Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 60 : de and-1 (2951) à anduilhenn (3000) :
  • and .1
    and .1

    voir end

  • and .2
    and .2

    voir aned

  • andailh
    andailh

    s. Tracasserie.

    ●(1973) LIMO 07 avril. nezé é tistan en andailh. ●Andailh, tr. «tracasserie.»

  • andalaf
    andalaf

    voir andraf

  • andeledenn
    andeledenn

    f. (botanique) Tussilage. cf. del-ledan

    ●(1876) TDE.BF 12b. Añdeledenn, s. f., tr. «Tussilage, plante.» ●(1879) BLE 90. Tussilage. (Tussilago. L.) Andéléden.

    ●(1931) VALL 763b. Tussilage, tr. «andeledenn f. (Trd.).»

  • andell .1
    andell .1

    f. –où

    I. (agriculture)

    (1) Andain.

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Andell, tr. «andain, Trézény.» ●Andell ed-du, tr. «rangée de blé noir. Biler.» ●(1927) GERI.Ern 18. andell f., tr. «Andain, rangée (de foin).» ●(1931) VALL 25a. Andain, tr. «andell f.»

    (2) Krog an andelloù : crochet sur le brancard d'une charrette pour fixer le harnais.

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Krog an anndellaou (1er) n nasal), tr. «crochet monté sur le brancard pour fixer le harnais. H[au]te-Corn[ouaille].»

    II. (pêche) = (?).

    ●(1960) BAHE 24/34. Mont d'an aod kazi bemde / Gant paotred ar bagoù / Mont da lakaat kewell / pe da lakaat rouedoù / Pe da voueta un andell / da dapout silioù.

    III. sens fig.

    (1) Un andell tra : une chose insensée, imbécile.

    ●(1919) DBFVsup 2b. andel tra (M[eslan]), tr. «niaiserie, niais.» ●(1925) SFKH 25. ind e zifeuré un andel tra benak él leskel hou potéz de goéhel en un tachad.

    (2) Manière, façon apprêtée.

    ●(1879) ERNsup 146. Añndel, grimace, St-M[ayeux].

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Anndel (1er) n nasal), tr. «grimace.» St Mayeux. ●(1921) GRSA 265. andelleu er oapérez. ●(1927) GERI.Ern 18. andell f., tr. «grimace.» ●(1967) LIMO 31 mars. Heuliet-ni, mar plij, hem obér andelleu…

  • andell .2
    andell .2

    m.

    I. (en plt de qqn)

    (1) Imbécile.

    ●(1919) DBFVsup 2b. andel, s., tr. «niais, niaise.»

    ●(1934) DIHU 273/45. Sapré andel ! ●(1939) RIBA 166. en andel sord genoh hui. ●(1940) DIHU 347/78. Dek vlé éh oé bet ret d'er veneh biùein édan damani en andel-sé. ●(1940) DIHU 348/92. Delùenneu aral e zo bet skoeit get en hevelep andel, pe get bredér dehon.

    (2) Chenapan, garnement.

    ●(1942) DHKN 17. Rekin e oè, en andellig ! ●(1983) PABE 54. (Berrien) andell, tr. «garnement, voyou.»

    II. (en plt de qqc.) Andelloù : futilités, niaiseries.

    ●(1919) DBFVsup 2b. andelleu, m. (l'n se prononce ordinairement), tr. «futilités, niaiseries.»

  • andellad
    andellad

    f. –où

    (1) (agriculture) Andain, rangée.

    ●(1904) KZVr 353 - 12/08/04. Andel, andellad, rankenad ed, foen. «Andel ed-du». «andellad foen». Ac'hano e teu andelli, dizandelli. ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Andellad, tr. «rangée.» ●andellad foen, tr. «foin ramassé en tas longs et bas. Pleubian, Berthou» ●andellad avalo, tr. «mulon allongé de pommes. Pleubian, Berthou.» ●(1927) GERI.Ern 18. andellad f., tr. «mulon allongé (avalou de pommes).»

    (2) Événement dérangeant.

