Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 65 : de difaltazi (3201) à difaziin (3250) :- difaltazi
- difamañdifamañ
v. tr. d.
(1) Salir (la réputation).
●(c.1500) Cb 26a. cest diffamer. b. difamaff.
●(17--) TE 165. ha dré-ze e laquas er Roué de zifamein é reputation dré ur multr hac ur sacrilege.
●(1904) DBFV 50a. difamein, v. a., tr. «diffamer, décrier.»
(2) Calomnier.
●(1958) BLBR 108/7. Brao eo deoh lared-ze, bremañ p'eo bet difammet ganeoh.
(3) Salir, souiller.
●(1904) DBFV 50a. difamein, v. a., tr. «salir, souiller.»
- difamet
- difank
- difankañ / difankiñdifankañ / difankiñ
v.
I. V. intr. Déféquer.
●(1922) FHAB Eost 251. ma tifankont ha ma troazont. ●(1927) FHAB Gouere 145a. ar c'hoant difanka a grog start en den.
II. V. tr. d.
(1) Débourber.
●(1914) DFBP 77a. débourber, tr. «Difanka.»
(2) Décrasser, décrotter.
●(1732) GReg 253a. Decrotter, tr. «difancqa. pr. difancqet. Van[netois] difancqeiñ.»
●(1876) TDE.BF 123a. Difanka, v. a., tr. «Décrotter, décrasser.»
●(1914) FHAB C'hwevrer 59. ne dalveze ket ar boan difanka anezo [ar boutou]... ●(1931) VALL 189b. Décrasser, tr. «difanka.» ●(1977) PBDZ 770. (Douarnenez) difankiñ, tr. «laver, décrotter.»
(3) Essanger.
●(1962) EGRH I 56. difankañ v., tr. « nettoyer, blanchir (le linge). » ●(1973) HYZH 89-90-91/59. difankañ «difankañ an dilhad» (M.B., gwelc'herez e Kastellin, ganet e Pont-Koblant, Pleiben) = (galleg) décrasser, ôter, par un premier lavage, les saletés les plus apparentes du linge.
(4) Enlever les excréments (d’un enfant).
●(1962) EGRH I 56. difankañ v., tr. « enlever les excréments (d’un enfant). »
III. V. pron. réfl. En em zifankañ : se nettoyer.
●(1891) MAA 14. E pe leac'h e vezoc'h-u lakeat d'en em zifanka ?
- difanker
- difankiñdifankiñ
voir difankañ
- difantañ
- difaotdifaot
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Sans faute, sans défaut.
●(1732) GReg 8a. Accompli, parfait, sans défaut. (parlant des choses), tr. «difaut.» ●Une Eglise accomplie, tr. «Un Ilis difaut.» ●214a. Correct, ecte, qui n'a point de fautes, tr. «difaut.» ●(1744) L'Arm 77a. Correct, tr. «Diffaute.»
●(1847) MDM 48. en eur langaich difaud ha sklear. ●(1857) LVH 68. ur scritur diffaut.
●(1904) DBFV 50a. difaut, adj., tr. «sans défaut.» ●(1907) VBFV.bf 14b. difaut, adj., tr. «sans défaut.»
(2) (en plt de qqn) Qui ne commet pas de fautes, parfait.
●(1732) GReg 8a. Accompli, parlant d'une personne, tr. «difaut.» ●255a. Sans défaut, tr. «Difaut.» ●Un homme sans défaut, tr. «Un dèn difaut.»
●(1870) FHB 263/12a. ma vezint attao difaôt. (...) an dud difazi, difaôt.
II. Adv. Correctement.
●(1744) L'Arm 77a. Correctement, tr. «Diffaute.»
- difaotañ / difaotiñdifaotañ / difaotiñ
v. tr. d.
(1) Corriger, rectifier.
