Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 64 : de gwallsian (3151) à gwanaet (3200) :- gwallsiañ
- gwallskeiñgwallskeiñ
v.
(1) V. tr. d. Frapper violemment.
●(1907) AVKA 242. Ur servijer-all a gasas, hag e wall-skojont anehan war e benn. ●(1923) KTKG 44. ma voal skoit eun den gant ar c'hoant he laza.
►absol.
●(1907) BOBL 21 décembre 169/3a. 24 heur prizon evid gwal skei.
(2) V. tr. i. Gwallskeiñ gant ub. : frapper violemmnt qqn.
●(1869) HTC 203. goude beza goal-skoët ganthan, ez ejont kuit.
- gwallskol
- gwallskoliañgwallskoliañ
v. tr. d. Donner le mauvais exemple à.
●(1732) GReg 384b. Donner mauvais exemple, tr. «goall-scolya. pr. et.»
- gwallskouergwallskouer
f. –ioù
(1) Mauvais exemple
●(1790) MG 140. hou c'oal scùirieu. ●(17--) TE 36. dré ou fal-vodeu ha goal-scuirieu.
●(1824) BAM 116. ar c'homsou a goal squer. ●(1846) DGG 192. gant nebeutoc'h a anaoudeguez hac a voal squær. ●(1866) FHB 64/94b. en despet d'ar gwal skoueriou, an droug-aliou. ●(18--) SAQ II 299. N'eo ket eaz en em ziwall mad deuz he wall-skouer.
●(1911) BUAZperrot 445. Er gear-ze, ne veze gwelet (…) nemet dizurz, gwall skouer ha fallagriez. ●(1912) MMKE 114. gwall-skoueriou milliget.
(2) Reiñ gwallskouer : donner le mauvais exemple.
●(1732) GReg 384b. Donner mauvais exemple, tr. «Rei goall squëzr»
●(1839) BESquil 624. Dihoallamb a rein goal scùir d'hun nessan. ●(1864) SMM 80. Goal skuer hon eus roet.
●(1907) BSPD I 173. get ol er ré m'en doé reit goal-skuir dehé. ●(1907) AVKA 155. Piou benag a rofe gwallskouer da unan eus ar re vian-ze. ●(1913) THJE 22. ur béhouréz vras hag e ré goal-skuir d'ur hornad bro abéh.
- gwallskoueriañ
- gwallsoñjgwallsoñj
m. –où Mauvaise pensée.
●(1659) SC 43. Doue a vel ar goal songeou ha desirou da laërez. ●96. Pa zeu eta vr goall sonch, petra hon ens-ni (lire : eus-ni) da ober, resista, pidi Doue, ha trei e faltasi an tu all.
●(1831) RDU 166. Rac-cé lammet a bèn er goal chongeu a hou speret. ●(1860) BAL 10. ar goall-zonjou, ar pec'hed. ●(1868) KMM 14. Pa deui ur guall-zonj bennac. ●58. ar poaniou spered, ar voall-zonjou. ●262. ur voall-zonj bennac.
●(1908) PIGO II 17. an ozac'h a hadkrog en e hun, hag Itien en e wall-zonjou.
- gwallsoñjal / gwallsoñj
- gwallsoñjezon
- gwallsort
- gwallspered
- gwallsplannañgwallsplannañ
v. intr. Briller fortement.
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 99. deustou ne hoal splannou quet el loër.
- gwallstadgwallstad
f. Mauvais état, mauvaise condition.
●(1659) SC 57. hag e zai a re, a vezo maro e stat vat, er Barados, (…) hag a re a vezo maro e goall stat en ifern. ●100. o tistrei vr pec'her eus e oall stat. ●104. pa en em gauer e goall stat.
●(1825) COSp 50. er goal-stad é péhani e mant. ●(1842) KAS 50. e kentiz ma vefec'h e gwall stad, / Gret neuze ur govesion vad. ●(1846) DGG 174. o distrei eus ar goal stad-se. ●(1860) BAL 55. Pebez spont da un ene e guall-stad, pa vel ar barner o tont !
