Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 69 : de diflouradur (3401) à diforch-1 (3450) :
  • diflouradur
    diflouradur

    m. Défloration.

    (1732) GReg 257a. Defloration, tr. «Diflouradur

  • diflouradurezh
    diflouradurezh

    f. Défloration.

    (1732) GReg 257a. Defloration, tr. «diflouradurez

  • diflourañ .1
    diflourañ .1

    v. tr. d. Déflorer.

    (1732) GReg 257a. Deflorer, tr. «Difloura ur verc'hès.» ●270a. Depuceler, ôter la fleur de virginité, tr. «Difloura ur verc'h.»

    (1914) DFBP 89a. depuceler, tr. «Difloura

  • diflourañ .2
    diflourañ .2

    voir diflouriñ

  • diflouret
    diflouret

    adj. Déflorée.

    (1732) GReg 257a. Deflorée, tr. «Diflouret

  • diflouriñ / diflourañ
    diflouriñ / diflourañ

    v.

    (1) V. intr. Se dépolir.

    (1872) ROU 94b. Il perd son poli, tr. «diflouri a ra.»

    (2) V. tr. d. Dépolir.

    (1914) DFBP 88b. depolir, tr. «difloura

  • difluk
    difluk

    m. Jaillissement.

    (1927) GERI.Ern 104. difluk m., tr. «Jaillissement, sortie impétueuse.»

  • diflukañ
    diflukañ

    v. intr.

    (1) (en plt de plantes) Éclore, s'épanouir.

    (1910) MBJL 57. dre ma tifluke eur barrig bennak, e klasked hen troc'han. ●(1927) GERI.Ern 104. diflukañ T[régor], tr. «éclore.» ●(1928) BREI 60/1b. ar bleun kaer difluket en o liorz marellet. ●(1933) MMPA 76. pa deu ar bleun da zifluka dindan nerz an heol. ●(1935) BREI 430/1b. ar roz koanta a zifluk gant an diskar-amzer. ●(1983) PABE 34. (Berrien) difluka, tr. «éclore.»

    (2) Surgir.

    (1920) FHAB Genver 199. gwelet o tiflukan n'ouzer eus a belec'h tud dizanave. ●(1924) BILZbubr 41/949. e benn a ziflukas eus a-dreg eur garreg. ●(1935) ANTO 28. Pa ziflukas hon tren eus a-zindan ar stêr.

    (3) Jaillir, couler avec force.

    (1927) GERI.Ern 104. difluka, tr. «Jaillir, couler avec force.»

    (4) Diflukañ war : arriver dans.

    (1913) ARVG Eost 188. 'N eur gontan, e tiflukont war an hent bras. ●(1918) LZBt Mae 15. diflukan war leuren ger an iliz.

    (5) fam. (presse) Paraître.

    (1920) MVRO 21/1b. Abalamour ma'z eo lennet an gazetennou-ze (…) gant ur bobl a bez, a gustum o frena gant aket bep gwech ma tiflukont.

  • difluket
    difluket

    adj.

    (1) Éclos.

    (2) Écarquillé.

    (1838-1866) PRO.tj 140. E zaoulagat difluket, euzus ha luguernus.

    (3) fam. Nevez-difluket : frais émoulu.

    (1970) BHAF 121. Eur mignon din, nevez-difluket diouz ar skolaj.

  • difoac'h
    difoac'h

    s. (pathologie animale) Perte du veau chez une vache. (?) cf. diforc'h (?).

    (1907) BOBL 16 février 125/3a. Eur veach-all e komzin aman deuz ar biou a goll o loeou, pe an difoac'h. ●(1907) BOBL 23 mars 130/3a. An difoac'h pe ar c'holl loëou. ●An difoac'h a zo eta eur c'hlenved re anavezet gant al labourerien douar. ●an hini ema an difoac'h en e graou.

  • difoac'hañ
    difoac'hañ

    v. intr. Perdre son veau.

    (1907) BOBL 23 mars 130/3a. gwelet em beuz ma hunan c'houezek bioc'h o tifoac'ha ebarz er memes kraou.

  • difoac'het
    difoac'het

    adj. Qui a perdu son veau.

    (1907) BOBL 23 mars 130/3a. Ar bioc'henned difoac'het a vezo dalc'het en domder.

  • difoar
    difoar

    f. Fin de foire.

    (1732) GReg 422a. La fin de la foire, tr. «An difoar

    (1876) TDE.BF 124a. Difoar, s. f., tr. «La fin de la foire. 