●(c.1718) CHal.ms iii. radresser, tr. «difariein, difautein lacat en heent deunn', deunnein.» ●(1732) GReg 214b. Corriger, rendre correcte, ôter les fautes, tr. «Difauta. pr. difautet. Van[netois] difauteiñ.» ●(1790) MG 302. Men Doué , me offr deoh er bénigèn-men én union guet souffranceu Jesus ; me offr deoh é hlahar eit difautein er péh e vanq d'em hani. ●(1790) PEdenneu 136. Lamét a hanan ol er péh e zisplige deoh ; défautet er péh e vanq. ●(1790) Ismar 265. secour hé bugalé vat de zifautein ag un tu er scandal e ra er fal Grechénion de vallardé. ●317. difautein (...) er breche e rant de Lezèn en Ilis. ●(17--) TE 328. eit difautein er péh e vanquai é S. Maheu.
●(1829) CNG 124. Eit difautein me fal oevreu. ●(1838) OVD 206. ind (...) e laqua ou ol studi de zifautein ha de gorrigein ou buhé. ●305. defautein er manque-zé. ●(1856) GRD 256. a pe ne vé quet mui a amzér de zifautein er péh e vé manquet ! ●(1861) JEI 28. eit difautein hun dibarfæctioneu.
●(1904) DBFV 50a. difautein, v. a., tr. «corriger, redresser.» ●(1907) VBFV.fb 23b. corriger, tr. «difautein.»
(2) Rectifier, reprendre.
●(c.1718) CHal.ms iii. Il y a une maille rompue a ce bas de soye Il faut la reprendre bien delicatement, tr. «bout a ra ur poent achapet el luer man, red é en difautein delicatemant, propic.»
(3) Disculper, excuser.
●(1904) DBFV 50a. difautein, v. a., tr. «disculper, excuser.»
- difaotiñdifaotiñ
voir difaotañ
- difaotriñ
- difaragoellañ / difaragoellat / difaragoelliñdifaragoellañ / difaragoellat / difaragoelliñ
v. intr.
(1) Dégringoler.
●(1876) TDE.BF 123b. Difaragoella, et aussi difaragoellat, v. n., tr. «Dégringoler les escaliers.» ●Difaragoellat en deus great d’ann traouñ, tr. «il a dégringolé du haut en bas.»
●(1927) GERI.Ern 103. difaragoella, difaragoellat, v. n., tr. «Dégringoler.» ●(1986) MNJL 16. Kan an alc'hweder oa desket din abred gant va mamm : Pêr ! Pêr, digor din / Biken pec'hed ne rin a lavare a-dakadoù en e nijadenn sonn en oabl glas. Ha kerkent e cheñche kaoz : Tie ! tie ! tie ! emezañ o 'n em lezel da zifaragoelliñ. Morse ne gave digor.
(2) Difaragoellañ d’an traoñ : tomber par terre.
●(1963) LLMM 99/264. war var da zifaragoellañ d’an traoñ.
- difaragoellatdifaragoellat
voir difaragoellañ
- difaragoellet
- difaragoelliñdifaragoelliñ
voir difaragoellañ
- difarañsdifarañs
f. –où Différence.
●(1659) SCger 44a. difference, tr. «diffarancç.» ●(1710) IN I 49. gant quement a zifaranç. ●(1727) HB 479. Sellit etre an diou zistro / Pe seurt difaranç a vez. ●(1732) GReg 287b. Difference, diversité, tr. «Diffarançz.»
●(1824) BAM 140. ne laca diffaranç ebet etre ar paour hac ar pinvidic. ●(1839) BSI 67. Qemm ha diffaranç o (lire : a) yoa eta. ●(1847) MDM 26. eun difaranz vihan. ●(1866) HSH 235. an oll diffarançou a falle dezo da suspenti.
- difarantdifarant
adj. Différent.
●(1633) Nom 213b. Harmonia, consonantia apta & consonans conuenientia : accord des sons differents : accord á sounou diffarant.
●(1732) GReg 288a. Different, ente, dissemblable, divers, tr. «diffarant.»