●(1922) EOVD 214. doh ou guélet é goal-stad.
- gwallstagañ
- gwallstourmgwallstourm
v. tr. i. =
●(1880) SAB 95. Roit nerz deomp da herzel, da arpa mad ouz kement a voall stourm ouzomp.
- gwallusgwallus
adj.
(1) Qui fait du mal, néfaste.
●(1744) L'Arm 167b. Funeste, tr. «Goalluss.»
●(1847) FVR 141. Rak va c'helennadurez, / A zo lemm, kontammuz, / Karget a bilpouzerez, / Hag oc'hpenn-ze gwalluz. ●(1857) HTB 56. an tan n'eo ket nebeutoc'h gwalluz.
(2) Exposé aux ravages.
●(1872) ROU 84b. Terres exposées aux ravages, tr. «douarou goalluz.»
- gwalluzaj
- gwallvankout
- gwallvarn
- gwallvarvgwallvarv
m. Mervel a wallvarv : mourir de malemort.
●(16--) NG 1682-1683. Er fin ac e vuhé / A goual varuë a varuezé.
- gwallvec'h
- gwallvec'hiañ
- gwallvennozhgwallvennozh
m. -ioù Mausaise idée.
●(1923) SKET I 28. Pep gwall-ober, pep gwall-c'her, pep gwall-venoz.
- gwallvevañ
- gwallviroutgwallvirout
v. (droit) Pratiquer la concussion.
●(1890) MOA 178b. Pratiquer la concussion, tr. «goall-viret, v. a. et n.»
- gwallvlazgwallvlaz
m. Puanteur.
●(c.1718) CHal.ms ii. Il a L'haleine forte, tr. «e henal endes ur goal vlas, blasein ara e henal, ur gout crean endes é henal.» ●(c.1718) CHal.ms iii. puant, tr. «blaser flerius, er peh a endès ur goal vlas, goal hüés.» ●(1744) L'Arm 313a. Puanteur, tr. «Goal-vlass.»
●(1804) RPF 131. Er fri, e vou ampuizonet guet er goal-vlas. ●(1825) COSp 95. goal-vlas er horveu marhue.
- gwallvlaziñ
- gwallvlesañ
- gwallvrudgwallvrud
m.
(1) Bruits inquiétants, mauvaises nouvelles.
●(1878) EKG II 170. Klevet a rear goal-vrud euz ar broiou-huel.
(2) Mauvaise réputation.
●(1732) GReg 811a. Mauvaise reputation, tr. «Goall vrud.»
●(1876) TDE.BF 81a. Gwall vrud, tr. «mauvaise réputation.»
(3) Kaout gwallvrud : avoir mauvaise réputation.
●(1732) GReg 123b. Il a mauvais bruit, tr. «Goall-vrud èn deus.» ●811a. Étre en mauvaise réputation, tr. «Caout goalvrud.»
(4) Reiñ gwallvrud da ub. : ruiner la réputation de qqn.
●(1621) Mc 21-22. Drouc lauaret em eux à tut (…) hac em eux roet dezé goal brut.
●(1836) FLF 4. Da rei dime peb-sort goal-vrud.
- gwallvrudañ / gwallvrudiñgwallvrudañ / gwallvrudiñ
v. tr. d. Ruiner la réputation (de qqn).
●(c.1718) CHal.ms iv. Semer de mauuais bruits de quelquun, tr. «brudein goal brudein vnan benac.» ●(1732) GReg 253a. Decrier quelqu'un, tr. «goall-vrudi ur re.» ●281a. Detracter, faire courir de mauvais bruits, tr. «Goall-vrudi. pr. goall-vrudet. voyez decrier.» ●811a. Mettre quelqu'un en mauvaise reputation, tr. «Goall vrudi ur re. pr. goall vrudet.»
●(1860) BAL 76. beza dispenned, guall-vruded, disprized gant an dud. ●90. guall-vruda unan bennac. ●(1868) KMM 60. eb e goall-vruda etouez an dud. ●(1890) MOA 204a. Décrier, tr. «Goall-vruda, v. a.»
