Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 61 : de anduitilh (3001) à angeuzer (3050) :
  • anduitilh
    anduitilh

    s. Stlapañ en anduitilh : jeter à la gribouillette.

    ●(1955) STBJ 51. ar voused diredet ive da glask o lod hag a hope, en dro dezi, er vered koz : « En anduitilh ! En anduitilh !» ●52. arc'hant an anduitilh ! (...) Pa vez piz ar paeron hag ar vaeronez, e ra ar voused an hu warno hag, e-lec'h «En anduitilh !», e hopont a-bouez penn ha gwasa ma c'hellont ; «Ar foerell ru ! Ar foerell ru !» evit ober mez dezo. ●111. o stlapa gwenneien, en «anduitilh», da voused ar vourc'h. ●(1962) GERV 115. Mil meuleudi d'ar priñs brokus ! En anduitilh ! En anduitilh !

  • andur
    andur

    voir anduriñ

  • andurapl
    andurapl

    adj. Patient.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. patient, tr. «patiant, andurabl.»

  • anduriñ / andur
    anduriñ / andur

    v.

    I.

    A. V. tr. d.

    (1) Supporter (qqn, qqc.).

    ●(1612) Cnf 64a. anduriff paciantamant an ré fachus.

    ●(1659) SCger 50a. endurer, tr. «enduri.» ●(1710) IN I 8. gouzout a ra cundui larguentez hac anduri paourentez.

    ●(1838) CGK 3. mil displijadur, a rencq bemde anduri.

    ●(1904) DBFV 7a. andurein, tr. «endurer, supporter.» ●(1931) GUBI 109. N'hel ket andur er honzeu fal.

    (2) Souffrir.

    ●(1576) Cath p. 18. pe a palamour de heny ez endurez an com (lire : som) man, tr. «à cause de qui tu souffres ces maux.» ●19. neuse an impalazr leun a frenesy a lauaras dezy choas vnan a daou : daoust dit pete a sacrifio hac ez beuy a pe a anduro tonrmanchou exquis ha ma vizy distruget, tr. «Alors l'empereur, plein d'emportement, lui dit : choisis un des deux : ou bien tu sacrifieras et tu vivras, ou bien tu endureras des tourments cruels et tu seras mise à mort.» ●(1612) Cnf 59b. anduriff (…) an maru.

    ●(c.1680) NG 960. En deues er Groes anduret pem gouilli. ●1922. Endurign a ras cals a pouint. ●(1752) BS 202. en dic'haouas eus an oll poaniou en devoa anduret. ●(17--) CCn 1270. chuy en deus anduret poannio a so meurbet.

    ●(1824) BAM 150. mar duit da anduri ar maro. ●(1857) GUG 22. Hui e hoès anduret tourmanteu quer cruel.

    ●(1904) DBFV 7a. andurein, tr. «souffrir.»

    ►absol.

    ●(1921) BUFA 68. andur a galon vat.

    B. V. tr. i. Anduriñ gant : souffrir de.

    ●(1879) GDI 123. é dad e anduré guet en aneouit.

    II. V. intr. Supporter (qqc.).

    ●(17--) EN 347. Coséed braf (...) / hac ed dey a voais quer, beb mallou andurin, tr. «Parlez doucement (...) / et allez-y à voix belle à mesure qu'elle pourra le supporter.»

  • aned / and / hand
    aned / and / hand

    part. interr. Est-ce que ne pas.

    ●(1499) Ca 8a. Andeu. g. nedoncques. ●Andeueff. g. nestil mye. ●(1530) J 59b. Maestr a nedeu me eu ann heny / A dle bout ouzochuy dicar, tr. « Maître, est-ce moi celui qui doit être dur envers vous ? » ●110b. Andeux den oar tro a scohe, tr. « N’y a-t-il plus personne ici pour frapper ? » ●112a. An deuef quet sellet punisset acc / An douchuy glan breman huy han bro / Contant a plen eguyt an termen so, tr. « N’est-il pas assez châtié ? Regardez-le. Maintenant, vous et votre pays n’êtes vous pas pleinement satisfaits ? » ●(1530) J 234a (Resurrection). Andouchuy meurbet a drouc preder, tr. « N’êtes-vous pas mal pensants. »