●(1846) DGG 71. Ar furmou diffarant-ma. ●(1847) MDM 303. Evit fed an tiez eo difarand. ●(1866) HSH 282. teir gondition diffarant.
- difarantiñdifarantiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Différencier.
●(1732) GReg 287b. Differencier, mettre, causer de la différence, tr. «Diffaranti. pr. diffarantet.»
●(1847) MDM 17. a gement a deufe d'ho difaranti.
(2) Difarantiñ diouzh : différencier de.
●(1727) HB 298. An Ilis (...) a zeu da zifaranti an amser-mâ diouz oll amseryou all eus ar bloaz. ●(1732) GReg 263b. Demêler, distinguer, tr. «Diffaranti. p. diffarantet.» ●Demêler le vrai d'avec le faux, tr. «Diffaranti ar güir diouc'h ar gaou.»
●(1824) BAM 57. ne oar quet diffaranti ar pec'het marvel diouc'h ar pec'het veniel. ●(1839) BSI 55. O diffaranty a rea demeus ar sulyou-all. ●(1854) MMM 95. ar sclerigen eus ar speret, pini en differante dioc'h an aneval. ●(1866) HSH 96. diffaranti he bobl eus an oll bobliou-all.
II. V. tr. i. Difarantiñ ouzh ub. : indiquer à qqn.
●(1727) IN (avis) ii. al Lectur (…) a ra da un den difaranti pe ouz tra lacat evez.
- difarata
- difardañ
- difardellañdifardellañ
v.
(1) V. tr. d. Dégager (un endroit de ce qu'il l'encombre).
●(1928) BREI 56/1b. E peb lec'h eo divardellet an toullou-kirri, gwenojennou...
(2) V. intr. (?) Tomber en pièces, en morceaux (?).
●(1872) DJL 46. Ha kass a ra an toucher tagnouz karighel kam he dam Republik gant an hent, ken a voud… da c'hortoz ken a zifardello.
- difardiñdifardiñ
v. tr. d. (marine) Dégréer, défuner.
●(1904) DBFV 50a. difardein, v. a., tr. «dégréer (un navire), défuner.»
- difardouilhetdifardouilhet
adj. Mal habillé.
●(1984) EBSY 325. (Sant-Ivi) tamm difardouilhet, tr. «un mal habillé.»
- difari-difari-
voir difazi-
- difarl
- difarlañdifarlañ
voir difarleañ
- difarledifarle
adj. Débraillé.
●(1732) GReg 247b-248a. Débraillé, ée, tr. «difarle. brennid difarle.»
●(1857) CBF 85. He gouzouk zo difarle, tr. «Elle est débraillée.» ●(1876) TDE.BF 123b. Difarle, adj., tr. «débraillée, parlant d'une femme immodestement vêtue.» ●(1890) MOA 201b. Débraillé, Immodestement vêtu (parlant d'une femme), tr. «difarle, adj.»
●(1927) GERI.Ern 103. difarle (et T[régor] L[éon] difurlu, V[annetais] diferle, diferli(n)k) adj., tr. «Débraillé, (poitrine) mal couverte.»
- difarleañ / difarlañdifarleañ / difarlañ
v.
(1) V. tr. d. (marine) Déferler (les voiles).
●(1732) GReg 256a. Deferler, deployer les voiles pour s'en servir, tr. «Difarlea. pr. difarleët.»
●(1876) TDE.BF 123b. Difarlea, v. n., tr. «déployer les voiles.»
●(1914) DFBP 82a. déferler, tr. «Difarla.» ●(1927) GERI.Ern 103. difarlea v. a., tr. «déferler, déployer les voiles.»
(2) V. intr. (en plt des vagues) Déferler.
●(1924) BILZbubr 47/1123. ar wagennou pere en em blege, en em zisplege, a frege, a zifarlee, en eur diruilha o c'harlantezennou eonennus. ●(1925) BILZ 107. Hag en ampoent ma 'c'h ê an tôl da zifarlea : adieu vat ! ●Difarlea, tr. «déferler.» ●140. an tôliou-mor a zifarlee war bennou ar gerigi.