●(1904) BSAB 8. En gortoz da wall-vrudan Anton. ●(1913) AVIE 14. ne venné ket hé goal-vrudein dirak en ol.
- gwallvrudetgwallvrudet
adj. Qui a mauvaise réputation.
●(1732) GReg 811a. Étre en mauvaise réputation, tr. «beza goall vrudet.»
- gwallvuhezgwallvuhez
f.
(1) Mauvaise vie, mauvaise conduite.
●(1710) IN I 93. ar goual vuez hon eus cunduet. ●(c.1718) CHal.ms i. S'amander, tr. «güellat, changein, qüittat é c'hoal uuhé, distroein ac er pehet, him gonuertissein.»
●(1846) DGG 193. an oficerien direiz hac a voal vuez. ●(1846) BAZ 286. cuntinui a reas he voal vuez.
(2) Scène de ménage.
●(1872) SBI I 308. Gant gwall vuhe na bâdent ket, tr. «Ils faisaient si mauvais ménage qu'il n'y avait pas moyen d'y résister.»
(3) Kunduiñ, ober gwallvuhez : faire la vie, mener mauvaise vie.
●(1710) IN I 298. mar bise c'hoar dezâ, e cundufe goal vuez ganti.
●(1846) DGG 461. pere a zo dirôl hac a gundu goal vuez.
●(1907) AVKA 206. elec'h ma foetaz e oll stun oc'h ober gwall vue.
(3) Ober gwallvuhez da ub. : mener la vie dure à qqn, persécuter qqn.
●(1846) DGG 115. e fell deoc'h er squein hac ober goal-vuez d'ezan. ●(1893) IAI 23. An impalaered payan (...) o deuz great (...) gwal vuez d'an dud fidel. ●(1894) BUZmornik 55. gouarner ar Spagn, a rea goall vuez d'ar gristenien. ●229. ha kerkent ar roue en em lakeaz da ober goall vuez d'ar gristenien.
●(1907) KANngalon Eost 469. Vivarel en doa great goal vuez da bersoun ar barrez. ●(1925) BUAZmadeg 756. Ar Pab, abalamour ma reat goall vuez d'ar gristenien, a veve dindan guz.
- gwallwerzhañ
- gwallwirgwallwir
m. –ioù (droit) Concussion.
●(1732) GReg 192a. Concussion, exaction faite par un Juge ou un Officier public, tr. «goall-vir. p. goallviryou.» ●Receveur de concussions, tr. «Recevour ar goall-viryou.» ●192b. Concussionnaire, Juge, Officier, ou Receveur public, de plus gros droits qui ne lui en est dû, ou qui ne sont taxez, tr. «nep a lacq, pe a receo goall viryou.» ●595a. Maletote, ou maltôte, imposistion faite sans fondement, & sans autorité legitime, tr. «Goall-vir. p. goall-virou, goall-viryou.»
●(1876) TDE.BF 260a. Gwall-wir, s. m., tr. «Exaction, concussion.» ●(1890) MOA 178b. Concusion, tr. «Goall-vir, m.»
- gwallyoulgwallyoul
f. –où Mauvais penchant, mauvais désir.
●(1732) GReg 275b-276a. Desir dereglé, tr. «goall youl. p. goall youlou.»
●(1862) JKS 23. dre ma sentomp oc'h hor gwall-ioulou. (...) ar re a zalc'h penn oc'h ho gwall-ioulou. (…) trec'homp hor gwall-ioulou. ●72. Seul vui e tamantot breman ouz-hoc'h hoc'h-unan, ha seul vui ec'h heuliot gwall-ioulou ar c'hik. ●(1894) BUZmornik 198. enebi kalounek oc'h hor goall ioulou.
●(1907) KANngalon Gouere 438. da gontanti hor goal ioulou. ●(1911) BUAZperrot 105. gwall ioulou ar c'hig ha c'hoantegeziou direiz ar galon. ●436. stourm ouz o gwall ioulou.