    ●(1557) B I 61f. Ententet beu sellet teu an deu quet, tr. « comprenez bien, examinez : ne le sont-ils pas ? » ●575. An deu darnou houz costou huy / Ha cleuet na sarmonet muy / Aqueffet huy an hoary mat, tr. « Vos côtes ne sont-elles pas en lambeaux ? Écoutez, vous ne dites plus rien : trouvez-vous le jeu à votre goût ? » ●576. Ha prouost an deu hy rostet, tr. « Eh bien ! prévôt, n’est-elle pas rôtie ? » ●716. An doude hastiff ha diblas, tr. « N’es-tu point prompt et trop dur. » ●783. Andeu houman drouc contenanc, tr. « N’est-ce point là un crime ! » ●(1575) M 145-146. Hac an oll abestel, an en deo crueldet / Arencquas lem tremen, dre’n maru yen gant penet, tr. « Et tous les apôtres, n’est-ce pas cruel ? / Ont dû vivement passer par la mort froide, avec souffrance. » ●2406. andynt y goa y doe : goa y doe pan croeat ?, tr. « Ne sont-ils pas malheureux, Dieu ! malheureux, Dieu ! quand ils furent créés ? » ●(1580) G 1237. am dou lagat ho dou an douffme badouet, tr. « De mes deux yeux, tous les deux ; ne suis-je pas ébloui ? » ●(1650) Nlou § 72g. An doa truez bezaff, map do’uen tat en stat man, tr. « N’était-ce pas pitié d’être fils de Dieu le père en cet état ? »

    ●(c.1687) VEach 90. ha nedoa nettra capabl da lacquat fin de soufrançou nemet ar maro, tr. Herve Bihan « est-ce qu’il n’y avait rien d’autre que la mort pour mettre fin à ses souffrances »

  • anegard
    anegard

    s. Avant-garde, poste d’observation.

    ●(14--) Jer.ms 150. Pe an bell pe an anegart / Pñt pe an astandart / A grehet start mardez, tr. « Ou les premières défenses, ou l’avant-garde, / (?) Présentement (?), ou le lieu de ralliement, / Vous (l’)établirez solidement, (?) si tu y vas (?) » ●151. Quer Autrou en louen / An anegart certen / Aplyg dyen gueneff., tr. « Cher Seigneur, joyeusement / L’avant-garde, certainement, / Me plaît certes » ●152. Ma quer tat ham Autrou, hep comps en louen / Ez reyff an anegart peur gayllart ha certen., tr. « Mon cher père et Seigneur, sans dire [de mensonge], volontiers, / Je conduirai l’avant-garde très joyeusement et certainement » ●153. An anegart so en quarter, / Me en ro dyt esquyt meur, / Quent ez dystroher da merat., tr. « L’avant-garde est dans ses quartiers ; / Je te la donne, très promptement, / Avant qu’on ne revienne, à gouverner ».

  • anell .1
    anell .1

    f. –où

    (1) Anneau.

    ●(1912) MMKE xiv. anellou ar chaden. ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Anel-ler, m., tr. «annelet, anneau de cuir dans lequel passent, de chaque côté du cheval, les cordes de trait appelées sugellou, sugelleier.» ●Er parounou ez eus toullou evit tremen an anellou ; evit derc'hel an anel oc'h ar parounou e ranker kaout eun ibil koad. Léon. Milin.

    (2) Krog-anell : crochet sur le brancard d'une charrette pour fixer le harnais.

    ●(1904) KZVr 353 - 12/08/04. «Krog anel» a vez graet e Treger-Izel eus ar c'hrog houarn a zo stag ouz breac'h eur c'harr. ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Krog anel, tr. «crochet fixé au brancard de la charrette et qui sert à retenir les harnais. B[a]s-Trég[uier].»

  • anell .2
    anell .2

    f. –où (pêche) Filet.