(3) V. pron. réfl. En em zifarleañ : se débrailler.
●(1890) MOA 201b. Débrailler (se) (se vêtir immodestement, parlant de femmes), tr. «en em zifarlea.»
- difarustiñdifarustiñ
v. tr. d. Achever précipitamment (un travail).
●(1952) LLMM 32-33/132. (Douarnenez) difarustiñ ul labour, ober buan ul labour a chome a-ispilh abaoe pell 'zo.
- difasadur
- difasañ / difasiñdifasañ / difasiñ
v. tr. d.
(1) Effacer.
●(1499) Ca 61b. Diffaczaff. g. effacier. ●64b. Difaczaff. g. effacier.
●(1732) GReg 263b. Demarquer, ôter la marque, tr. «difaçza ur merq. pr. difaçzet.» ●(1744) L'Arm 30b. Biffer, tr. «Difacein ur scritur.» ●(17--) VO 70. hi e zifaças er péh hi doai scrihuét. ●(17--) TE 86. diffacét ag ou halon.
●(1904) DBFV 50a. difasein, v. a., tr. «effacer.»
(2) Faire disparaître, extirper.
●(1790) Ismar 221. gobér ou fossibl eit difacein er filageu a bautrèt ha mèrhèt.
- difasetdifaset
adj.
(1) Effacé.
●(1499) Ca 64b. [difaczaff] g. effaciez. b. difacet. ●(c.1500) Cb 63a. [diffaczaff] g. estre effacez. b. diffaczet.
(2) Anéanti.
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 138. hé zyér couéhet ha difacet.
(3) Défiguré.
●(1530) J p. 98a. Deut breman ia dirac ma facc / Eguyt dan lech fleryus ma quacc / Mastinet haracc difacet, tr. «Ici, à moi, chiens de l'enfer ! traînez mon corps aux lieux immondes.»
- difasiñdifasiñ
voir difasañ
- difastañ .1difastañ .1
v. tr. d. Vider (de ses entrailles).
●(1890) MOA 148b. Retirer les boyaux à une poule distlipa eur iar da zibri. Parlant de poissons, on dira : difreta pesked, – difasta pesked. ●(18--) SAQ II 393-394. An tigr, var a leverer a gousk, he benn var he breiz difastet ganthan.
●(1927) GERI.Ern 103. difasta L[éon] v. a., tr. «vider (le poisson).» ●(1936) BREI 443/2d. ar geginerez, pa zifastas ar voualc'h. ●(1947) YNVL 118. Roit din ar pesked-se atav, ma'z in d'ar stivell d'o zifastañ !
- difastañ .2difastañ .2
v.
(1) V. tr. d. Enlever le dégoût.
●(1927) GERI.Ern 103. difasta L[éon] v. a., tr. «Enlever le dégoût).» ●(1931) VALL 193b. enlever le dégoût, tr. «difasta L[éon].»
(2) V. intr. Perdre le dégoût.
●(1920) MVRO 40/1c. debri a c'hallin anezo [an anduilh] a nebeudou, da zifasta diouz ar c'hig all. ●(1927) GERI.Ern 103. difasta L[éon] v. n., tr. «cesser d'être dégoûté.» ●(1931) VALL 193b. perdre le dégoût, tr. «difasta L[éon].»
- difastet
- difatañdifatañ
v.
(1) V. intr. Revenir d'un évanouissement.
●(17--) TE 257. a pe oai divattét.
●(1869) FHB 213/26a-b. ho c'halon o vancout dezho, red dezho mont da gemeret ear, ha kerkent ha ma vezent difatet, o tistrei d'ho labour. ●(1876) TDE.BF 123b. Difata, v. n., tr. «Revenir d'une pamoison.» ●(1890) MOA 204b. Défaillance, En revenir, tr. «difata, v. n.»
●(1931) VALL 190b. revenir d'une défaillance, tr. «difata.»