- gwallzarvoudgwallzarvoud
m. –où Accident.
●(1732) GReg 7b. Accident fâcheux, tr. «ur goall darvoud.»
●(1860) BAL 232. e ve red e errufe ur guall-darvoud bennac.
●(1905) BOBL 01 avril 28/3d. Gwall zarvoud gwetur. ●(1911) BUAZperrot 175-176. Eur gwall-zarvoud a zigoras d'ezan e zaoulagad (…) e kouezas divar e varc'h hag en em c'hlazas. ●(1903) CDFi août. Ne c'hoarze nemet pa wele gwall-zarvoudou o c'hoarvezout. (d'après KBSA 15).
- gwallzen
- gwallzesevel
- gwallzispign
- gwallzispign
- gwallzispigner
- gwaloergwaloer
s. Droit de bris, d'aubaine.
●(1060) Csg 223 (BMSAIV, t. IX, 1875). Tramachel reddit terciam partem decime et brenagium dimidium et dimidium gualoir et brenagium et theloneum totum, et panem et candelam et confessionem et baptisterium et corpus ad humandum.
●(1131-1139) Cqlé f° 74v° [165]. De terris Glemeren, quinque sextaria frumenti et pastum unum et quecumque jura ad comitem pertinent, et bannum et incisuram atque illud quod gualoer appelant. ●f° 88v° [193]. Preterea, res hominis qui absque liberis obierit in ipsa tribu, et alieni etiam de alia terra ibi defuncti, gualoer proprium est Sancti Amandi.
- gwammgwamm
f.
(1) Femme.
●(c.1350) Io ms latin 14355 f°399r°. Mar hamguorant va karantit da vout in / nos ohecostit uamgaret. nep pret. etc. (vocatif) tr. « Si me garantit mon amour d'être la nuit à son côté, femme aimée, à tout instant, etc » ●(1633) Nom 12b. Nympha, noua nupta : la nouuellement mariée : an plach neuez demezet, gouam neuez eureuget.
(2) Terme de mépris ou de raillerie.
●(1732) GReg 403b. La femme, parlant d'une femme mariée, en termes de mépris, ou de raillerie, tr. «Goam. gouam. voyez digame.» ●Mais que dira la femme ? tr. «Ya hegon, pe tra a lavaro goam ?» ●La femme fera carillon, tr. «Gouam a ray trous. güam a yello dreist-penn. (Hors ces expressions, & semblables, le mot de, gouam, n'a plus d'usage que dans l'argot, où il signifie, femme.).»
(3) (argot des tailleurs vannetais) Épouse.
●(1932) BRTG 74. Girieu ag el langaj «kemenér» kourd ha goem = priedeu. ●78. kavet ur «hoem » ker «biochennek» ha ken «kahart» èl hani Koèdan.
(4) Putain.
●(1633) Nom 327a-b. Meretrix, scortum, nouaria, lupa, diabolare prostibulum : putain, paillarde : vn gast, paillardes, gouam.
- gwammellgwammell
f. –ed (argot de la Roche-Derrien)
(1) Femme, épouse.
●(1885) ARN 24. Femme (mariée), maîtresse de logis, mère, tr. «Gwammel. – N'e ket eur wammel dru, ce n'est pas une femme secourable.»
●(1975) BAHE 87/4. ar vamell a zo aet da gerc'hat jalez da Voured. ●7. gwamell Batist. ●9. Kaout a rae peadra da c'housañ, rak kontant e oa da rentañ servij d'ar gwamelled. ●10. gwammelled ha bilhezed. ●13. Gwammel : maouez, gwreg.
(2) Ar wammell gleuz : la mère.
●(1893) RECe xiv 271. En breton, kleus n'a que le sens de «creux» ; en argot de la Roche, il signifie encore «vieux» : ar rup kleus, le bonhomme, le père, le patron ; ar wamel gleus, la bonne femme, la mère.
(3) Ur wammell jeun : une jeune fille.
●(1893) RECe xiv 271. eun añbreyën jeün, un jeune homme, eur wamel jeûn, une jeune femme.