    ●(1744) L'Arm 411a. Ableret, tr. «Meni annæl.» ●442a. Étiquette, tr. «Annæll de bisqueta.» ●449a. Havenau, tr. «Annæll de chivra. f.»

    ●(1904) DBFV 8a. añnel, f. pl. eu, tr. «truble, filet (l'A.).»

  • anell .3
    anell .3

    f. Radoteuse.

    ●(1958) BRUD 4/25. Piou e-nije bet ezomm ouz an anell-ze. ●57. Anell (gourel : anellog) : randonnerez.

  • anelleg
    anelleg

    m. Radoteur.

    ●(1958) BRUD 4/57. Anell (gourel : anellog) : randonnerez.

  • anellek
    anellek

    adj. =

    ●(1964) BRUD 18/26. leue briz anellog !

  • anellerezh
    anellerezh

    m. Radotage.

    ●(1959) BRUD 10/13. Neuze evel brema ne zelaoued ket nemeur ar re goz. Anellerez ! Anellerez !

  • anemiz
    anemiz

    m. –ed Ennemi.

    ●(c.1680) NG 643. de anemis. ●1173. ou hol ennemiset. ●(1744) L'Arm 134a. Ennemi, tr. «Anemiss.. zétt. m.» ●(1790) MG 400. hou pou de gombattein rust inemb d'un enemis.

    ●(1838) OVD 261. en ardeu hac er soliteu e implé hou ç'anemis eit hou colle. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 123. Ha perac é pardonnant-ind d'ou anemisèd. ●(1855) BDE 421. revou elcé méhequeit hag arauqueit anemisèed Sion. ●(1857) LVH 26. groeit é beah guet é anemised. ●(1857) GUG 4. Hemb anemisèd tro-ha-tro.

    ●(1913) HIVR 7. un nivér bras a anemized. ●(1922) EOVD 248. ardeu ha soliteu hous anemiz. ●(1931) GUBI 207. Anemized er fé.

  • anemizez
    anemizez

    f. –ed Ennemie.

    ●(1744) L'Arm 134a. Ennemie, tr. «Anemizéss.. zézétt. f..»

  • aner .1
    aner .1

    adj.

    (1) Épith. (Travail, propos) inutile, vain.

    ●(1876) TDE.BF 13a. En Cornouaille on l'employe [aner] sous les formes suivantes : labour aner e vije bet d'ezhan, il aurait perdu sa peine à le faire, ce travail ne lui eût rien apporté. ●(18--) SAQ II 167. an hini a ra labour aner.

    ●(1927) GERI.Ern 18. labour aner, tr. «travail inutile.» ●(1936) LVPR 92. Kelenn evel-se, an eil eneb egile, a ve ober labour aner. ●(1945) DWCZ 18. Anez labour, prezeg aner / Kenta prezeg a zo ober.

    (2) Attr. Bezañ aner da ub. : être inutile.

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Aner eo deoc'h (ober), tr. «il ne vous sert à rien de (faire). Léon.» ●(1927) GERI.Ern 18. aner eo d'eoc'h, tr. «il ne vous sert de rien (ober de faire).» ●(1963) LLMM 99/266. met aner e voe dezhañ redek ha diredek.

  • aner .2
    aner .2

    m. & adv. –ioù, –où

    I. M.

    A.

    (1) Corvée, prestation obligatoire d'un fermier à son propriétaire.

    ●(1499) Ca 8b. Aner. g. coruee.

    ●(1659) SCger 32b. coruee, tr. «aner, p. anerou.» ●129a. Aner, tr. «coruee.» ●(1732) GReg 216a. Corvee, redevance corporelle envers un Seigneur dominant, tr. «Aner. p. anerou.» ●863b. Servitude, redevance, tr. «aner. p. anerou.»

    ●(1824) BAM 78. ober dezàn aneriou ha corveziou, nezadegou, charreou, deveziou. ●(1872) GAM 77. Pa vez ann taillou da ober, hag aner da ober. ●(1876) TDE.BF 13a. aner, s. m., tr. «Prestation en nature, corvée ou travail obligé du fermier au bénéfice de son maître ; pl. ioù.»

