Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 69 : de diflouradur (3401) à diforch-1 (3450) :
  • diflouradur
    diflouradur

    m. Défloration.

    ●(1732) GReg 257a. Defloration, tr. «Diflouradur.»

  • diflouradurezh
    diflouradurezh

    f. Défloration.

    ●(1732) GReg 257a. Defloration, tr. «diflouradurez.»

  • diflourañ .1
    diflourañ .1

    v. tr. d. Déflorer.

    ●(1732) GReg 257a. Deflorer, tr. «Difloura ur verc'hès.» ●270a. Depuceler, ôter la fleur de virginité, tr. «Difloura ur verc'h.»

    ●(1914) DFBP 89a. depuceler, tr. «Difloura.»

  • diflourañ .2
    diflourañ .2

    voir diflouriñ

  • diflouret
    diflouret

    adj. Déflorée.

    ●(1732) GReg 257a. Deflorée, tr. «Diflouret.»

  • diflouriñ / diflourañ
    diflouriñ / diflourañ

    v.

    (1) V. intr. Se dépolir.

    ●(1872) ROU 94b. Il perd son poli, tr. «diflouri a ra.»

    (2) V. tr. d. Dépolir.

    ●(1914) DFBP 88b. depolir, tr. «difloura.»

  • difluk
    difluk

    m. Jaillissement.

    ●(1927) GERI.Ern 104. difluk m., tr. «Jaillissement, sortie impétueuse.»

  • diflukañ
    diflukañ

    v. intr.

    (1) (en plt de plantes) Éclore, s'épanouir.

    ●(1910) MBJL 57. dre ma tifluke eur barrig bennak, e klasked hen troc'han. ●(1927) GERI.Ern 104. diflukañ T[régor], tr. «éclore.» ●(1928) BREI 60/1b. ar bleun kaer difluket en o liorz marellet. ●(1933) MMPA 76. pa deu ar bleun da zifluka dindan nerz an heol. ●(1935) BREI 430/1b. ar roz koanta a zifluk gant an diskar-amzer. ●(1983) PABE 34. (Berrien) difluka, tr. «éclore.»

    (2) Surgir.

    ●(1920) FHAB Genver 199. gwelet o tiflukan n'ouzer eus a belec'h tud dizanave. ●(1924) BILZbubr 41/949. e benn a ziflukas eus a-dreg eur garreg. ●(1935) ANTO 28. Pa ziflukas hon tren eus a-zindan ar stêr.

    (3) Jaillir, couler avec force.

    ●(1927) GERI.Ern 104. difluka, tr. «Jaillir, couler avec force.»

    (4) Diflukañ war : arriver dans.

    ●(1913) ARVG Eost 188. 'N eur gontan, e tiflukont war an hent bras. ●(1918) LZBt Mae 15. diflukan war leuren ger an iliz.

    (5) fam. (presse) Paraître.

    ●(1920) MVRO 21/1b. Abalamour ma'z eo lennet an gazetennou-ze (…) gant ur bobl a bez, a gustum o frena gant aket bep gwech ma tiflukont.

  • difluket
    difluket

    adj.

    (1) Éclos.

    (2) Écarquillé.

    ●(1838-1866) PRO.tj 140. E zaoulagat difluket, euzus ha luguernus.

    (3) fam. Nevez-difluket : frais émoulu.

    ●(1970) BHAF 121. Eur mignon din, nevez-difluket diouz ar skolaj.

  • difoac'h
    difoac'h

    s. (pathologie animale) Perte du veau chez une vache. (?) cf. diforc'h (?).

    ●(1907) BOBL 16 février 125/3a. Eur veach-all e komzin aman deuz ar biou a goll o loeou, pe an difoac'h. ●(1907) BOBL 23 mars 130/3a. An difoac'h pe ar c'holl loëou. ●An difoac'h a zo eta eur c'hlenved re anavezet gant al labourerien douar. ●an hini ema an difoac'h en e graou.

  • difoac'hañ
    difoac'hañ

    v. intr. Perdre son veau.

    ●(1907) BOBL 23 mars 130/3a. gwelet em beuz ma hunan c'houezek bioc'h o tifoac'ha ebarz er memes kraou.

  • difoac'het
    difoac'het

    adj. Qui a perdu son veau.

    ●(1907) BOBL 23 mars 130/3a. Ar bioc'henned difoac'het a vezo dalc'het en domder.

  • difoar
    difoar

    f. Fin de foire.

    ●(1732) GReg 422a. La fin de la foire, tr. «An difoar.»

    ●(1876) TDE.BF 124a. Difoar, s. f., tr. «La fin de la foire. 