    ●(1975) YABA 07.06. Er paourkèh dénig-sé e vè ataw un dra bennag d'en treuz-kaer ar é hent. Un andellad d'un tu... un dehellad d'en tu-rall ! ●(1975) YABA 07.06. Andellad, dehellad, dans le contexte équivalent à «Tuiles».

  • andellaj
    andellaj

    m.

    (1) Futilités, niaiseries.

    ●(1856) GRD 124. dispignein é vadeu é handellage.

    ●(1911) DIHU 66-67/186. degas chonj dehon a dreu talvoudusoh eit en andellaj e houlenné. ●(1919) DBFVsup 2b. andellaj, m. (l'n se prononce ordinairement), tr. «futilités, niaiseries.»

    (2) Mauvais tours, mauvaises plaisanteries.

    ●(1966) LIMO 30 décembre. Er ré iouank e vé temalet liés ou bléu hir, pe ou dilhad truheg, pe ou andelaj. ●Andelaj, tr. «mauvaise plaisanterie». ●(1969) LIMO 22 février. andellaj er horiget. ●Andellaj, tr. «mauvais tours.»

  • andellañ / andelliñ / andellat
    andellañ / andelliñ / andellat

    v.

    I. V. tr.

    A. V. tr. d. (agriculture) Mettre (le foin) en andains, andainer.

    ●(1904) KZVr 353. Andel, andellad, rankenad ed, foen. «Andel ed-du». «andellad foen». Ac'hano e teu andelli, dizandelli. ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. andelli ar foen, tr. «mettre le foin en endains. Abbé Auffray.» ●(1927) GERI.Ern 18. andelli v. a., tr. «ranger (le foin).»

    B. V. tr. i. Andellat ouzh ub.

    (1) S'en prendre à qqn, l'ennuyer, l'importuner.

    ●(1925) DIHU 168/288. Fal e vehè en hoari aveit er ré e iehè, èl ré dal, da andellat dohton.

    (2) Se moquer de qqn.

    ●(1934) MAAZ 161. ne glask ket mui andellat doh er Veboéren. ●(1939) RIBA 10. En tavarnour e chonj geton é vér éh andellat dohton. ●166-167. ur chistraour poah brein a Vreih éh andellat dohein.

    II. V. intr. Badiner.

    ●(1919) DBFVsup 2b. andellat, tr. «badiner.» ●(1934) BRUS 47. Badiner, tr. «andellat.»

  • andellat
    andellat

    voir andellañ

  • andeller
    andeller

    m. –ion

    (1) Homme qui fait des manières, des façons.

    ●(1879) ERNsup 146. Añndeller, grimacier, St-M[ayeux].

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. andeller, tr. «grimacier. St Mayeux.» ●(1927) GERI.Ern 18. andeller C[ornouaille] m., tr. «grimacier.» ●(1931) VALL 345a. Grimacier, tr. «andeller.»

    (2) Badin, taquin.

    ●(1919) DBFVsup 2b. andellour, tr. «badin, taquin.» ●(1934) MAAZ 161. Più en devehè kredet é vehè bet un andellour elsè énnon. ●(1939) KOLM 119. Ne vo ket diésoh de andellerion aral obér ag en huézerion-sé danùé sorbienneu de zeverral groagé ha bugalé. ●(1971) LIMO 04 décembre. andellour, tr. «taquin.»

  • andellet
    andellet

    adj. Bigarré.

    ●(1879) ERNsup 146. Añndellet, bigarré, St-M[ayeux].

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Anndellet, bigarré. St Mayeux. ●(1927) GERI.Ern 18. andellet C[ornouaille] adj., tr. «bigarré.»

  • andelliñ
    andelliñ

    voir andellañ

  • andenn
    andenn

    f. –où, andoù

    (1) Rayon (de soleil, etc.).

    ●(1787) BI 228. andenneu sclærdér tro ha tro d'he beenn.

    ●(1876) TIM 23-24. en anden-sclærdér éternel. ●31. en hiaul e zavai d'omb en anden-sclærdér hag en tuêmdér. ●89. En andenneu-sclærdér péré e sorti ag en hiaul.