    ●(1919) KZVr 350 - 15/11/19. aner, tr. «corvée, pl. aneriou, Loeiz ar Floc'h.» ●(1927) GERI.Ern 18. aner m. pl. iou, tr. «Corvée, prestation en nature, travail obligé.»

    (2) Devezh aner : prestation vicinale en nature.

    ●(1876) TDE.BF 13a. En Cornouaille on l'employe [aner] sous les formes suivantes : eunn devez aner, tr. «une journée de prestation.»

    ●(1957) BLBR 100/13. «Derveziou aner», derveziou-labour greet war an hent braz evid paea an tailhou ; ne vezont ket paeet evel-just. «Er zizun-mañ ez aïm da ober on derveziou aner.»

    (3) Mont en aner, d'an aner : aller faire des corvées.

    ●(1847) MDM 89. listenn ar-re a dle mond en aner.

    ●(1957) BLBR 100/13. warhoaz ez aïmp d'an aner.

    (4) Lakaat ub. en aner : astreindre qqn à la corvée.

    ●(1847) MDM 373. Piou a dleer da lakaad en aner.

    B. sens fig.

    (5) Rien.

    ●(1909) BROU 202. (Eusa) N'em eus ket eun aner, tr. «je n'ai rien.»

    (6) plais. & par antiph. Ober aner : glander, buller.

    ●(1957) BLBR 100/13. «Derveziou aner», derveziou-labour greet war an hent braz evid paea an tailhou ; ne vezont ket paeet evel-just. «Er zizun-mañ ez aïm da ober on derveziou aner.» (...) Anad eo deoh ne veze ket torret kalz ar horv en aner ! «Labourad stard a rit, gweled a ran n'emaoh ket oh ober aner.»

    II. Loc. adv.

    (1) (en plt d'un travail) Dre aner : par corvée.

    ●(1872) GAM 29. Dre aner, great gant tud ar barrez, ha gant arc'hant ar Zant, eo bet savet ar mogeriou.

    ●(1982) MABL I 81. (Lesneven) edo graet 'n hent bras tout dre aner (…) tri bloavezhiad aner.

    (2) En aner : en vain.

    ●(1876) TDE.BF 13a. En Cornouaille on l'employe [aner] sous les formes suivantes : enn-aner, en vain. ●(1877) EKG I 248. En aner e c'haloupe, den ne zigoraz he c'hinou. ●(1878) EKG II 120. Enn aner ec'h en em skuizen.

    ●(1909) BROU 202. (Eusa) N'eo ket en aner, tr. «ce n'est pas en vain.» ●(1927) GERI.Ern 18. en aner, tr. «en vain.»

  • aneriañ
    aneriañ

    voir aneriñ

  • aneriñ / aneriañ
    aneriñ / aneriañ

    v. intr. Faire des corvées.

    ●(1732) GReg 216a. Faire des corvées, tr. «Aneri. pr. aneret.»

    ●(1876) TDE.BF 13a. aneri, aneria, v. n. (anc[ien]), tr. «faire des corvées, fournir des prestations en nature.»

  • anesoc'h
    anesoc'h

    adv. Sinon.

    ●(1919) DBFVsup 2b. anesoh (Arv[or]), adv., tr. «sinon, sans cela.»

  • aneval .1
    aneval .1

    adj. Animal.

    ●(1710) IN I 350. chenchet ivez en un ene brutal hac aneval.

    ●(1838) OVD 168. En hantis diarben el lubricité, étré malèd ha merhèd (…) nen dé quin nameit un inclination naturel ha forh éneval.

  • aneval .2
    aneval .2

    m. –ed

    (1) Animal.