    ●(1927) GERI.Ern 99. difoar f., tr. «fin de foire.» ●(1931) VALL 310a. fin de foire, tr. «difoar.»

  • difoarañ / difoariñ
    difoarañ / difoariñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Quitter la foire.

    ●(1908) DIHU 35/72. A pe zas chonj dehon de zifoérein é oé saùet a houdé pelzo stiren er Hemenér. ●(1931) VALL 310a. quitter, faire quitter la foire, tr. «difoara act. et n.» ●(1934) BRUS 62. difoérein, tr. «quitter la foire.»

    (2) (tunodo) Aller, partir.

    ●(1893) RECe xiv 268. Daou pe dri journe goude, an añbelhin (...) a oa divoaret war ar beos.

    (3) (tunodo) =

    ●(1893) RECe xiv 269. ha n'oule ket divoarein moñd er c'houes.

    II. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) Se défaire de, se débarrasser de.

    ●(17--) BMa 771-772. Me y a dar foar evit difoaran / Eur restat avalo so aman, tr. «Je vais à la foire, pour me défaire / D'un reste de pommes que j'ai ici.»

    (2) (tunodo) Donner.

    ●(1893) RECe xiv 267. M'añjes, divoared d'in pes 'm eus da gâd gant ho ches. Hag an añjes 'n a divoared i vado d'i añbelhined. ●269. james 'peus divoaret eur menn bien d'ëm jes d'en om divertisañ.

    (3) (tunodo) Dilapider.

    ●(1893) RECe xiv 269. en deus divoaret toud i c'hourdajo gañd ër bilhezed miñson.

    (4) (tunodo) = (?).

    ●(1980) PEAS 59. difoariñ, diskuliañ.

    B. V. tr. i. Difoarañ diouzh udb., ub. : se débarrasser de qqc., qqn.

    ●(1935) BREI 415/3c. am eus kavet an tu da zifoaran dioutan brao, rak teulet am eus anezan [ar chapeled] ebars ar Seine. ●(1936) BREI 458/1b. derc'hel penn d'ar gomunisted, da c'hortoz difoara dioute, tro pe dro. ●(1970) BHAF 284. difoara prim-ha-prim diouz ar samm a oa kouezet warnañ. ●(1992) MDKA 68. M. Rober 'nevoa laret «à dimanche» deoh 'vid difoarañ ouzoh.

  • difoariñ
    difoariñ

    voir difoarañ

  • difoc'h
    difoc'h

    adj.

    (1) Débraillé.

    ●(1927) GERI.Ern 104. difoc'h L[éon] adj., tr. «Débraillé.»

    (2) Effaré.

    ●(1927) GERI.Ern 104. difoc'h L[éon] adj., tr. «effaré.»

    (3) Défait.

    ●(1927) GERI.Ern 104. difoc'h L[éon] adj., tr. «défait.»

  • difoc'hañ
    difoc'hañ

    v. tr. d. Tirer, arracher, allonger.

    ●(1927) GERI.Ern 104. difoc'ha, tr. «tirer, arracher, allonger.» ●(1931) VALL 191a. Défaire en tirant, en arrachant, tr. «difoc'ha.» ●(1962) EGRH I 56. difoc’hañ v., tr. « tirer, arracher, allonger (Ernault) = diforc’h ? »

  • difoc'her
    difoc'her

    m. –ion Celui qui défait, qui gaspille.

    ●(1927) GERI.Ern 104. difoc'her, tr. «celui qui défait, gaspille (le pain).» ●(1931) VALL 191a. celui qui défait ainsi [qui gaspille (le pain)], tr. «difoc'her.» ●(1962) EGRH I 56. difoc’her m. -ien, tr. « celui qui défait, qui gaspille. »

  • difoc'het
    difoc'het

    adj.

    (1) Débraillé.

    ●(1927) GERI.Ern 104. difoc'het L[éon] adj., tr. «Débraillé.»

    (2) Effaré.

    ●(1927) GERI.Ern 104. difoc'het L[éon] adj., tr. «effaré.»

    (3) Défait.

    ●(1927) GERI.Ern 104. difoc'het L[éon] adj., tr. «défait.»

  • difoeltision
    difoeltision

    s. [Mot qui renforce une négation].

    ●(1962) BAHE 31/4. hep difoetision skoazell ebet. ●(1974) SKOL 55/45. Ar paotr kozh a reas evel pa n'en dije komprenet difoeltision ger gallek ebet.

    ►[devant le mot «seurt»]

    ●(1964) BAHE 38/55. Piv a gomprenfe un difoeltision seurt en ur yezh evel-se ? ●(1970) BHAF 140. Ne gomprenen eun difoeltision seurt. ●382. Difoeltision seurt ! Netra. Lavaret e vez ive : «kant mil gwech nebeutoh evid netra».