    ●(1904) DBFV 7a. anden, f. pl. –nneu, andeu, tr. «rayon (de lumière).» ●(1904) LZBg Meurzh 61. andenneu en hiaul. ●(1921) BUFA 157. pen er Santèz groñnet a andenneu sklérdér.

    (2) Raie dans les cheveux.

    ●(1919) DBFVsup 2b. andenn, f., tr. «raie de la chevelure.» ●(1931) VALL 618a. Raie des cheveux, tr. «V[annetais] andenn f.»

    (3) Ligne (de la main).

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 77. sellet doh ou zal ha doh en andenneu ag ou deourn.

    (4) Raie, rayure.

    ●(1904) DBFV 7a. anden, f. pl. –nneu, andeu, tr. «raie, rayure.» ●(1927) GERI.Ern 18. andenn f., tr. «raie, rayure.»

    (5) Balafre.

    ●(1904) DBFV 7a. anden, f. pl. –nneu, andeu, tr. «balafre.»

    (6) Sentier.

    ●(1904) DBFV 7a. anden, f. pl. –nneu, andeu, tr. «sentier.»

    (7) Andain.

    ●(1927) GERI.Ern 18. andenn f., tr. «Andain, rangée.» ●(1931) VALL 25a. Andain, tr. «andenn f.»

  • andennad
    andennad

    f. –où Rayon.

    ●(17--) CSbsm 15. Un andennad sclerdér tro-ha-tro d'é hulé.

  • andennadur
    andennadur

    m. –ioù Rayonnement.

    ●(1904) DBFV 7a. andennadur a sklerdér, m., tr. «rayonnement.»

  • andennañ / andenniñ
    andennañ / andenniñ

    v

    I. V. tr. d.

    (1) (agriculture) Creuser (un sillon).

    ●(1923) DIHU 144/277. andennet get é arer gelloudek erùi er stérieu.

    (2) (en plt de la peau) Ridée, creusée de sillons.

    ●(1903) LZBg Gwengolo 203. Arlerh en dout séhet un dapen dar devéhan get hé dorn andennet ha skrouizet dré en nedenneu sei.

    (3) Rayer.

    ●(1904) DBFV 7a. andennein, v. a., tr. «rayer, canneler.» ●(1927) GERI.Ern 18. andenna v. a., tr. «rayer.»

    II. V. intr. Rayonner.

    ●(1744) L'Arm 324b. Rayonner, tr. «Andeennein a sclærdér.»

    ●(1904) DBFV 7a. andennein a sklerdér, tr. «rayonner.»

  • andennet
    andennet

    adj. (Vêtement) sur lequel il y a des rayures.

    ●(1744) L'Arm 324b. vétus d'étoffes rayées, tr. «gussquéd à vihiér andeennétt.»

  • andenniñ
    andenniñ

    voir andennañ

  • andeviz
    andeviz

    m.

    (1) Édifice.

    ●(1825) COSp 139. éhal-cé sél mui ma hum zevalamp, sél mui en hum sàu en andefice.

    ●(1919) DBFVsup 2b. andeviz, m., tr. «édifice (Arv[or] Arg[oat]).» ●(1934) BRUS 240. Les édifices, tr. «en andeviz.»

    (2) Douar andeviz : propriété foncière.

    ●(1910) ISBR 136. doar andeviz e oé d'er perhen hag en tiér hag er hoed d'el labourér.

  • andevizour
    andevizour

    m. –ion Propriétaire édificier.

    ●(1919) DBFVsup 2b. andevizour, tr. «propriétaire édificier.»

  • andevr
    andevr

    m. Fumier.

    ●(1895) GMB 12. Le dialecte de Batz a gardé, en même temps que eñdevrek, fumier, = van[netois] andévrek, tas de fumier, le primitif eñdeivr, fumier, et le verbe eñdevrat, fumer la terre, étendre de l'engrais.

  • andevrat
    andevrat

    v. tr. d. Fumer la terre avec du fumier.