    ●(14--) N 1195-1196. Hon chatal hon aneualet / So maru ha lazet, tr. «Notre bétail, nos animaux / Sont morts et détruits.» ●(1464) Cms (d’après GMB 30). Anneual, animal. ●(1499) Ca 8a. Aneual. g. beste. (…) g. beste sauluaige. breton. aneual goez. ●33a. Caruan aneual. g. la machouere. ●46b. g. tout ce qui a deux cornes. b. aneual a dou corn. ●138a. Mil et aneual tout vng ibi vide. ●(1575) M 394. Chatal, aneualet, deuet ha ronçedou, tr. «Bestiaux, animaux, brebis et chevaux.» ●791. Heman so aneual, à car an aualaou, tr. «C’est un animal qui aime les pommes.» ●2188. Aneualet rebours, da comours hac Ourset, tr. «Des animaux revêches d’humeur, et des ours.»

    ●(1659) SCger 129a. Aneval, tr. «beste.» ●(c.1680) NG 39-40. Ne uou mané nac eneual / Na couihou certen den douar. ●(1744) L'Arm 13b. Animal, tr. «Énevale.. étt. m.»

    ●(1834) APD 73. an anevalet abaffet-se. ●(1834) SIM 146-147. da voal-drêti an anevaled. ●(1847) FVR 97. Gwelet ann dud o vervel evel anevaled. ●(1857) CBF 94. ar chatal hag an anevaled all. ●(1857) GUG 102. deu éneval.

    ●(1927) GERI.Ern 18. aneval m., tr. «Animal, bête.»

    (2) Aneval-kezeg : cheval, sans distinction de sexe.

    ●(1902) PIGO i 69. eun aneval-kezek o tonet a draïn vad. ●(1933) ALBR 73. 500.000 aneval kezek.

    ►absol.

    ●(1927) GERI.Ern 18. aneval m., tr. «cheval.»

    (3) Aneval-gorn : bête à cornes.

    ●(1868) FHB 195/311a. 150 anênval-gorn, ha kement all a gezec.

    ●(1920) AMJV 71. ouspenn tri c'hant aneval gorn hon eus en hor foenneier. ●(1949) KROB 13/13. eun aneval-gorn hag eun torrad yer bihan. ●(1959) BRUD 10/47. eiz aneval-gorn en dirollou.

    (4) Aneval mut : bête brute.

    ●(c.1680) NG 1054. En ineuallet mut certein vm confortas.

    ●(1927) GERI.Ern 18. aneval mut, tr. «bête brute.»

    (5) (insulte) Animal.

    ●(1847) FVR 335. Breman a hellez, aneval, / Rein holl da galon d'ar joa.

  • anevalaat / anevaliñ
    anevalaat / anevaliñ

    v.

    (1) V. tr. d. Abrutir.

    ●(c.1718) CHal.ms i. abestir rendre stupide, tr. «assottein, trelattein, aneualein, aneualat.» ●abrutir, tr. «assottein, lacat de zonnet eneual eneualein.»

    (2) V. pron. réfl. En em anevalaat : s'abrutir.

    ●(1914) DFBP 2a. s'abêtir, tr. «En em anevala.»

  • anevalaj
    anevalaj

    m. Abêtissement.

    ●(1914) DFBP 2a. abêtissement, tr. «anevalach.»

  • anevaliñ
    anevaliñ

    voir anevalaat

  • anevalus
    anevalus

    adj. Abondant en animaux.

    ●(c.1500) Cb 14a. g. habundant de bestes. b. aneualus.

  • aneve
    aneve

    prép. & conj.

    I. Prép.

    (1) Ne serait-ce.

    ●(1732) GReg 42b. Appaisez-vous, si vous pouvez, ayez honte de vous-même, de vos transports, tr. «Habasqaït da viana, ha ne véz nemed gand ar vez.»

    (2) Aneve-se : sans cela.

    ●(1910) FHAB Gouere 195. D'an eil, ar brofeted n'oant ket «tud diboëll,» bepred oant «tud dihun» hag a skiant vad : anefe-ze penaoz o diche gallet ober o labour keit amzer a skriva traou ken talvoudus. ●(1910) FHAB Gwengolo 257. An den dizoue-ze n'en doa morse, me sonj, lennet nag an Testamant koz nag an hini neves ; anefe-ze en diche gwelet difazi pegen gwir e oa komzou sant Aogustin. ●(1912) FHAB C'hwevrer 37. anefe-ze ne vichent ket anavezet. ●39. anefe-ze Doue a lakafe ac'hanomp da fazia. ●(1978) BZNZ 63. (Plougernev) 'Anvefe-se, an hanter dac'h an dud vije bet krevet !

