Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 63 : de gwallgentel (3101) à gwallsi (3150) :- gwallgentelgwallgentel
f. –ioù Mauvais exemple.
●(1732) GReg 384b. Donner mauvais exemple, tr. «rei goall guentell.»
- gwallgenteliañgwallgenteliañ
v. tr. d. Donner le mauvais exemple.
●(1732) GReg 384b. Donner mauvais exemple, tr. «goall-guentellya.»
- gwallgompagnun
- gwallgompagnunezh
- gwallgomport
- gwallgomportiñ
- gwallgomz .1gwallgomz .1
f. –ioù (Une) médisance.
●(1621) Mc 19. Dre ma goal comsaou, ha ma goal euraou em eux roet, drouc exempl. ●(1633) Nom 1b. Libellus famosus : brocard, parole ignominieuse, libelle fameux : vn goüal coumps, vn coumps ifammus, vn libel scandalus.
●(1659) SC 92. ne lauar quet goall compsou. ●(1732) GReg 281a. Détraction, médisance, tr. «goall-gomps. p. goall-gompsyou.»
●(1829) CNG 138. Biscoah goal-gonz n'en dès laret.
●(1910) EGBT 142. gwall-gomz, tr. «calomnie.»
- gwallgomz / gwallgomziñ .2gwallgomz / gwallgomziñ .2
v. intr.
(1) Médire.
●(1744) L'Arm 234b. Médire, tr. «Goal-gomzein ou Goal-gomz.» ●(1790) PEdenneu 94. Mar e hoès cheleuét goal-gonz guet pligeadur.
(2) Gwallgomz a : médire de.
●(c.1680) NG 1178-1181. Hac er ré en deues / (…) / Goual gonzet (…) / Hac ac en Autru Doue. ●(c.1718) CHal.ms iv. Semer de mauuais bruits de quelquun, tr. «goal goms a vnan benac.» ●(1790) PEdenneu 178. de oal-gonz a hou Nessan.
●(1838) OVD 296. pront de hoal-gonze ag hou nessan. ●(1854) PSA I 284. goal gonz a han-omb é gueu. ●(1856) VNA 111. il ne convient de médire de personne, tr. «ne jauge quet goal-gonz a zén.» ●(1896) HIS 23. er hroah arfleúet e hoal-goñzas a nehoñ.
●(1922) EOVD 210. ne hoalgonzet jamés ag en nésan. ●(1931) GUBI 109. Pe hoal-gonzér ag er réral.
(3) Gwallgomz a-enep ub., enep d'ub. : médire de.
●(1869) HTC 101. ni or beuz clevet an den-ze o voal-gomz a enep Doue.
●(1922) EOVD 148. ur péhed bras en devou groeit é hoalgonz éneb d'é nésan.
(4) Gwallgomz ouzh ub. : mal parler à qqn.
●(1866) FHB 59/54b. Unan bennag en deuz gual gomzet ouzit ?
- gwallgomzergwallgomzer
m. –ion Détracteur.
●(1767) ISpour 21. raporterion, goal-gonzerion. ●(1790) MG 14. Ne vanq quet ér béd a lairon, a oal-gonserion. ●(1790) Ismar 4. lair, goal-gonzour. ●239. ur goal-gonzér e zou goah eid ur multrér.
●(1854) PSA I 87. Er goal gonzér, er goal gonzerès, hà credein e hrehent-ind streàuein a glei hag a zéheu ol er velim e zou ar ou zéad (…) ? ●(1856) GRD 189. Groeit d'er goal-gonzér tàuein. ●(1879) GDI 87. doh é nessan en hum guemér er goal-gonzour.
●(1919) BSUF 21. Doué e gasti er hoal-gonzerion én ur lezel de fardein arnehé er goal-dècheu e demalant d'où nésan.
- gwallgomzerezgwallgomzerez
f. –ed Détractrice.
●(1854) PSA I 87. Er goal gonzér, er goal gonzerès, hà credein e hrehent-ind streàuein a glei hag a zéheu ol er velim e zou ar ou zéad (…) ?
- gwallgomzerezhgwallgomzerezh
m. –ioù Action de médire, de détracter.
●(1787) BI 104-105. int ë ùélai é couéhai hou goal-gonzereah ar nehai. ●(1790) MG 365. éscusein én un taul ol ou goal-gonzereah. ●(1790) Ismar 49. en anjulieu, er goal-gonzereah.
●(c.1802-1825) APS 85. er holer, er goal-gonzereah. ●(1839) BESquil 552. er goal-gonzereah ag en nessan. ●(1854) PSA I 284. ou goal-gonzereaheu hum zismantou a nehan ou hunan.
●(1856) GRD 230. er goal gonzereaheu hou poé laret. ●(1857) LVH 144. ré a zécriance hag a hoal-gonzereah. ●(1879) GDI 243. dré en argarhereah, dre er goal-gonzereah.
- gwallgontantgwallgontant
adj. Mécontent.