(2) V. tr. d. Faire revenir d'une défaillance
●(1931) VALL 190b. faire revenir d'une défaillance, tr. «disempla.»
- difatigañdifatigañ
v.
(1) V. intr. Se reposer.
●(17--) BMa 1635. ma lest breman / Un nebeut da difatiquan, tr. «laissez-moi / Un peu reprendre des forces.»
(2) V. tr. d. Conforter, revigorer.
●(17--) TE 122. ur uéh-deur en doai goulènnét eit en difatiquein. ●153. un tamiq ag er mél-hont, eit difatikein é galon.
(3) V. pron. réfl. En em zifatigañ : se défatiguer.
●(1905) HFBI 550. da éném zifatigua dious eur seurt corvée.
- difavi-difavi-
voir difazi-
- difazi .1difazi .1
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqn)
(1) Impeccable, qui ne commet pas de péchés, qui ne faute pas, parfait.
●(1868) KMM 223. Souezi a ree un den, o velet ken brao earedigez, kement a barfetis, tud ken difazi, ken direbech. ●(1870) FHB 263/12a. ma vezint attao difaôt. (...) an dud difazi, difaôt. ●(1880) SAB 151. Ar vreg pareed ganta n'oa ket diabeg en e feiz, difazi tre, difazi net.
(2) Qui ne commet pas d'erreur, infaillible.
●(1864) SMM 153. eur rener difazi.
B. (en plt de qqc.)
(1) Correct, sans fautes.
●(1732) GReg 214a. Correct, ecte, qui n'a point de fautes, tr. «Difazy.»
(2) (Balance) juste.
●(18--) SAQ I 229. eur valanz diabeg ha difazi.
(3) (Parole, instruction) infaillible.
●(1900) MSJO 95. Ar goms-se a zo sklear ha difazi. ●(1905) KANngalon Ebrel 382. Soubl' a raimp (…) da gelennadurez difazi oc'h Iliz.
II. Attr.
(1) Sur.
●(1929) FHAB C'hwevrer 46. traou hag a ra vad, difazi eo !
(2) [au compar.] Qui occasionne moins de fautes.
●(1900) FHAB Genver 2. Pa vo hano divar benn scriva ar brezoneg, divar benn ober levriou, e vo difazioc'h lavared an traou e galleg eged e brezoneg.
III. Adv.
A. (en plt de qqn)
(1) Correctement.
●(1727) HB 403. A so unisset difazi.
●(1909) FHAB Here 306. kaozeal er yezou-ze diderm ha difazi. ●(1925) KANNgwital 275/12. grit d'eomp bale difazi. ●(1951) BLBR 34/3. Diès a-walc'h e ve hen diskleria difazi. ●(1964) ABRO 9. A-barzh pell em boe gouiziegezh war ar jedoniezh ha skiant ar verdeadurezh hag e tapis difazi an tu da embreger ar gouelioù, da roeñvat ha da sturiañ.
(2) Exactement.
●(1878) EKG II 186. Ne ouzoun ket difazi avoualac'h pehini anezho oa. ●(1880) SAB 3. gouzout anezo [ar pedennou] difazi. ●(1893) IAI 133. an oll a vouie neuze difazi e peleac'h edo gwir Vikel Jezus-Krist.
B. (en plt de qqc.) Sans faire d'erreur, sans dévier.
●(1933) MMPA 145. Hag al lestr a yae eeun warzu ar porz, difazi ha seder.
- difazi .2difazi .2
m. –où
(1) Quittance.
●(1732) GReg 774a. Quittance, tr. «difazy. p. difazyou.» ●J'ai eu quittance, et un bon repas, tr. «Va difazi, hag ur pred difaut am eus bet.»
(2) Rectification.