    II. Loc. conj. Aneve ma : sinon que.

    ●(1867) MGK 144. anefe ma' z eo diez / Ha torgennek an hent.

  • anevede
    anevede

    prép. =

    ●(1867) MGK 90. Eur pez kaer koll daou vloaz ! anefede klevet / E c'hoarz an holl d'ezhan, e ve lorc'h enn azen...

  • anez
    anez

    prép., adv. & conj.

    I. Prép.

    (1) N'était-ce.

    ●(1900) MSJO 106. Beuzet oa anes unan eus he gamaraded a c'hellas her savetei evel dre virakl. ●(1907) PERS 231. me a ve eürusa den zo var an douar, anez ar zonj e rankin mont dirak Doue. ●301. Anez he c'hovesour e vije bet, marteze, flemmet epad an noz.

    (2) [devant un v.] À moins de, sans.

    ●(1710) IN I 20. ne ouffemp quet coumbati outo anes o guelet, nac o zrec'hi, anes o rancontr.

    ●(1867) MGK 4. ann den ne ve fureat, / Anez gant marvaillou he gelenna er-vad. ●(1876) TDE.BF 13a. Sans travailler vous n'aurez rien, tr. «n'ho pezo tamm anez labourat tenn.»

    ●(1900) MSJO 119. rag, anes beza Doue, n'en dije ket gallet hor savetei. ●(1907) AVKA 120. ne rae ket kalz tra anez bea klevet ganthan. ●(1927) GERI.Ern 18. anez ober, tr. «à moins de faire.»

    (3) local. [devant un v.] Sans.

    ●(1952) LLMM 34/46. (Douarnenez) Nes. Hep a zo dianav : nes a vez implijet atav. Nes gweler anezhañ. Nes dihuniñ. Ne vez implijet nes nemet dirak un anv-verb.

    II. Adv.

    (1) [devant la part. v. «e, ne»] Sans cela.

    ●(1857) CBF 72. Arabat eo lakaat harp ann eil torz oc'h eben, anez ec'h afedchent, tr. «Il ne faut pas mettre les pains à se toucher, sans cela elles auront des baisures.» ●(1870) MBR 172. ar jeant en deuz aoun ar maro ra-z-oud, anez e vije bet eat d'he gastell.

    ●(1900) MSJO 162. anes, n'eus silvidiges ebet evidomp. ●(1907) PERS 339. Ha c'hoaz Doue (...) a vir ouzin d'en em anaout mad, anez e kouesfen en dizesper. ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Anez, tr. «sans cela. Léon.» ●(1926) ARVG (niv 7 gouere) 146. N’eman ken ar c’houlz anez az tije gallet dastum boulou dero.

    ►absol.

    ●(1869) FHB 210/2a. ne vije bet marteze nag anavezet na dizoloet nicun anezho anez. ●(1878) EKG II 49. Deuit da rei sikour d'an nep en deuz poan hag a varvo aman anez.

    ●(1912) KANNjuch Meurzh 3/22. ar pes na raffemp ket anez.

    (2) Loc. adv. Anez da se, anez se : sans cela.

    ●(1893) IAI 197. anez da ze, n'o dije ket ellet tostâd.

    ●(1907) PERS 224. anez da ze n'helje ket mont penn-da-benn. ●(1911) BUAZperrot 793. Anez da-ze e vezo koll diouz an diou gostezen. ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. anez-ze, tr. «sans cela. Léon.» ●(1927) CONS 1048. Diwallet da sellout ouz eur bugel ha da lavarout : « Pebez bugel koant ! » hep lavarout raktal goude « Doue d’en benigo ! » A nez se c’houi o peus graët eur « bugel c’hoantaet ». ●(1935) BREI 396/2c. anez se, eo pladet stal al labourer. ●(1963) LLMM 99/264. Tec’h alese, emezañ, penn bastard a zo ac’hanout ; anez-se e tennin warnout.

