallomp eta ne ve hor pedennou dievez ha direspet.

    (3) Imprudent.

    (1659) SCger 69a. inconsideré, tr. «dieuez.» ●(1732) GReg 199b. Conseil imprudent, tr. «cuzul dievez.» ●520b. Imprudent, tr. «dievez

    II. Adv. Inattentivement.

    (1862) JKS 352. pa'z eont di dievez.

  • dievezh .2
    dievezh .2

    m.

    (1) Inattention, inadvertance.

    (1659) SCger 96a. precipitation, tr. «dieuez.» ●(1752) PEll 288. Diewez, tr. «méprise, mégarde, inadvertence, négligence, manque d'attention.»

    (2) Dre zievezh : par mégarde.

    (1659) SCger 79a. par mesgarde, tr. «dre diéuez

  • dievezhded
    dievezhded

    f.

    (1) Imprudence.

    (1659) SCger 69a. imprudence, tr. «dieuezdet.» ●(1732) GReg 520b. Imprudence, tr. «dievezded

    (2) Inattention, inadvertance.

    (1659) SCger 69a. inconsideration, tr. «dieuezdet.» ●142b. dieuezdet, tr. «negligence.»

    (1847) FVR 89. eun tamm dievezted. ●(1857) HTB 36. dievezted hag erreuriou ho amzer dremenet. ●(1862) JKS 54. dievezded enn ho spered.

    (1931) VALL 380b. Inattention, tr. «dievezded f.»

    (3) Dre zievezhded : par inadvertance.

    (1710) IN I 311. lavaret ur gaou bennâc dre zievezdet. ●(1732) GReg 968b. A la volée, étourdîment, tr. «Dre dievezded

    (1857) CBF 79. klenvejou a zigouez dre zievezded ann dud. ●(1864) SMM 164. dre ziegui, dre zievesdet.

    (1912) MMPM 42. dre zievezded kent eget dre fallagriez.

    (4) Gant zievezhded : par inadvertance.

    (1862) JKS.lam 552. ne ra netra gant dievezded.

  • dievezhet
    dievezhet

    m. Homme inattentif.

    (1859) SAVes 15. un dieveset.

  • dievezhiant
    dievezhiant

    adj. Négligent.

    (1911) BUAZperrot 12. beza ken dievesiant ha ma oa var he silvidigez.

  • dievezhiegezh
    dievezhiegezh

    f. Inattention habitulle.

    (1931) VALL 380b. Inattention (…) habituelle, tr. «dieveziegez f.»

  • dievezhiek
    dievezhiek

    adj. Dissipé, habituellement inattentif.

    (1876) TDE.BF 123a. Dieveziek, adj. Et mieux, dievez. Voy. ce dernier.

    (1931) VALL 223b. Dissipé (écolier), tr. «dieveziek.» ●380b. Inattentif (…) habituellement, tr. «dieveziek

  • diezhomm
    diezhomm

    adj.

    (1) Sans en avoir besoin.

    (1923) SKET I 69. an evadegou-ze ma ev an den enno, diezomm ha dizec'hed.

    (2) (en plt de qqn) Satisfait de ce qu'il possède.

    (1928) GWAL 14/13. Rummadou tud a zo war ar maez. Perc'henned pinvidik dreist-goñvor ha morse diezomm. Ezec'h hag a vev gant o feadra hep chal na tregas. Kouerien paour-raz, re zienek evit maga fiziañs, re voazet ouz ar baourentez evit en em glemm, ha kalonek bepred en o labouriou tenn.

  • difach
    difach

    adj. Non fâché.

    (2003) TONKA 44. ma n'eo ket difach e tifacho.

  • difachañ / difachiñ
    difachañ / difachiñ

    v.

    (1) V. intr. Se défâcher.

    (1732) GReg 255a. Defacher, tr. «Difacha. difachi. ppr. difachet

    (1868) FHB 196/317b. eur wech ivez ma vez fachet, ne zifach ket buhan. ●(1870) FHB 296/277a. Doue (...) a zifacho oc'h he bobl. ●(1890) MOA 204b. Défâcher (Se), tr. «Difacha

    (1914) DFBP 81b. défâcher (se), tr. «Difacha.» ●(2003) TONKA 44. ma n'eo ket difach e tifacho.

    (2) V. tr. d. Défâcher.

    (17--) CSbsm 2. A pe oent é colér, Martin ou diffaché.

    (1821) SST 113. difachein en aral. ●(1872) ROU 80a. Défacher, tr. «Difacha. v. act. et n. com. la plupart des v.»

    (1904) DBFV 50a. difachein, v. a., tr. «défâcher.»

    (3) V. pron. réci. En em zifachañ : cesser d'être fâché.

    (1913) PRPR 84. El lizer-ma e welomp Haslé ha Proux o'n em difacha.

  • difachiñ
    difachiñ

    voir difachañ

  • difaet
    difaet

    adj. Difforme. cf. difet-

    (1530) J p. 11a. Euzic meurbet, diffaet, tr. «hideux, diformes.»

  • difaezh
    difaezh

    adj. Invaincu.