    ●(1895) GMB 12. Le dialecte de Batz a gardé, en même temps que eñdevrek, fumier, = van[netois] andévrek, tas de fumier, le primitif eñdeivr, fumier, et le verbe eñdevrat, fumer la terre, étendre de l'engrais.

  • andevreg
    andevreg

    f. –i (agriculture)

    (1) Tas de fumier.

    ●(1732) GReg 442b. Monceau de fumier, tr. «andévrecg. p. andévrégui.» ●(1744) L'Arm 167b. Le grand fumier ou monceau, tr. «Andaivrêc.»

    ●(1904) DBFV 7a. andévreg, tr. «f. pl. i, tas de fumier, engrais.» ●(1934) BRUS 279. Un tas de fumier, tr. «un andevreg –i, f.» ●(1935) DIHU 285/227. ar hon andévreg.

    (2) =

    ●(1744) L'Arm 79a. Couche de jardin, tr. «Andaivraiguig saouéd énn ur jardrin eitt hadein er-péh ne zehai quéd énn doar pleine. f.»

  • andon
    andon

    f. & interj. –ioù

    I. (hydrologie)

    (1) Source.

    ●(1779) BRig I 37. a na ellai ket an dour adpignal dé handon, tr. « & que l’eau ne pouvoit remonter vers sa source. »

    ●(1857) HTB 183. ne hall ket an andon bean disec'het. ●(1895) GMB 120. Le trécorois hañdon, m., source.

    ●(1899) BSEc xxxvii 143 / KRL 8. Pa ne garg C'hoevrer an touffleio / E ve bihan an andonio (Trég[uier]), tr. «Lorsque février ne remplit pas les fossés, les sources sont peu abondantes.» ●(1903) MBJJ 93. n'eo ket stank dre man an andonio. ●190. dour andon. ●(1927) GERI.Ern 18. andon f. pl. iou, tr. «Source.»

    (2) par méton. Point d'émergence d'une source.

    ●(1904) KZVr 353 - 12/08/04. Andon, an toull, e tarz an dour drezan en eur vammen-dour. ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Andon, handon, fem. pl. andonio, tr. «la partie de la source d'où l'eau jaillit.»

    (3) sens fig. Source.

    ●(1728) Resurrection 152. Groet he deus he handon [eur vamen a pitie] em corf hac em speret.

    ●(1857) HTB 199. an andon euz a vadou hag a c'hrasou Doue.

    ●(1902) PIGO I 89. hag ar variken hec'h-unan, 'vel ma ouveet, e save hec'h andon diouz an ifern. ●(1904) KZVr 353 - 12/08/04. Lavaret e vez ivez, dre henvelidigez andon eus «ar vammen», «ar penn-kaoz». Da skouer : Dizec'het eo andon an arc'hant (e leac'h «mammen»). ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. au figuré, andon a levenez, source de joie ; dizec'het eo andon an arc'hant, la source de l'argent est tarie, il n'a plus le sou.»

    (4) Loc. interj. Andon an diaoul ! : suppôt de satan !

    ●(1922) IATA 7. Ne leverez netra, andoun an diaoul ! Anet eo 'zout kabluz. ●(1924) NFLO. suppôt de satan, tr. «andon an diaoul !»

    II. local. Sillon.

    ●(1868) SBI I 18. (Skaer) Oc'h arad war ann andon, tr. « Labourant sur le sillon »

  • andona
    andona

    v. intr.

    (1) Chercher des sources.

    ●(1931) VALL 704b. andona, tr. «chercher des sources.»

    (2) (?) cf. endonañ (?).

    ●(1956) BLBR 94/4. Pa vez kont euz douarou êt re seh, n'eo ket a-walh doura diwar-horre, gwelloh labour eo andona ha digeri ar mammennou.

  • andonaer
    andonaer

    m. –ion Sourcier.

    ●(1931) VALL 704b. Sourcier, tr. «andonaer p. ien (de andona chercher des sources).»

  • andonenn
    andonenn

    f. –où (agriculture) Andain.