    III. Loc. conj. Anez ma : si ce n'est que.

    ●(1867) MGK 18. hag anez m'oa edro, / Anez ma e doa c'hoant mont da welet ar vro. ●(1893) IAI 3. ar bed oll a vije bet kollet da viken, anez ma teuas Doue da gaout truez ouzomp. ●134. Anez ma teuas Doue da gaout truez ouz he Iliz, e vije bet kollet enn dro-ma.

    ●(1907) PERS 333. Anez ma kaver, bep an amzer, eneou kaër ha zantel. ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. anez ma, tr. «sinon que. Léon.» ●(1927) GERI.Ern 18. anez ma ve, tr. «s'il n'est pas, à moins qu'il ne soit.»

    ►[form. comb.]

    S3m anez dezhañ

    ●(1907) AVKA 1. hag anez dehan n'eus netra c'hraet e gement a zo bet graet.

    P2 anez deoc'h

    ●(1854) MMM 184. pere, anes-doc'h, ho divige perseveret e graç Doué. ●(1869) SAG 290. anez d'oc'h n'on devije morse her c'homprenet. ●(1870) MBR 170. anez-d-hoc'h-c'houi, me ioa va c'hroc'henn o sec'ha.

    ●(1924) FHAB Kerzu 456. Anez d'eoc'h c'houi e vijen bet eur gorzenn wak.

    ►[form. conju.]

    P1 anezomp

    ●(1872) GAM 55. ann Itali dinatur, n'oa netra anez omp-ni.

    P2 anezoc'h

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. anezoc'h, tr. «sans vous.» ●(1985) AMRZ 226. A-nezoh-c'hwi e vije bet manket eun dra bennak.

  • añfañ
    añfañ

    s. enfant. Petite balle à jouer, baballe.

    ●(1879) ERNsup 146. añfañ pelote, Gommenec'h ; c'hoari añfañ, jouer à la balotte (Quimper-Guézennec), en franç[ais] de Lanr[odec], «jouer à l'enfant.»

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Anfan, tr. «pelote, ballotte à jouer, Trég[uier].»

  • anfazius
    anfazius

    adj. Qui ne fait pas de fautes, infaillible.

    ●(1870) FHB 260/403a. didan goalenn anfaziuz ar c'henta Pastor.

  • añfermeri
    añfermeri

    s. Infimerie.

    ●(1633) Nom 127b-128a. Nosocomium, valetudinarium : l'infirmerie : an anfermery.

  • añfin
    añfin

    adv. Enfin.

    ●(c.1785) VO 23. pe gomanças anfin en ahuél calmein hac er mor caërad.

    ●(1818) HJC 29. anfin, ion e cherro i hrain mad enn i sueller. ●153. Anfin er hreclom ag en auèl e vrisai en houlenneu deur doh er vague. ●(1829) CNG 103. Er Groéz a stleige anfin sàuet. ●(1838) OVD 47. didrompet-on anfin eit jamæs. ●(1834) SIM 178. Erruout a rejomp anfin e ty Simon. ●(1857) LVH 61-62. Anfin, a vihannoh ne vehé press, ha dangér é hortos. ●(1861) BSJ 25. Anfin, dré hèd poéniein, ind e arrihuas guet ur groh toulet ér garrêg.

  • anfion
    anfion

    voir fion .6

  • añflammañ
    añflammañ

    v. tr. d. Enflammer.

    ●(1857) GUG 93. ur fé biw / E anflam en inean.

  • añflammet
    añflammet

    adj. Enflammé.

    ●(1633) Nom 259a. Tonfillæ : les glandes de la bouche aux enflambez : an gouagren á vez en guenou dan dut anflammet.

  • añfoñset
    añfoñset

    adj. Enfoncé.

    ●(1633) Nom 138a. Fundamentum fistucatum, fistucis pauitum : fondement enfonsé auec vne hie : foundamant anfounçet gant vr piloig.