●(1732) GReg 594b. Mal-content, ente, mécontent, ente, tr. «Van[netois] goall-goutant.»
- gwallgredenn
- gwallgregiñgwallgregiñ
v. tr. i. Gwallgregiñ en ub. : mordre qqn méchamment.
●(1710) IN I 248. ho flemma a raï hac e voual grogo enoc'h.
- gwallgundugwallgundu
f. –où Mauvais comportement, méconduite.
●(1732) GReg 597a. Malversation, tr. «Goall-gundu èn ur garg. p. goall-gunduou.» ●(1744) L'Arm 227b. Malversation, tr. «Goal-gondu.»
●(1824) BAM 9. ar goal gundu eus e vuez. ●(1834) APD 39. dre ho coal-gundu. ●(1846) DGG 194. ho coal-gundu en o andret. ●(1866) HSH 28. abalamour da voal-gundu he habitantet.
- gwallgunduiñgwallgunduiñ
v. En em wallgunduiñ : mal se comporter, se méconduire.
●(1732) GReg 597b. Malverser, tr. «En hem voall-gundui èn e garg.» ●(1744) L'Arm 227b. Malverser, tr. «Um oal-gondui énn é garcq.»
●(1866) HSH 30. merc'het Chanaam pere en em voal-gundue. ●69. pere en em voal gundue en ho fonctioniou.
- gwallgustum
- gwallhent
- gwallhentadurgwallhentadur
m. –ioù Mauvaise fréquentation.
●(1931) VALL 320a. mauvaise fréquentation, tr. «gwall-hentadur.»
- gwallhentadurezh
- gwallhunvre
- gwallibilgwallibil
m. –ion Homme malfaisant.
●(1732) GReg 595b. Malfaisant, ante, qui se plaît à faire du mal, tr. «goall-ibil.» ●596b. Malicieux, tr. «goall ibil.»
- gwallimorgwallimor
f. –ioù Mauvaise humeur, colère.
●(1732) GReg 504b. Il est de mauvaise humeur, tr. «A voall humor eo. ez ma ên goall humor.» ●(1790) PEdenneu 126. er goal-imur e zivontt me speret. ●(1792) CAg 14. Hou coal-imur ë creiuha.
●(1825) COSp v. er goal imur e zivont me speret. ●15. laquat er goal-imurieu de bléguein. ●53. quenteh èl ma santehet er goal-imur é verhuein én hou pèn. ●(1854) PSA II 228. ne sent doh-t-hai meit guet drespet ha goal-imur. ●(1856) GRD 336. dré hou coal-imurieu ha fal scùirieu.
●(1922) EOVD 227. de vout é goal imur.
- gwallimoriñgwallimoriñ
v. intr. Se mettre en colère.
●(1906) HIVL 93. En dud ieinan e hoalimuré, ha tuemmet e hré muioh mui er penneu.
- gwallimplijgwallimplij
m. Mauvais emploi.
●(1732) GReg 336a. Emploïer mal son temps, tr. «ober goall-implich eus an amser.» ●(17--) TE 146. er goal-implé e rér ag er péh-zou dehou.
●(1829) CNG 17. en devout groeit ur goal-implé a nehai. ●(1854) PSA I 36. er goal-implé e hra ag er péh en dès disquet. ●(1861) BSJ 4. er goal implé en doé groeit ag é liberté. ●(1868) KMM xiii. pa roït d'in c'hoas ar miz-ma, miz ar grassou, goude m'am euz great guall-implij eus a veur a ini all, siouaz d'in !
- gwallimplijañgwallimplijañ
voir gwallimplijout
- gwallimplijiñgwallimplijiñ
voir gwallimplijout
- gwallimplijout / gwallimplijañ / gwallimplijiñ
- gwalliñgwalliñ
voir gwallañ
- gwallintentgwallintent
m.
(1) Mésentente.
●(c.1718) CHal.ms i. Il y a de la diuision, de la mesintelligence entréus, tr. «n'endintquet ag un antant, goal antant so etredé.»
(2) Malentendu.
●(c.1718) CHal.ms ii. mal entendu, tr. «trompereh, goal antant.» ●(1732) GReg 595a. Mal-entendu, erreur, surprise, tr. «goall-èñtent.»
●(1907) VBFV.fb 62a. malentendu, tr. «goal-antant, m.»
- gwallispridgwallisprid
m. Diable.
●(1825) COSp 79. a berh er goal-isprit. ●101. ér hombatteu hun ès einep d'er goal-isprit.
- gwallistim
- gwalliv
- gwallober .1gwallober .1
m. –où, –ioù
(1) Mauvaise action, méfait.
●(1732) GReg 261b. Delit, faute, crime leger, tr. «goall-ober. p. goall-oberyou.»
●(1821) GON 254a. Gwall-ôber, s. m., tr. «Mauvaise action. Méchanceté. Crime. Forfait. Maléfice. Pl. gwall-ôberiou.» ●(1876) TDE.BF 260a. Gwall-ober, s. m., tr. «Mauvaise action, méfait ; pl. gwall-oberiou.» ●(1877) EKG I 190. kounta d'ehoc'h eun drederenn zoken euz ho goall-oberou. ●(1878) EKG II 78. ne ankounac'haio nag al laeronsiou nag ar goall-oberou.