    ●(1907) VBFV.fb 5a. andain, tr. «andonen, f. (pl. neu).» ●(1919) DBFVsup 2b. andonen (Neull[iac] ; kandonen (Baud), f., tr. «andain fauché.»

  • andonier
    andonier

    m. –ion Sourcier.

    ●(1927) GERI.Ern 18. andonier m., tr. «sourcier.»

  • andoniet
    andoniet

    adj.

    (1) Bezañ andoniet e : prendre sa source à.

    ●(1927) GERI.Ern 18. andoniet adj., tr. «prenant sa source (e dans).» ●(1929) SVBV 101. Feunteun an dour Glas a zo añdoniet e traoñ ar Roc'h-Zu.

    ►sens fig.

    ●(1927) FHAB Genver 18. Em bro-me ez eus eur gazetenn hag a zo andoniet en eur poull glogor bennak ha ne deu dioutan nemet breinadur ha flêr.

    (2) Bezañ andoniet mat : avoir une source abondante.

    ●(1904) KZVr 353 - 12/08/04. Ar vammen-ze a zo andoniet mad. ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Andoniet mat, tr. «(fontaine) bien alimentée d'eau, qui a une source abondante. Trég[uier].» ●(1927) GERI.Ern 18. andoniet adj., tr. «qui a une source (mat abondante).»

  • andoniñ
    andoniñ

    voir endonañ

  • andor .1
    andor .1

    adj. Abrité, à couvert.

    ●(1869) TDE.FB 221b. Ici on est à couvert des injures du temps, tr. «añdor eo amañ C[ornouaille].»

  • andor .2
    andor .2

    m.

    (1) Abri.

    ●(1890) MOA 101b. Abri, tr. «Andor, m.»

    ●(1903) MSLp xii 275. Mil. ms. cite : en eun andor kloz «en un abri resserré, clos», de Combeau. ●(1927) GERI.Ern 18. andor, amdor m., tr. «Abri, lieu abrité.» ●(1931) VALL 3b. Abri, tr. «amdor ou andor m.» ●(1933) FHAB C'hwevrer 55. distrei da glask an andor d'ar porz.

    (2) Kac'her en andor : casanier.

    ●(18--) MIL.ms (d'après MSLp xii, 1903, 275). Kac'her en andor, tr. «bas, homme qui a peur d'avoir le moindre mal, qui ne met sa peine à rien et qui recherche partout ses aises même pour ch…».

    (3) Kac'h en andor : casanier.

    ●(1931) VALL 100a. Casanier, tr. «fam. kac'h-en-andor triv[ial].»

    (4) Mont en andor : se mettre à l'abri.

    ●(1876) TDE.BF 12b. Moñt enn añdor, tr. « se mettre à l'abri. »

  • andorenn
    andorenn

    f. –où Paravent.

    ●(1927) GERI.Ern 18. andorenn, amdorenn f., tr. «ce qui abrite, paravent.» ●(1931) VALL 3b. Abri, tr. «andorenn, f.»

  • andorenniñ
    andorenniñ

    v.

    (1) V. tr. d. Abriter.

    ●(1931) VALL 3b. Abriter, tr. «andorenni.»

    (2) V. intr. S'abriter.

    ●(1931) VALL 3b. S'abriter, tr. «andorenni.»

  • andoriñ
    andoriñ

    v.

    (1) V. tr. d. Abriter.

    ●(1927) GERI.Ern 18. andori, amdori, tr. «abriter.» ●(1931) VALL 3b. Abriter, tr. «andori.»

    (2) V. intr. S'abriter.

    ●(1931) VALL 3b. S'abriter, tr. «andori.»

  • andour
    andour

    voir annoar

  • andouv
    andouv

    f. –ioù, –où

    (1) Fossé sur le côté du chemin.

    ●(1899) BSEc xxxvii 143 / KRL 8. Miz C'hoevrer a garg an andouf beteg ar c'hleuz / Meurz'zec'h anean mar enteur, tr. «Le mois de février remplit la douve jusqu'au fossé, Mars la dessèche s'il le veut.»