  • añfoñsiñ
    añfoñsiñ

    v. pron. réfl. En em añfoñsiñ : s'enfoncer.

    ●(1633) Nom 230a. Terram desidere : s'affaisir, abismer, enfoncer : en em abimaff, en em anfounciff.

  • añfumet
    añfumet

    adj. Enfumé.

    ●(1633) Nom 124a. Pullus, Spanum vel natiuum dicimus, Hiberus, Bæticus, ferrigineus, pulligo : couleur de garance, grise enfumée : liou gris anfumet.

  • angaj
    angaj

    m. Engagement.

    ●(c.1718) CHal.ms i. engagiste, tr. «en hani endés engag'.»

  • angajamant
    angajamant

    m. –où Engagement.

    ●(c.1718) CHal.ms i. engagement pour un certain temps, tr. «angagemant.»

    ●(1933) OALD 45/196. hag e siniz eun angajamant a bemp bla ebarz ar voraërez.

  • angajiñ
    angajiñ

    v. pron. réfl. En em angajiñ.

    (1) S'engager.

    ●(c.1718) CHal.ms i. s'engager s'obliger, tr. «him obligein, him angagein.»

    ●(1840-1841) LAUrenspab.ms p. 106. Rac se songet erfat quent enem angagin / ha chui a allo nem acquittan en ny.

    (2) (militaire) S'engager.

    ●(1849) GBI II 294. Hag o em angaji da dragon, tr. «Et je m'engageai comme dragon.»

    ●(1913) PRPR 19. Mond a reaz da genta d'en em angaji var vor.

  • angalez
    angalez

    s. Anxiété.

    ●(vBr) MSvbr VI f° 9b (DGVB 50a). a amcaled gl. « anxietate », tr. « (par) frayeur, anxiété » ●(vBr) MSvbr I f° 34b (DGVB 51b). acaled gl. « ignauia ». ●f° 36b (DGVB 51b-52a). acaled gl. « timiditas », tr. « timidité, anxiété »

    ●(1575) M 44. an poanyou infernal, en sal a angalez, tr. Fleuriot «Les peines infernales, dans une demeure d’anxiété.»

  • angann-
    angann-

    v. Engendrer.

    ●(1855) BDE 222. me mès hou angannet a ol viscoah. ●244. me mès hou angannet é raug en amzér. ●246. hui pehani en dès en Tad éternél angannet a ol viscoah. ●313. O Doué en Tad, pehani n'en dé quet bet angannet.

  • angell .1
    angell .1

    f. –où Nageoire.

    ●(1931) VALL 489a. Nageoire, tr. «angell (anc.).»

  • angell .2
    angell .2

    f. –où (?) Venelle (?).

    ●(1984) ECDR 119. Setu e teuen deus ar vourc'h dre an angel vihan etre ar vered ha ti ar Velly.

  • angellat / angelliñ
    angellat / angelliñ

    v. pron. réfl. En em angelliñ : nager, se baigner.

    ●(1904) DBFV 7a. angellein, : 'n im angellein, v. réfl. tr. «se baigner, nager (bas van[netois], Loth ; à Cléguérec : nangellein, nangellat, v. n.» ●(1919) DBFVsup 2a. amgellat (um) (B[as] v[annetais]), v. r., tr. «nager, mouvoir ses bras.» ●(1937) DIHU 315/336. en em angellat : se baigner ha nann nager. ●(1982) PBLS 237. (Langoned) L[an]g[onnet] utilise un verbe où se mélangent les formes KLT et vannetaise /'nœ^gelad/$$$. La première syllabe rappelle neuial ; le mot entier, sauf le n initial rappelle le vannetais : en em angellad.»

  • angellek
    angellek

    adj. Pourvu de nageoires.

    ●(1962) EGRH I 7. angellek a., tr. « qui possède des nageoires. »

  • angelliñ
    angelliñ

    voir angellat

  • angeuzal
    angeuzal

    voir angeuziñ

  • angeuzer
    angeuzer

    m. –ion Solliciteur.

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. eun anngeuzer tud, tr. «un solliciteur. G[oelo] Biler.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...