  • difoeltr .1
    difoeltr .1

    adj. plais. Terzhienn difoeltr : typhoïde.

    ●(1980) HYZH 136/65. (Treboull) da bemp bloaz warn-ugent am eus bet an derzhienn difoeltr. An typhoïde, ya.

  • difoeltr .2
    difoeltr .2

    m. Foudre.

    ●(1732) GReg 428a. Foudre, tonnerre accompagné de fracas, tr. «difoëltr.»

  • difoeltrañ / difoeltriñ
    difoeltrañ / difoeltriñ

    v. tr. d.

    I.

    (1) Détruire, mettre en pièces.

    ●(17--) ST 102. Kemeromp hon armou, hag hon oll glezeier, / Evit ho difoeltra, tr. «prenons nos épées et nos autres armes pour les exterminer.»

    ●(1868) KTB.ms 14 p 127. Hag hi da difoeltra ar menez.

    ●(1904) DBFV 50b. difoltrein, v. a., tr. «défaire.» ●(1905) BOBL 30 septembre 54/3a. hon Brezonek a ve mouget, hon relijion hag hon frankiziou difoëltret. ●(1906) BOBL 06 octobre 107/3b. Ar brini a zifoëltre e segal. ●(1908) PIGO II 160. o tifoeltri ar c'hlaouiasen dan. ●(1909) KTLR 182. Ar chauser a ranke tremen dreizhi oa difoultret gant al lenn dic'hlaniet. ●(1962) EGRH I 56. difoeltrañ v., tr. « défaire, malmener. »

    ●(1982) PBLS 131. (Sant-Servez-Kallag) difoeltrañ, tr. «démolir.»

    (2) Dissiper.

    ●(1920) MVRO 48/1b. Konta’reas e doa he gwaz difoeltret d’ezi he holl beadra : 800.000 lur.

    (3) Déchirer.

    ●(1962) EGRH I 56. difoeltrañ v., tr. « déchirer. »

    (4) Difoeltrañ e zaoulagad ; équarquiller les yeux le plus possible.

    ●(1903) KZVr Du-Kerzu (d’après KBSA 20). Ne welen ket sklaer, kaer am boa difoeltra va daoulagad.

    II. Difoeltrañ an ti d'ober ar forn : voir ti.

  • difoeltret
    difoeltret

    adj. Foudroyé.

    ●(1907) VBFV.fb 45a. foudroyé, tr. «difouildret.»

  • difoeltriñ
    difoeltriñ

    voir difoeltrañ

  • difoeñvadur
    difoeñvadur

    m. Désenflement.»

    ●(1904) DBFV 50b. difoèuadur, m., tr. «action de désenfler.»

  • difoeñvet
    difoeñvet

    adj. Désenflé.

    ●(c.1718) CHal.ms i. desenfle, tr. «difoüanüet.»

  • difoeñviñ
    difoeñviñ

    v. intr. Désenfler.

    ●(c.1718) CHal.ms i. desenfler, tr. «difoüanüein.» ●(1732) GReg 274a. Desenfler, tr. «Van[netois] difoeveiñ. difouañüeiñ.»

    ●(1904) DBFV 50b. difoèuein, difoañùein, v. n., tr. «désenfler.» ●(1907) VBFV.fb 27b. dégonfler, tr. «difoèuein.» ●29b. désenfler, tr. «difoèuein.» ●(1916) LILH 25 a viz Genver. Monet e hra guel get me med klei, meit en hani deheu ne zifoèu ket. ●(1934) BRUS 57. Désenfler, tr. «difoèuein.»

  • difoeriñ
    difoeriñ

    v. tr. d. (en plt du cidre) Déféquer.

    ●(1930) DIHU 231/142. A p'en dou groeit é getan berù [er chistr] é vou ret d'oh chonjal en difoérein.

  • difoesket
    difoesket

    adj. (Roue) dégonflée.

    ●(1933) KANNkerzevod 81/9. Ar rod adrenv 'zo difoesket, dao eo d'oc'h disken, marraine.

  • difoetal
    difoetal

    v. pron. réfl. En em zifoetal.

    (1) Se débattre.

    ●(1861) JEI 100. doh hum zifoettal étré divréh er maleurussan marhue.

    (2) En em zifoetal diouzh udb. : Se défaire de qqc.

    ●(1861) JEI 245. Oh ! na coutantet véhé er péhour é verhuel hum zifoettal ér momand calet-zé doh er gompagnoneah meliguet ag é béhedeu ?