    ●(1903) CDFi août-septembre. o vont en andoufiou. (d'après KBSA 58). ●(1904) KZVr 353 - 12/08/04. Andouv, lïezder : andouvo, foz war ribl eun hent (Trég[uier]). ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. And-douv, pl. andouvo, andouv, anndouv, tr. «douve, fossé des deux côtés du chemin. Trég[uier].» ●(1922) SAIL 20. tro war zro, a-ziavêz, andouviou dôn. ●(1960) PHPD 381. (Plougrescant) hag ez ae en eun zouzañ beteg e-barz an andouf.

    (2) par anal. Tranchée.

    ●(1922) FHAB Du 340. Setu geno eun andouv dirazomp.

  • andraf
    andraf

    adj.

    (1) Impotent.

    ●(1890) MOA 281. Gêné dans ses mouvements (comme un vieillard, ou un manchot), tr. «andalaf adj. C[ornouaille].»

    ●(1912) BUAZpermoal 298. Koz on, hag andraf on deuet da vezan. ●(1919) FHAB Eost 9. Pout e Léon ; andraf, e Treger. ●(1919) KZVr 338 - 24/08/19. andrav, tr. «cagneux, Treger.» ●(1933) IVGV 25. Heman, koz ive hag andraf, a renk en em harpa war vrec'h eun arc'heskob yaouank. ●(1935) BREI 428/1d. Andraf eo deut da veza, dre forz tapout lammou… ●(1942) VALLsup 96b. Impotent, andraf T[régor] mar boa deut andraf, poan d'ezi o'n em stlejañ («Breiz»), sans doute le même mot que andalaf (Suppl. Moal).» ●119a. gêné dans ses mouvements, tr. «andalaf (Suppl. Moal), andraf (pour andaraf) T[régor] Goelo. heman, koz ivez hag andraf, a renk en em harpa… («Breiz», 13 du 1932).»

    (2) Faible, qui manque de forces.

    ●(1942) VALLsup 73a. Faible, tr. «andraf T[régor] ; re andraf da zougen eur fuzuilh.»

    (3) Maladroit.

    ●(1931) VALL 442b. Maladroit, tr. «andraf T[régor].»

  • andread / andreiad
    andread / andreiad

    m. –où Endroit.

    ●(1919) DBFVsup 2b. andrénad, andredad (B[as] v[annetais]), andréad, andréiad (Pont[ivy]), m., tr. «région, parcelle.» ●(1944) VKST Ebrel 109. andreadou plijus. ●(1957) ADBr lxiv 4/446. Andread : n. m. – Pl. andreadou, andreajou. Désigne un endroit : glazet eo bet ar melchon, med eet int kuit e andreajou a zo. ●(1962) EGRH I 7. andread m. -où, tr. « endroit, parage. »

  • andred
    andred

    m. –où

    I. (en plt d'un lieu)

    (1) Endroit, place, partie.

    ●(1612) Cnf 24b. en vn andret arall bennac. ●(1621) Mc 8. en andret man. ●(1633) Nom 2b Opistographum : escriture à deux endroits : scrituryou è daou andret. ●18a. Oculi emissitij ; yeux regardant en tous endroits : daoulagat pere á sell è pep andret, ha sell hac ama hac aount.

    ●(1710) IN I 71. an andrejou tachet ha souillet. ●(1792) BD 4682. nen deus andred ahanon nen deo ol dispennet, tr. «Il n'y a pas une partie de moi qui ne soit entièrement mise à mal.» ●(17--) SP I 492. en andret ont.

    ●(1818) HJC 101. bout e oai ur braten vras inn andrèd-hont. ●(1846) DGG 334. en un andret-all. ●(1866) FHB 71/149a. en eun andred bihan eus a Guerne. ●(1872) ROU 82a. Endroit, tr. «andred.»

    (2) War an andred : sur place, sur zone.

    ●(1866) FHB 71/149a. lavaret ar pez am eus guelet a desket var an andret. ●(1866) FHB 73/164b. ar ranseignamanchou a guemeras var an andred.