    (1931) VALL 400b. Invincible, non vaincu, tr. «difaez.» ●(1939) KOLM 3. dioallerion dizouj ha difeah ou bro.

  • difaezhañ
    difaezhañ

    v.

    (1) V. intr. Se reposer, se délasser.

    (1945) GPRV 62. da ziskuiza, da zifêza ha d'en em frealzi.

    (2) V. pron. réfl. En em zifaezhañ : se reposer.

    (1854) MMM 106. Goude ê labourou santel, evit en-em zifæsa, ez ea da gonsoli ar re glân.

  • difaezhus
    difaezhus

    adj.

    (1) Infatigable.

    (1906) BOBL 24 février 75/1b. eur garantez difeazus.

    (2) Invincible.

    (1931) VALL 400b. Invincible, qui ne peut être vaincu, tr. «difaezus

  • difaezhusted
    difaezhusted

    f. Invincibilité.

    (1931) VALL 400b. Invincibilité, tr. «difaezusted f.»

  • difaganet
    difaganet

    adj. Revenu à lui.

    (1839) BESquil 125. m'hum gavas divagannet.

  • difaganiñ .1
    difaganiñ .1

    v. intr. Revenir d'un évanouissement.

    (1921) GRSA 16. A pen don divagañnet. ●195. Divagañnein e hra ardro kreiz anderù.

  • difaganiñ .2
    difaganiñ .2

    v. tr. d. Enlever le meilleur (d'une marchandise).

    (1927) GERI.Ern 103. difagani T[régor] v. a., tr. «Déflorer (une marchandise), enlever le meilleur.» ●(1931) VALL 192b. Déflorer ; une marchandise, tr. «difagani T[régor].»

  • difagnañ
    difagnañ

    v. tr. d. Nettoyer (un lieu) des ordures.

    (1903) MBJJ 210. Setu penauz ar guped a zikour ar chas da difagnan ar vro.

  • difalbalenn
    difalbalenn

    f. –où =

    (1922) EMAR 94. Nemet kefiou dister en-dro d'an douarou, / Difalbalennou trist ha sin a baourentez.

  • difall
    difall

    adj.

    (1) Fort, costaud.

    (1908) PIGO II 117. Kevarek, gant e zaou zorn hag e zaou droad, an ije darbaret c'houec'h den difall.

    (2) (prlt de qqn) En bonne santé.

    (1955) STBJ 171. ne vije nemet gwelloc’h d’o yec’hed, evito da veza pôtred difall.

    (3) (prlt de qque chose) En bon état.

    (1962) EGRH I 55. difall a., tr. « encore en bon état. »

    (4) Sans méchanceté.

    (1962) EGRH I 55. difall a., tr. « sans méchanceté. »

    (5) Difalloc’h : mieux.

    (1995) BRYV I 151. (Milizag) an dra-ze a oa eun espes sakrilaj, ma'z oamp difalloh en diabarz eged en diavez. ●difalloh : ken glan ar houstiañs hag an dillad.

  • difallad
    difallad

    m. difallidi Vaurien.

    (1947) YNVL 114. Seurt koublad difallidi (...) difoultre... difeiz... ●119. Evel lakaat va difallidi kozh, Gurun pe Gersaho, da anzav en-dro feiz o yaouankiz.

  • difallaj
    difallaj

    m. péjor. Populace.

    (1907) VBFV.fb 77b. populace, tr. «er restaj ou difallaj ag en dud.»

  • difallañ / difalliñ
    difallañ / difalliñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Remettre en état, réparer, raccommoder, retaper, restaurer.

    (1872) ROU 91b. Oter ce qui est mauvais, tr. «Difalla, (ur pennad moger). Ce qui revient à l'idée de réparer.» ●98a. Raccommoder, tr. «difalla.» ●100a. Réparer, tr. «difalla (an doenn). Remplacer ce qui tombe de vétusté.»

    (1923) KNOL 199. ma kinnigas d'an Aotrou difalla ar maner.

    (2) (agriculture) Remplacer ce qui ne prend pas dans une plantation.

    (1872) ROU 100a. Difalla, signifie encore, remplacer dans une plantation, ce qui ne prend pas, etc.

    (3) Enlever la mauvaise partie (de qque chose).

    (1962) EGRH I 55. difallañ v., tr. « enlever la mauvaise partie. »

    (4) Manger (des fruits) avant qu’ils ne pourrissent.

    (1962) EGRH I 55. difallañ v., tr. « manger (des fruits) de mnière qu’ils ne pourrissent pas. »

    II. V. intr. Revenir d'un évanouissement.

    (c.1825-1830) AJC 693. a men a divalas hac eteuis are em reson. ●1589. alafin etivalis. ●3358. eteuis da divallan. ●3380. chetu an den man divaled. ●4968. gand poan eteuis da divalin. ●(1868) KTB.ms 14 p 257. Pa divallaz, hec'h eaz he-unan da glask he vroeg. ●(1871) KTB.ms 15 p 287. Pa divallas, e tastumas an alc'houez.

  • difalliñ
    difalliñ

    voir difallañ

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...