    (1927) GERI.Ern 99. difoar f., tr. «fin de foire.» ●(1931) VALL 310a. fin de foire, tr. «difoar

  • difoarañ / difoariñ
    difoarañ / difoariñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Quitter la foire.

    (1908) DIHU 35/72. A pe zas chonj dehon de zifoérein é oé saùet a houdé pelzo stiren er Hemenér. ●(1931) VALL 310a. quitter, faire quitter la foire, tr. «difoara act. et n.» ●(1934) BRUS 62. difoérein, tr. «quitter la foire.»

    (2) (tunodo) Aller, partir.

    (1893) RECe xiv 268. Daou pe dri journe goude, an añbelhin (...) a oa divoaret war ar beos.

    (3) (tunodo) =

    (1893) RECe xiv 269. ha n'oule ket divoarein moñd er c'houes.

    II. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) Se défaire de, se débarrasser de.

    (17--) BMa 771-772. Me y a dar foar evit difoaran / Eur restat avalo so aman, tr. «Je vais à la foire, pour me défaire / D'un reste de pommes que j'ai ici.»

    (2) (tunodo) Donner.

    (1893) RECe xiv 267. M'añjes, divoared d'in pes 'm eus da gâd gant ho ches. Hag an añjes 'n a divoared i vado d'i añbelhined. ●269. james 'peus divoaret eur menn bien d'ëm jes d'en om divertisañ.

    (3) (tunodo) Dilapider.

    (1893) RECe xiv 269. en deus divoaret toud i c'hourdajo gañd ër bilhezed miñson.

    (4) (tunodo) = (?).

    (1980) PEAS 59. difoariñ, diskuliañ.

    B. V. tr. i. Difoarañ diouzh udb., ub. : se débarrasser de qqc., qqn.

    (1935) BREI 415/3c. am eus kavet an tu da zifoaran dioutan brao, rak teulet am eus anezan [ar chapeled] ebars ar Seine. ●(1936) BREI 458/1b. derc'hel penn d'ar gomunisted, da c'hortoz difoara dioute, tro pe dro. ●(1970) BHAF 284. difoara prim-ha-prim diouz ar samm a oa kouezet warnañ. ●(1992) MDKA 68. M. Rober 'nevoa laret «à dimanche» deoh 'vid difoarañ ouzoh.

  • difoariñ
    difoariñ

    voir difoarañ

  • difoc'h
    difoc'h

    adj.

    (1) Débraillé.

    (1927) GERI.Ern 104. difoc'h L[éon] adj., tr. «Débraillé.»

    (2) Effaré.

    (1927) GERI.Ern 104. difoc'h L[éon] adj., tr. «effaré.»

    (3) Défait.

    (1927) GERI.Ern 104. difoc'h L[éon] adj., tr. «défait.»

  • difoc'hañ
    difoc'hañ

    v. tr. d. Tirer, arracher, allonger.

    (1927) GERI.Ern 104. difoc'ha, tr. «tirer, arracher, allonger.» ●(1931) VALL 191a. Défaire en tirant, en arrachant, tr. «difoc'ha.» ●(1962) EGRH I 56. difoc’hañ v., tr. « tirer, arracher, allonger (Ernault) = diforc’h ? »

  • difoc'her
    difoc'her

    m. –ion Celui qui défait, qui gaspille.

    (1927) GERI.Ern 104. difoc'her, tr. «celui qui défait, gaspille (le pain).» ●(1931) VALL 191a. celui qui défait ainsi [qui gaspille (le pain)], tr. «difoc'her.» ●(1962) EGRH I 56. difoc’her m. -ien, tr. « celui qui défait, qui gaspille. »

  • difoc'het
    difoc'het

    adj.

    (1) Débraillé.

    (1927) GERI.Ern 104. difoc'het L[éon] adj., tr. «Débraillé.»

    (2) Effaré.

    (1927) GERI.Ern 104. difoc'het L[éon] adj., tr. «effaré.»

    (3) Défait.

    (1927) GERI.Ern 104. difoc'het L[éon] adj., tr. «défait.»

  • difoeltision
    difoeltision

    s. [Mot qui renforce une négation].

    (1962) BAHE 31/4. hep difoetision skoazell ebet. ●(1974) SKOL 55/45. Ar paotr kozh a reas evel pa n'en dije komprenet difoeltision ger gallek ebet.

    ►[devant le mot «seurt»]

    (1964) BAHE 38/55. Piv a gomprenfe un difoeltision seurt en ur yezh evel-se ? ●(1970) BHAF 140. Ne gomprenen eun difoeltision seurt. ●382. Difoeltision seurt ! Netra. Lavaret e vez ive : «kant mil gwech nebeutoh evid netra».