    II. Loc. prép.

    (1) (en plt de qqn) En andred ub. : à l'endroit, à l'adresse de qqn.

    ●(1576) Cath p. 21. an crueldet bras a vse en andret an guerhes Cathell, tr. «la grande cruauté dont il usait à l'égard de la vierge Catherine»

    ●(1659) SCger 52a. enuers, tr. «en andret.» ●(1710) IN I 40. disleal en andret ar mad-oberour bras se. ●(1727) HB 36. Actou a garantez en andret Doue. ●(17--) SP I 845. En andret Patrice. ●990. En andret an dut pawr.

    ●(1847) FVR 82. tud didrue ha kri / Enn andred ar re a deue / Euz he berz.

    ►[form. comb.]

    S1 em andred

    ●(1727) HB 57. Bezit favorabl em andret. ●(1790) MG 23. en dén-ze e zou bet calét em andræd.

    S2 ez andred

    ●(1741) RO 1972. Biruiquen es endret ne uesin traitour.

    S3m en e andred

    ●(1727) HB 40. fidelite en e andret.

    S3f en he andred

    P1 en hon andred

    ●(1727) HB 308. ar garantez infinit en deveus en hon andret. ●(1732) GReg 16a. Il est fort affectionné pour nous, tr. «Carantecq eo terrup èn hon andred.»

    P2 en hoc'h andred

    ●(1727) HB 37. Elêc'h caout en oc'handret / Un anaoudeguez vad.

    ●(1857) GUG 23. Cresquet bamdé / Me haranté, / O me zad, én hou ç'andred.

    P3 en o andred

    ●(1868) KMM 169. pegen cre oa e garantez en o andred.

    ●(1910) MBJL 183. Koustet an nevo da heman bean bet diseven (impoli) en o andret.

    (2) En andred da : pour ce qui est de.

    ●(1530) J 41. men goar parfet, / Nac ouf souffisant enn andret da / Bout recevet doz pidif, tr. «je le sais bien, je ne suis pas digne d'être admise à vous adresser des prières.»

    III. Loc. conj. En andred ma : à l'endroit où.

    ●(1557) B I 28. Enn andret ma em commetter, tr. «à l'endroit qui me sera confié.»

  • andredad
    andredad

    m. –où Endroit.

    ●(1919) DBFVsup 2b. andrénad, andredad (B[as] v[annetais]), andréad, andréiad (Pont[ivy]), m., tr. «région, parcelle.» ●(1964) BAHE 40/47. bez' ez eus andredadoù gwak.

  • andreiad
    andreiad

    voir andread

  • andrenad –où
    andrenad –où

    Endroit, lieu.

    ●(1919) DBFVsup 2b. andrénad, andredad (B[as] v[annetais]), andréad, andréiad (Pont[ivy]), m., tr. «région, parcelle.» ●(1939) DIHU 336/288. Bout zo bet, én andrenad-sé, ur menati guéharal. ●(1942) DIHU 374/119. é mant goasket, én diù gazal ag ou andrennad.

  • Andrev
    Andrev

    n. pr. André.

    ●(1499) Ca 8a. Andreu. g. andre. ●(c.1500) Cb 14a. Andre. g. andry. ●(1530) Pm 51d (Tremenuan). Andreu ha ioseph quent queffret, tr. «André et Joseph ensemble.»

  • andro
    andro

    s. Période.

    ●(1872) ROU 95a. Cette période, tr. «An andro-ma (coin).»

  • andruziñ
    andruziñ

    v. tr. d. (agriculture) Fertiliser.

    ●(1744) L'Arm 155b. Fertiliser, tr. «Andruhein.»

    ●(1904) DBFV 7a. andruein, tr. «engraisser, fertiliser.» ●(1907) VBFV.fb 36b. engraisser la terre, tr. «andruein.»

  • anduilh
    anduilh

    coll.

    I.

    (1) Andouilles.

    ●(1521) Cc [Anduillenn]. Anduillenn. g andoille. (…) celuy qui faict andoilles. b. nep a gra anduill.