●(1912) MMPM 40. kabluz euz a gement a wal-oberou. ●(1923) SKET I 28. Pep gwall-ober, pep gwall-c'her, pep gwall-venoz.
(2) Kaout ur gwallober evit : avoir beaucoup à faire pour.
●(1890) MOA 261a. Il a beaucoup à faire pour égaler son père, tr. «eur oall-ober en deuz, evit mont keit hag he dad.»
- gwallober .2gwallober .2
v.
I. V. intr.
(1) Commettre une mauvaise action, malfaire, méfaire.
●(c.1680) NG 1807. A goual ober e vou carguet. ●(1732) GReg 261b. Trouver en flagrant délit, tr. «Cavout o voall-ober.» ●(1790) MG 140. Mar gùélant é tihoallét a oal-obér. ●(1792) HS 131. mar hum secourant de oüèl obér.
●(1860) BAL 27. d'ar re o d'euz guall-c'hreat deomp. ●106. ma pardonan a galon d'ar re o d-euz guall-c'hreat din. ●(1862) JKS 386. ar re ho deuz gwall-c'hreat em c'henver-me. ●389. Mar hoc'h euz gwall-c'hreat e-kenver eur re-bennag. ●(1868) KMM 59. grit ma varvin, ken eget voall-ober eneb deoc'h. ●(1872) ROU 71a. Tud iaouanc a vezo dibreder en em dôlo da voalober, tr. «les jeunes gens qui sont oisifs s'abandonnent au mal.» ●(1876) TDE.BF 260a. Gwall-ober, v. n., tr. «Malfaire, nuire.»
●(1932) GUTO 22. n'ou dès ket dihoallet a hoalobér. ●23. ol er ré e hoalhra én ou hargeu.
(2) spécial. Faire l'amour en trompant qqn.
●(1866) FHB 62/75b. deuet eo beteg enoun, evit gouall-ober gan-en.
●(1921) GRSA 234. rak m'en doè éan kavet get é voéz é hoalobér. ●(1996) CRYK 103. Emañ ho kwreg i well ober.
II. V. tr. d. Mal faire.
●(1732) GReg 593b. Faire mal une chose, tr. «Goall-ober un dra. pr. goall-c'hreat.»
- gwalloberour
- gwalloberourez
- gwalloberusgwalloberus
adj. Malfaisant.
●(1732) GReg 595b. Malfaisant, ante, qui se plaît à faire du mal, tr. «goall-oberus.»
- gwallon .1gwallon .1
adj. Méchant.
●(1955) STBJ 95. Ne oa ket deuet mat ar voused dezi rak gwallon e vezent outi peurvuiañ. ●207. Gwallon e oa ar gwayed hag e krogent ganus er vugale vihan. ●223. Gwallon : drouk, fall, divat. ●(1957) BRUD 2/44. arabat deoh mond da glask krog ouz lôn ken gwallon ! ●(1962) GERV 15. dichek ha gwallon. ●19. gwardou gwallon. ●49. melladou chas gwallon. ●(1964) ABRO 113. doueoù gwallon ha didruez.
- gwallon .2
- gwallouzoùgwallouzoù
coll. Mauvaises herbes.
●(1744) L’Arm 184a. Mauvaises herbes, tr. «Goal lézeu. m.»
- gwallrebech .1
- gwallrebech .2
- gwallrespontgwallrespont
v. tr. d. Mal répondre (à qqn).
●(1790) MG 135. goal-rescond en nessan.
●(1911) BUAZperrot 212. morse ne wall responte den ebed.
- gwallreuzgwallreuz
m. –ioù Calamité, catastrophe, désastre, malheur.
●(18--) PEN 91/236. Brezel ha mil gwall-reuz a goueo entre-z-hé / Ma varvoint a verniou evel ar c'hellien gwé.
●(1912) MMPM 119. An teod, eme Sant Jakez, a zo eur mor a wall reuziou. ●(1923) SKET I 117. ar re a oa bet kiriek da wall-reuz teir merc'h Matidonnos. ●(1936) PRBD 161. ne c'hellomp ket miret eus ar poaniou, ar gwall-reusiou da goueza warnomp epad hor buhez.
- gwallsammañ
- gwallseblantout
- gwallseblantus
- gwallsellgwallsell
m. –où
(1) Regard mauvais.
●(1836) FLF 3-4. Var ar fæt e tigouez Guillou : / Näonecq e voa, hac o clasq fret. / Piou, emezan, (oc'h ober goal-sellou,) / Ho gra qen dispont, quen hardiz / Ma troublet va evach ?
(2) (superstition) Mauvais œil.
●(1790) PEdenneu 83. Mar e hoès credét é heèllér chairrein clinhuedeu dré oal seèl.
- gwallsi