  • difoeltr .1
    difoeltr .1

    adj. plais. Terzhienn difoeltr : typhoïde.

    (1980) HYZH 136/65. (Treboull) da bemp bloaz warn-ugent am eus bet an derzhienn difoeltr. An typhoïde, ya.

  • difoeltr .2
    difoeltr .2

    m. Foudre.

    (1732) GReg 428a. Foudre, tonnerre accompagné de fracas, tr. «difoëltr

  • difoeltrañ / difoeltriñ
    difoeltrañ / difoeltriñ

    v. tr. d.

    I.

    (1) Détruire, mettre en pièces.

    (17--) ST 102. Kemeromp hon armou, hag hon oll glezeier, / Evit ho difoeltra, tr. «prenons nos épées et nos autres armes pour les exterminer.»

    (1868) KTB.ms 14 p 127. Hag hi da difoeltra ar menez.

    (1904) DBFV 50b. difoltrein, v. a., tr. «défaire.» ●(1905) BOBL 30 septembre 54/3a. hon Brezonek a ve mouget, hon relijion hag hon frankiziou difoëltret. ●(1906) BOBL 06 octobre 107/3b. Ar brini a zifoëltre e segal. ●(1908) PIGO II 160. o tifoeltri ar c'hlaouiasen dan. ●(1909) KTLR 182. Ar chauser a ranke tremen dreizhi oa difoultret gant al lenn dic'hlaniet. ●(1962) EGRH I 56. difoeltrañ v., tr. « défaire, malmener. »

    (1982) PBLS 131. (Sant-Servez-Kallag) difoeltrañ, tr. «démolir.»

    (2) Dissiper.

    (1920) MVRO 48/1b. Konta’reas e doa he gwaz difoeltret d’ezi he holl beadra : 800.000 lur.

    (3) Déchirer.

    (1962) EGRH I 56. difoeltrañ v., tr. « déchirer. »

    (4) Difoeltrañ e zaoulagad ; équarquiller les yeux le plus possible.

    (1903) KZVr Du-Kerzu (d’après KBSA 20). Ne welen ket sklaer, kaer am boa difoeltra va daoulagad.

    II. Difoeltrañ an ti d'ober ar forn : voir ti.

  • difoeltret
    difoeltret

    adj. Foudroyé.

    (1907) VBFV.fb 45a. foudroyé, tr. «difouildret

  • difoeltriñ
    difoeltriñ

    voir difoeltrañ

  • difoeñvadur
    difoeñvadur

    m. Désenflement.»

    (1904) DBFV 50b. difoèuadur, m., tr. «action de désenfler.»

  • difoeñvet
    difoeñvet

    adj. Désenflé.

    (c.1718) CHal.ms i. desenfle, tr. «difoüanüet

  • difoeñviñ
    difoeñviñ

    v. intr. Désenfler.

    (c.1718) CHal.ms i. desenfler, tr. «difoüanüein.» ●(1732) GReg 274a. Desenfler, tr. «Van[netois] difoeveiñ. difouañüeiñ

    (1904) DBFV 50b. difoèuein, difoañùein, v. n., tr. «désenfler.» ●(1907) VBFV.fb 27b. dégonfler, tr. «difoèuein.» ●29b. désenfler, tr. «difoèuein.» ●(1916) LILH 25 a viz Genver. Monet e hra guel get me med klei, meit en hani deheu ne zifoèu ket. ●(1934) BRUS 57. Désenfler, tr. «difoèuein

  • difoeriñ
    difoeriñ

    v. tr. d. (en plt du cidre) Déféquer.

    (1930) DIHU 231/142. A p'en dou groeit é getan berù [er chistr] é vou ret d'oh chonjal en difoérein.

  • difoesket
    difoesket

    adj. (Roue) dégonflée.

    (1933) KANNkerzevod 81/9. Ar rod adrenv 'zo difoesket, dao eo d'oc'h disken, marraine.

  • difoetal
    difoetal

    v. pron. réfl. En em zifoetal.

    (1) Se débattre.

    (1861) JEI 100. doh hum zifoettal étré divréh er maleurussan marhue.

    (2) En em zifoetal diouzh udb. : Se défaire de qqc.

    (1861) JEI 245. Oh ! na coutantet véhé er péhour é verhuel hum zifoettal ér momand calet-zé doh er gompagnoneah meliguet ag é béhedeu ?

  • difonn
    difonn

    adj.

    (1) (en plt de propos) Vide de sens.