    ●(1732) GReg 36b. Andouille, tr. «Andüilheñ. p. anduilh, anduilhennou.»

    ●(1878) EKG II 138. Mez an anduill a vez stag. ●280. eun dousenn anduill a-ispill.

    ●(1907) FHAB Even 119. Ar re-ze, eme an ozac'h, a zo anduill. ●(1909) KTLR 159. anduil er c'hadarail, n'eus forz pegement. ●(1922) BUBR 13/11. anduill, silsik, lard ha kig sall. ●(1929) MKRN 53. lard, andouill ha zaosiz, tr. «le lard, les andouilles et les saucisses.»

    (2) Diskrouger anduilh : dépendeur d'andouilles. (= homme grand et maigre). cf. II.

    ●(1932) ALMA 89. hir ha seac'h evel eun diskrouger anduilh. ●(1955) VBRU 173. ur ramz treut-kagn, un diskrouger andouilh, hervez ma lavarer du-mañ. ●(1982) PBLS 136. (Langoned) diskrouger anduilh, tr. «homme grand et maigre.»

    II.

    (1) Hir evel un diskrouger anduilh : très grand.

    ●(1932) ALMA 89. Eun den mad e oa, daoust ma oa hir ha seac'h evel eun diskrouger anduilh.

    (2) Ober anduilh : le battant de cloche qui rate son coup une fois sur deux.

    ●(1924) NFLO. Rater. rater un coup de battant (clocher), tr. Loeiz ar Floc'h «ober anduilh.» ●(parlant cloche) rater un coup sur deux, tr. «ober anduilh.»

    (2) Nag andouilh na sitrouilh : rien. cf. Na bugel na ursel.

    ●(1974) YABA 16.11 (Gi) J. Jaffre. Er manérieu, ne vè ket gouiet penn na d'andouilh na de sitrouilh.

  • anduilhenn
    anduilhenn

    f. –où, anduilhoù, anduilh

    (1) (charcuterie) Andouille.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 29). Anduillenn, andouille. ●(1499) Ca 8a. Anduillen. g. andoille. ●(c.1500) Cb 14a. Anduillen. gal. andoille. (…) celuy qui faict andoilles. b. nep agra anduillou. ●(1521) Cc [Anduillenn]. Anduillenn. g andoille. (…) celuy qui faict andoilles. b. nep a gra anduill. ●(1633) Nom 59a. Farcimen : boudin, saucisse, ou andouïlle : gouadeguen, silsiguen, pe andüillen. ●59a-b. Lucanica, botellus : andouïlle : andüillen. ●59b. Tomaculum, apexabo : saucisse, saucisson, boudin ou andouïlle : gouadeguen, pe andüillen.

    ●(1659) SCger 129a. Anduillen, tr. «andouille.» ●(1732) GReg 36b. Andouille, tr. «Andüilheñ. p. anduilh, anduilhennou.» ●(1744) L'Arm 13a. Andouille, tr. «Andouillenn.. neu. f.»

    ●(1838) CGK 8. Ma diou chot o (lire : a) zo melén / Evel eur c'hos anduilhen. ●(1847) FVR 189. laket gwirio / War butun poultr hag andoulien. ●(1878) EKG II 138. Setu me evel eun anduillenn e siminal Bielon.

    ●(1910) MAKE 78. ebarz kougn al ludu, dindan an anduilhenned. ●(1929) MKRN 53. zoubenn an anduilhen, tr. «la soupe à l'andouille.» ●(1935) NOME 26. Du-mañ, er siminal, e oa anduilhennou. ●(1955) STBJ 205. ar vrasa hag ar gaeran eus an anduilhennou.

    (2) (insulte) Andouille.

    ●(1803) MQG 9. D'ar femel e lare : strouilhon hac anduillen, / Penn scànv, penn avelet, jacqezen, libouden, / Toull stad ha beg sukret, liperez ar c'hafe, Couillouren iffrontet, catel-glanv didalve.

    ●(1932) TUML 35. Kenavo, beulke, diot, genaoueg, kenavo anduilhenn gordennet.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...