  • difonn
    difonn

    adj.

    (1) (en plt de propos) Vide de sens.

    ●(1894) BUZmornik 106. ne vez gantho, p'en em velont, nemed kaoziou difoun ha goullou !

    (2) (en plt d'un terrain) Qui ralentit la marche.

    ●(1919) LZBl Genver 33. eur vro kaer kenan da velet, mez tenn ha difounn d'ar bale.

    (3) (en plt de qqn) Bezañ difonn da : faire qqc. lentement.

    ●(1944) EURW I 10. difounn da zeski.

    (4) (en plt de nourriture) Peu rassasiant, peu nourrissant.

    ●(1732) GReg 621b. Mets qui ne rassasient point, tr. «Meujou difoun. boëd difoun.»

    ●(1857) CBF 10. Ar Vretoned ne garont ket ar bouedou difoun, tr. «Les Bretons n'aiment que les mets substantiels.» ●(1867) MGK 97. tri damm ha n'int difoun.

    ●(1909) BROU 223. (Eusa) Eur boued difounn eo, tr. «cela nourrit peu.»

    (5) (en plt d'un travail d'une action) Lent.

    ●(1904) DBFV 50b. difonn, adj., tr. «(travail) lent.» ●(1931) GUBI 30. A baseu bèr ha difonnik.

    (6) Peu abondant, rare.

    ●(1838) OVD 285. m'en dé diffon er péh e hroa a œvreu mad.

    ●(1906-1907) EVENnot 27. (Plougouskant) Avalo-douar fonnuz ec'h euz aze. Ya ar re man a zo mad awalc'h ; setu aze avad re all hag a zo difonn ie.

  • difonnaat
    difonnaat

    v. intr. Ralentir.

    ●(1907) VBFV.fb 83b. ralentir, tr. «difonnat.» ●(1944) EURW I 111. Difounaat a ra al lestr.

  • difonnañ
    difonnañ

    v. tr. d. Rendre moins substantiel.

    ●(1949) KROB 10/1. n'hor boa ket a c'hoant da zifounna niverenn Nedeleg.

  • difonnder
    difonnder

    m. Lenteur.

    ●(1907) BOBL 05 janvier 119/2e. daoust da zifonder pe da vuander ar benvek.

  • difonnet
    difonnet

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Bout difonnet : travailler avec moins de rendement.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. Voila un homme qui trauailloit bien dans sa Ieunesse mais Il diminue, tr. «chetu un deen a daulé foun en e yaoanctis pe oüé de labourat, maes difonnet é brema.»

    (2) (en plt de qqc.) Bezañ difonnet : qui est moins abondant, qui rend moins.

    ●(1926) FHAB Genver 27. Ma vez laket dour re domm er ribot gand an dienn e vezo skaotet an amam (lire : amann) ha difounnet.

  • difonnus
    difonnus

    adj. (en plt de qqn) Lent dans son travail.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Il n'auance pas, tr. «diffonnus é le moing [= Mr Le Moing].»

    ●(1904) DBFV 50b. difonnus, adj., tr. «(ouvrier) lent, qui n'avance pas.»

  • difoñs
    difoñs

    adj. Qui n'a pas ou plus de fond.

    ●(1732) GReg 257a. Défoncé, ée, tr. «Difoñçz.» ●423b. Vaisseau sans fond, tr. «difonçz.» ●(1744) L'Arm 160b. Ce qui n'est pas foncé, tr. «Diffonce.»

    ●(1909) TOJA 7. eur bragou difons bennak ! ●(1923) LZBt Gwengolo 16. difonz 'oa e vragou.

  • difoñsamant
    difoñsamant

    m. Écroulement.

    ●(1904) DBFV 50b. difonsemant, m., tr. «écroulement.»

  • difoñsañ / difoñsiñ
    difoñsañ / difoñsiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Défoncer, ôter le fond (d'une barrique, etc.).

    ●(1659) SCger 41a. defoncer, tr. «difonci.» ●(1732) GReg 257a. Defoncer, ôter le fond d'un tonneau, tr. «Difounçza. pr. et. Van[netois] difonçzeiñ.»

    ●(1904) DBFV 50b. difonsein, v. a., tr. «défoncer.»

    (2) Défoncer (un pantalon).

    ●(1909) TOJA 7-8. ma breur Fanch 'nevoa difonset ar c'hi Azor e hini [bragou] d'ean disul gant e zent.

    II. V. intr. sens fig. Difoñsañ gant an erez : crever de jalousie.

    ●(1925) BILZ 157. Koant meurbed e oa Janedig o tiskenn eus he c'harronz : ar merc'hed a zifonse gant an erez.