    (1894) BUZmornik 106. ne vez gantho, p'en em velont, nemed kaoziou difoun ha goullou !

    (2) (en plt d'un terrain) Qui ralentit la marche.

    (1919) LZBl Genver 33. eur vro kaer kenan da velet, mez tenn ha difounn d'ar bale.

    (3) (en plt de qqn) Bezañ difonn da : faire qqc. lentement.

    (1944) EURW I 10. difounn da zeski.

    (4) (en plt de nourriture) Peu rassasiant, peu nourrissant.

    (1732) GReg 621b. Mets qui ne rassasient point, tr. «Meujou difoun. boëd difoun

    (1857) CBF 10. Ar Vretoned ne garont ket ar bouedou difoun, tr. «Les Bretons n'aiment que les mets substantiels.» ●(1867) MGK 97. tri damm ha n'int difoun.

    (1909) BROU 223. (Eusa) Eur boued difounn eo, tr. «cela nourrit peu.»

    (5) (en plt d'un travail d'une action) Lent.

    (1904) DBFV 50b. difonn, adj., tr. «(travail) lent.» ●(1931) GUBI 30. A baseu bèr ha difonnik.

    (6) Peu abondant, rare.

    (1838) OVD 285. m'en dé diffon er péh e hroa a œvreu mad.

    (1906-1907) EVENnot 27. (Plougouskant) Avalo-douar fonnuz ec'h euz aze. Ya ar re man a zo mad awalc'h ; setu aze avad re all hag a zo difonn ie.

  • difonnaat
    difonnaat

    v. intr. Ralentir.

    (1907) VBFV.fb 83b. ralentir, tr. «difonnat.» ●(1944) EURW I 111. Difounaat a ra al lestr.

  • difonnañ
    difonnañ

    v. tr. d. Rendre moins substantiel.

    (1949) KROB 10/1. n'hor boa ket a c'hoant da zifounna niverenn Nedeleg.

  • difonnder
    difonnder

    m. Lenteur.

    (1907) BOBL 05 janvier 119/2e. daoust da zifonder pe da vuander ar benvek.

  • difonnet
    difonnet

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Bout difonnet : travailler avec moins de rendement.

    (c.1718) CHal.ms iv. Voila un homme qui trauailloit bien dans sa Ieunesse mais Il diminue, tr. «chetu un deen a daulé foun en e yaoanctis pe oüé de labourat, maes difonnet é brema.»

    (2) (en plt de qqc.) Bezañ difonnet : qui est moins abondant, qui rend moins.

    (1926) FHAB Genver 27. Ma vez laket dour re domm er ribot gand an dienn e vezo skaotet an amam (lire : amann) ha difounnet.

  • difonnus
    difonnus

    adj. (en plt de qqn) Lent dans son travail.

    (c.1718) CHal.ms i. Il n'auance pas, tr. «diffonnus é le moing [= Mr Le Moing].»

    (1904) DBFV 50b. difonnus, adj., tr. «(ouvrier) lent, qui n'avance pas.»

  • difoñs
    difoñs

    adj. Qui n'a pas ou plus de fond.

    (1732) GReg 257a. Défoncé, ée, tr. «Difoñçz.» ●423b. Vaisseau sans fond, tr. «difonçz.» ●(1744) L'Arm 160b. Ce qui n'est pas foncé, tr. «Diffonce

    (1909) TOJA 7. eur bragou difons bennak ! ●(1923) LZBt Gwengolo 16. difonz 'oa e vragou.

  • difoñsamant
    difoñsamant

    m. Écroulement.

    (1904) DBFV 50b. difonsemant, m., tr. «écroulement.»

  • difoñsañ / difoñsiñ
    difoñsañ / difoñsiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Défoncer, ôter le fond (d'une barrique, etc.).

    (1659) SCger 41a. defoncer, tr. «difonci.» ●(1732) GReg 257a. Defoncer, ôter le fond d'un tonneau, tr. «Difounçza. pr. et. Van[netois] difonçzeiñ

    (1904) DBFV 50b. difonsein, v. a., tr. «défoncer.»

    (2) Défoncer (un pantalon).

    (1909) TOJA 7-8. ma breur Fanch 'nevoa difonset ar c'hi Azor e hini [bragou] d'ean disul gant e zent.

    II. V. intr. sens fig. Difoñsañ gant an erez : crever de jalousie.

    (1925) BILZ 157. Koant meurbed e oa Janedig o tiskenn eus he c'harronz : ar merc'hed a zifonse gant an erez.

  • difoñserezh
    difoñserezh

    m. –où Défoncement.