- gwan .1gwan .1
adj.
(1) Faible.
●(1505) Vc 4. eneffou guan ho pugale, tr. «les âmes faibles de vos enfants.»
●(1732) GReg 421b. Foible, debile, tr. «goan.» ●596b. Malingre, tr. «Goan.» ●(1744) L'Arm 91a. Débile, tr. «Goann : dineerh.» ●160a. Foible, tr. «Goann.» ●227a. Malingre, tr. «Goann.» ●(1790) Ismar 11. hur ræson goann ha distér. ●(17--) TE 88. mab-dén e zou quer goann ha quen digas, ma ra bihan a forh eit coll er péh ne vè quêt coustét paud a boén dehou. ●122. En dud vaillantan a pe vènt abandonét d'où fallanté, e zou goannoh eit mèrhèt. ●er-ré goannan eit méhequad er-ré puissantan.
●(1821) SST 89. e homp rai ouan eit accomplissein gourhemeneu Doué. ●(1841) IDH 38. avouéet ahoel é oh goane ha bresque. ●(1849) LLB 1446. en oen iouank, en avaden goannan. ●(1855) BDE 752. N'en dé me fé mingl ha goann, e hra ehué d'em buhé bout quer mingl ?
●(1912) BUBU 49. goann bras (...) ha diviñet blaoah. ●(1913) HIVR 9. Er venéh e saùé lamm er ré goann. ●(1921) BUFA 191. Franséz e oé ken goann ma n'hellé mui hum stleijal ar en henteu. ●(1927) FHAB Meurzh 60-61. alan eun azen o c'hôri tommder en e izili gwan. ●(1928) BFSA 254. dont kerkent eus e wele, n'eus forz peger gwan e oa aet. ●(1939) KOLM 73. er ré beur, er ré oann.
(2) An tu gwan : le point faible.
●(1732) GReg 421b. Je connois son foible, tr. «Me a enefe an tu goan anezâ.»
(3) (grammaire) Anv-gwan : adjectif.
●(1732) GReg 12a. Adjectif, terme de grammaire, tr. «Hano goüan.»
- gwan .2gwan .2
adj. Pav-gwan : pince de crustacé.
●(1944) GWAL 163/175. (Ar Gelveneg) krabanoù bras ur c'hrank pe ul legestr a vez anvet pav-gwan.
- gwanaatgwanaat
v.
(1) V. intr. S'affaiblir.
●(1744) L'Arm 8a. Affoiblir, tr. «Goannein ou Goannatt.»
●(1839) BESquil 409. Én ur santein é nerh é hoannat.
●(1907) BSPD I 229. é huélet é nerh é hoannat. ●(1912) AHBT 52. Hemb chuéhein, hemb goannat. ●(1919) BSUF 39. èl ma hé dalbéh ar hoannat. ●(1922) BUPU 6. ne hra meit tretat ha goannat blaoah.
(2) V. tr. d. Affaiblir.
●(1744) L'Arm 20a. Atténuer, tr. «Gouannatt.» ●(1790) Ismar 64. er péhet viniel hé goanna. ●72. eit ne vou nitra ér béd capabl d'hé goannad.
●(1825) COSp 55. en nature corromplet e nerhussa perpet en dehuéhan-men hac e oanna en aral. ●(1838) OVD 157. ind hé goanna, ind hé nàue [er vertu-zé]. ●188. ellein e rér perpet er goannat [er horve] a pe garér ; mæs mar en dinerhér rai ne ellér quet er reparein a pe garér. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 48. en Tad Thi, goanneit (...) dré er bouis ag er rangen ponnér e oé roltet doh é houg. ●(1897) EST 53. aveit reneùéein / Ou nerh ou dès goanneit dré un deùèh labour, tr. «afin de réparer leur forces affaiblies par une journée de travail.»
- gwanadenngwanadenn
f. –où Affaiblissement.
●(1931) VALL 291a. (une) faiblesse, défaillance physique, tr. «gwanadenn f.»
- gwanadur
- gwanaet