  • difoñserezh
    difoñserezh

    m. –où Défoncement.

    ●(1904) DBFV 50b. difonsereh, m. pl. eu, tr. «défoncement.»

  • difoñset
    difoñset

    adj.

    I. Défoncé, dont on a ôté le fond.

    ●(1972) BAHE 72/11. ur gastolodenn difoñset.

    II. Fier evel ur pod difoñset : voir pod.

  • difoñsiñ
    difoñsiñ

    voir difoñsañ

  • difontadeg
    difontadeg

    f. –où (agriculture) Défonçage d'un terrain.

    ●(1924) LZMR 26. O vont da glask tud da zont d'an difontadeg. ●28. Da zeiz an difontadeg.

  • difontañ / difontiñ
    difontañ / difontiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) (agriculture) Défoncer (un terrain).

    ●(1866) FHB 97/353a. Eul labourer a zifont eur pez douar ; tenna a ra anezhan ar vein hag ar griziou. ●(1867) FHB 138/272a. lacat difonta ha difreusta al lanneier. ●(1868) FHB 169/98a. difonta ha dizoura an douarou so o coll e meziou Rom. ●(1883) MIL 30. an douarou roet d'ar menec'h da zifounta.

    ●(1907) BOBL 22 juin 143/3b. Peb arar e devoa tri c'hart devez-arat da zifounta. ●(1920) FHAB C'hwevrer 235. deuet da zifounta kenan tachennou. ●(1926) SAHE 23. muioc'h a boan o tifounta an douar-ze. ●(1960) EVBF I 336. Outre les expressions données plus haut, on trouve encore, pour «défricher» : (…) defonti, La Feuillée, difonta douar, Pouldr[euzic].

    ►absol.

    ●(1864) KLV 9. pe ranke an den difounta, pe choum heb ober.

    ►[empl. comme subst.] Défonçage.

    ●(1864) KLV 9. ann difounta a ioa eun dra euz ar re wella-tout.

    (2) Difontañ (ur c'hoad) : déboiser.

    ●(1870) FHB 286/195a. difrosta pe difonta ar c'hoat.

    ●(1924) LZMR 41. Peogwir ez ae da zifonta koajou. ●(1943) FHAB Gouere/Eost 328. poaniet o deus evit difonta ar c'hoajou.

    (3) Saper les fondements.

    ●(1659) SCger 108a. saper les fondements d'vne maison, tr. «difonti vn ti.»

    (4) sens fig. Civiliser.

    ●(1867) FHB 138/267b. Hag ec'h alfe an Europ guelleat, difontet, caereat, sevenet, sclereat gantho, clevet dispac'herien o crial a enep cador Sant Per ?

    II. V. intr.

    (1) Saper.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. saper les fondements, tr. «difontein, queüein didan ur vangoer.»

    (2) Perdre son fond, son plancher.

    ●(1906) BOBL 13 janvier 69/3e. an tribun pehini a oa brein, a zigouezaz d'ezi difonta.

  • difonter
    difonter

    m. –ion Homme qui défonce un terrain.

    ●(1936) FHABvug Meurzh 89. c'hoarz goapaüs an difonterien.

  • difonterez
    difonterez

    f. –ed Femme qui défonce un terrain.

    ●(1869) FHB 248/308b. An difonterezed ne ankounac'heont ket eun dra.

  • difontiñ
    difontiñ

    voir difontañ

  • diforbu
    diforbu

    adj. (Cheval) qui n'est pas fourbu.

    ●(1872) ROU 80a. Défaut d'un cheval forcé : Forbu. Qui a ce défaut : Forbued. L'opposé ; Diforbu, sans défaut. ●(1876) TDE.BF 124b. Diforbu, adj., tr. «Sans défaut, parlant d'un cheval.»

  • diforc'h .1
    diforc'h .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Différent, distinct, à part.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. c'est un fait a part, tr. «un dra difforh, un dra aral é.»

    ●(1904) DBFV 50b. diforh, adj., tr. «distingué, à part.» ●(1924) SBED 30. Me gréd rah en treu-zé / Diforh en eil d'égilé. ●(1927) GERI.Ern 104. diforc'h adj., tr. «séparé, distinct.»

    (2) =

    ●(1659) SCger 31a. homme contrefait, tr. «vn den difforc'h.»

    ●(c.1802-1825) APS 144. difforh ha dijaug vehai ur horf, mar dé er mambreu hegué ha tiner. (...) un defaut spleitabl ha difforh énamb.

    II. Adv. A-ziforc'h : séparément, à part.

    ●(1931) VALL 686b. Séparément, tr. «a-ziforc'h.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...