    (1904) DBFV 50b. difonsereh, m. pl. eu, tr. «défoncement.»

  • difoñset
    difoñset

    adj.

    I. Défoncé, dont on a ôté le fond.

    (1972) BAHE 72/11. ur gastolodenn difoñset.

    II. Fier evel ur pod difoñset : voir pod.

  • difoñsiñ
    difoñsiñ

    voir difoñsañ

  • difontadeg
    difontadeg

    f. –où (agriculture) Défonçage d'un terrain.

    (1924) LZMR 26. O vont da glask tud da zont d'an difontadeg. ●28. Da zeiz an difontadeg.

  • difontañ / difontiñ
    difontañ / difontiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) (agriculture) Défoncer (un terrain).

    (1866) FHB 97/353a. Eul labourer a zifont eur pez douar ; tenna a ra anezhan ar vein hag ar griziou. ●(1867) FHB 138/272a. lacat difonta ha difreusta al lanneier. ●(1868) FHB 169/98a. difonta ha dizoura an douarou so o coll e meziou Rom. ●(1883) MIL 30. an douarou roet d'ar menec'h da zifounta.

    (1907) BOBL 22 juin 143/3b. Peb arar e devoa tri c'hart devez-arat da zifounta. ●(1920) FHAB C'hwevrer 235. deuet da zifounta kenan tachennou. ●(1926) SAHE 23. muioc'h a boan o tifounta an douar-ze. ●(1960) EVBF I 336. Outre les expressions données plus haut, on trouve encore, pour «défricher» : (…) defonti, La Feuillée, difonta douar, Pouldr[euzic].

    ►absol.

    (1864) KLV 9. pe ranke an den difounta, pe choum heb ober.

    ►[empl. comme subst.] Défonçage.

    (1864) KLV 9. ann difounta a ioa eun dra euz ar re wella-tout.

    (2) Difontañ (ur c'hoad) : déboiser.

    (1870) FHB 286/195a. difrosta pe difonta ar c'hoat.

    (1924) LZMR 41. Peogwir ez ae da zifonta koajou. ●(1943) FHAB Gouere/Eost 328. poaniet o deus evit difonta ar c'hoajou.

    (3) Saper les fondements.

    (1659) SCger 108a. saper les fondements d'vne maison, tr. «difonti vn ti.»

    (4) sens fig. Civiliser.

    (1867) FHB 138/267b. Hag ec'h alfe an Europ guelleat, difontet, caereat, sevenet, sclereat gantho, clevet dispac'herien o crial a enep cador Sant Per ?

    II. V. intr.

    (1) Saper.

    (c.1718) CHal.ms iv. saper les fondements, tr. «difontein, queüein didan ur vangoer.»

    (2) Perdre son fond, son plancher.

    (1906) BOBL 13 janvier 69/3e. an tribun pehini a oa brein, a zigouezaz d'ezi difonta.

  • difonter
    difonter

    m. –ion Homme qui défonce un terrain.

    (1936) FHABvug Meurzh 89. c'hoarz goapaüs an difonterien.

  • difonterez
    difonterez

    f. –ed Femme qui défonce un terrain.

    (1869) FHB 248/308b. An difonterezed ne ankounac'heont ket eun dra.

  • difontiñ
    difontiñ

    voir difontañ

  • diforbu
    diforbu

    adj. (Cheval) qui n'est pas fourbu.

    (1872) ROU 80a. Défaut d'un cheval forcé : Forbu. Qui a ce défaut : Forbued. L'opposé ; Diforbu, sans défaut. ●(1876) TDE.BF 124b. Diforbu, adj., tr. «Sans défaut, parlant d'un cheval.»

  • diforc'h .1
    diforc'h .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Différent, distinct, à part.

    (c.1718) CHal.ms ii. c'est un fait a part, tr. «un dra difforh, un dra aral é.»

    (1904) DBFV 50b. diforh, adj., tr. «distingué, à part.» ●(1924) SBED 30. Me gréd rah en treu-zé / Diforh en eil d'égilé. ●(1927) GERI.Ern 104. diforc'h adj., tr. «séparé, distinct.»

    (2) =

    (1659) SCger 31a. homme contrefait, tr. «vn den difforc'h

    (c.1802-1825) APS 144. difforh ha dijaug vehai ur horf, mar dé er mambreu hegué ha tiner. (...) un defaut spleitabl ha difforh énamb.

    II. Adv. A-ziforc'h : séparément, à part.

    (1931) VALL 686b. Séparément, tr. «a-ziforc'h

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...