●(1868) FHB 202/361a. n'eus nemet eur ger da lavaret hag an difazi a vezo great dioc'htu. ●(1869) FHB 221/90a. an anter euz ar re o deus clevet ar gaou-ze ne glevint ket an difazi. ●(1872) ROU 82a. Eclaircissons bien chaque point, tr. «greomp difaziou mad.» ●(1880) SAB 77. En trede Pennad Levr ac er pevare e caver difaziou all var ar mareou-ma en ofern. ●117. e levr Innocens III var misteriou an ofern, e caver difaziou freaz var ar poent-se. ●(18--) SAQ I 227. ar penn-maro, mellezour ar bed, kentel ha difazi an den. ●(18--) SAQ II 207. Eur ger a zifazi.
(3) Marque, preuve, enseigne.
●(c.1718) CHal.ms i. donnés moi quelque enseïgne, tr. «reit tin ur merch' bennac, un difaui bennac.»
●(1904) DBFV 50a. difari, difaui, tr. «marque, preuve, enseigne (Châl. ms.»
- difazi .3difazi .3
voir difaziañ
- difaziadenn
- difaziadurdifaziadur
m. –ioù Correction.
●(1931) VALL 156b. Correction action de rectifier, tr. «difaziadur m.»
- difaziañ / difazi / difaziiñdifaziañ / difazi / difaziiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Détromper, désabuser.
●(1650) Nlou 31. Ho try, en ho diffazias, tr. «tous trois il les détrompa.»
●(c.1718) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms i. desentester detromper, tr. «didrompein, difari', difaüi.» ●(1732) GReg 272b. Desabuser, tirer de l'erreur, tr. «difazya. pr. difazyet.» ●(1744) L'Arm 140b. Tirer de l'erreur, tr. «Difariein.. riétt.» ●(1790) MG 350. Me mès bet un amzér ma credèn èl-oh quemènt histoër e gleuèn ; mæs er reflexioneu-sonn ar er guirionéeu ag er religion en dès men difariét, ha me zezir ma teint ehue de zifari en ol.
●(1876) BJM 58. Mont a reas da zifazia an Aotrou'n Escop. ●(1894) BUZmornik 305. Ar bobl a fazi divar benn ar Mesias ; d'eoc'h-hu eo he zifazia.
●(1904) DBFV 50a. difari, difariein, difaiein, v. a., tr. «détromper, désabuser.» ●(1923) KNOL 252. tud e balez a gemeras, ive, anezan evid e vreur. Hen na zifazias ket anezo.
(2) Absoudre.
●(1580) G 1220. Doe o difazyo, tr. «Dieu les absoudra.»
(3) Mettre sur le bon, le droit chemin.
●(1838) OVD 198. èl pe vennehoh diffarie er réral. ●(1879) BAN 122. Ar c'homzou-se a zifazias calz a dud.
●(1905) IVLD 182. hag eo red mad d'in difazia an dud-se.
(4) Corriger.
●(1659) SCger 32a. corriger, tr. «difazia.» ●142b. difazia, tr. «corriger.» ●(1732) GReg 214b. Corriger, rendre correcte, ôter les fautes, tr. «difazya. pr. difazyet.»
●(1872) ROU 79a. Corriger, tr. «difazia.»
●(1921) BUFA 167. Un aral e ia d'en difari. ●(1962) EGRH I 56. difazïañ v., tr. « corriger les fautes. »
II. V. intr.
(1) Se détromper.
●(1889) SFA 17. Difaziit, tud keiz.
(2) Se corriger.
●(1868) KMM 261. pa c'hoantaont difazia ha distrei var an ent mad.
III. V. pron. En em zifaziañ.
(1) V. pron. réfl. Se corriger.
●(18--) SAQ I 53. Grit, evit en em zifazia, eur zell heb-ken a bep-tu d'heoc'h.
(2) V. pron. réci. Se corriger l'un l'autre.
●(1862) JKS 38. Red eo eta d'e-omp en em c'houzanv etre-z-omp, en em ziboania, en em skoazia, en em gelenn hag en em zifazia en eil egile.
- difaziapl
- difazier
- difaziet
- difaziiñdifaziiñ
voir difaziañ