Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 68 : de difinian (3351) à diflouradenn (3400) :- difiniañ
- difinision
- difinusdifinus
adj. Définitif.
●(1732) GReg 256b. Definitif, ive, tr. «difinus.» ●Une Sentance deffinitive, tr. «Ur Setançz difinus.»
- difiñvdifiñv
adj.
(1) Immobile.
●(1925) FHAB Genver 13. Al loen a chomas eur pennadig difinv, chouchet, prest da gregi. ●(1931) VALL 375a. Immobile, tr. «difiñv.» ●(1932) FHAB kerzu 434. Ken bec'hiet e oa bet ar varlonkez ma chomas eur pennad mat eno difiñv evel badaouet d'ezi. ●(1963) LLMM 99/264. O vezañ ma vane Vasili souezhet krenn ha difiñv e-kreizig ar straed. ●(1964) ABRO 18. War-lerc'h ar stokadenn e chomas eno [al lestr], houbet ha difiñv dindan an tarzhioù divent a zisac'he warnañ.
(2) Lakaat difiñv : immobiliser.
●(1931) VALL 375a. Immobiliser, tr. «lakaat difiñv.»
- difinvezh
- difioutdifiout
voir difial
- difisildifisil
adj.
(1) Difficile.
●(1499) Ca 61b. Difficil. g. difficile ou grief. ●(1612) Cnf 1b. lesell à greomp à costez an casyou difficil. ●(1621) Mc 86. difficil ha contrel. ●(1633) Nom 9a. Ænigma, scrupus, griphus : question obscure ou double : quistion obscur, difficil da coumpreniff.
(2) Difficile sur la nourriture, etc.
●(1710) IN I 273-274. beza difficil hep caout jamæs e ve netra preparet mat.
●(1957) ADBr lxiv 4/453. (An Ospital-Kammfroud) Difisil : adj. – Difisil : transposition du français «difficile», très fortement accentué sur la deuxième syllabe. Ne s'emploie guère qu'en parlant d'une personne aux goûts excessivement délicats (un bec fin) ou très tatillonne sur la toilette : eur vaouez difisil war he boued ha war he dilhad.
- difisilamantdifisilamant
adv. Difficilement.
●(1621) Mc 93-94. goude ez rencquy difficilamant anduriff brassoch poan.
- difisilius
- difistoul
- difisturdifistur
voir difestur
- difiz
- difiziañsdifiziañs
f. Méfiance (?) défiance (?).
●(1688) MD I 17. gant eun diffizians ac'hanomp on unan. ●(1732) GReg 256a. Defiance, soupçon, crainte, tr. «Van[netois] difyançz. p. ëu.»
●(1854) PSA I 187. cresquein hé difiance.
●(1902) MBKJ 185. ar re a c'helfe kaout difizians euz he vadelez. ●(1904) DBFV 50a. difians, f., tr. «défiance.» ●(1907) PERS 147. kaout difizianz ouz Doue. ●(1907) KANngalon Meurzh 343. Lod o devez re a zifizianz. ●(1915) HBPR 63. an Departamant hen doa difizians deuz konsaillerien district Lesneven. ●(1920) AMJV 100. Aotrou 'n eskop Autun en deus atao eun tamik difizians ac'hanoump. ●(1922) EOVD 218. ur merch a zifians. ●(1957) ADBr lxiv 4/453. (An Ospital-Kammfroud) Difiziañs : n. f. – Défiance : difiziañs am-eus en den-ze.
- difiziañsus
- difiziant
- difizioutdifiziout
v.
I. V. tr. i.
(1) Difiziout a : se méfier de.
●(1839) BSI xii. ezeus abusionou da zifiziout anezo. ●(1860) BAL 89. difiziout eus trugarez Doue, refiziout.
●(1915) MMED 362. Ursul a oue difiziet anezi da genta, ha da c'houde taolet er prizoun.
(2) Difiziout e : se méfier de.
●(c.1894) IJB.ms I 37. Oh ! deut atao ne bakoc'h ket ac'hanoun me ken rac me a zifficho enoc'h er vech all.
II. V. tr. d. Défier, braver.
●(1659) SCger 142b. diffiziout, tr. «desfier.»
●(1872) ROU 76b. Braver, tr. «Diffiout.»
III. V. pron. réfl. En em zifiziout.
(1) Désespérer.
●(17--) ST 24. Ret eo kemer kalon, n'en em zifiziet ket, tr. «il faut prendre courage, ne désespérez point.»
(2) Se défier.
●(1659) SC 102. oc'h en em diffiziout ahanoc'h oc'h vnan.
●(1904) DBFV 50a. hum zifieien, hum zefieien, v. pron., tr. «se défier.»
- difizius
- diflac'hañ
- diflach .1diflach .1
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Immobile, fixe.
●(1846) DGG 34. an izella eus ar stered diflach. ●(1866) HSH vi. diflach evel ur garrec ebars e creiz ar mor. ●(1876) TDE.BF 124a. Diflach, adj., tr. «Immobile, sans mouvement.»
●(1931) VALL 375a. Immobile, tr. «diflach.» ●(1970) BHAF 104. An daou beul diflach-ze.
(2) Chom diflach : rester immobile.
●(1867) FHB 121/131b. ar goumoulen a choume diflach e kreiz ar c'hamp.
●(1907) FHAB Even 97. M'ho deus an neuz da chom diflach. ●(1924) YAYA 19. C'houi a jom diflach en ho kador-vreac'h.
(3) sens fig. Indomptable, inflexible, inébranlable.
●(1911) SKRS II 103. eur feiz nerzuz ha diflach. ●(1912) MMKE 151. Breman enor ar c'hemener / A zo dillac'h (lire : diflach) 'n hon c'hreiz. ●174. Ma vo (…) / diflach hon enor ! ●(1919) FHAB Gouere 30. gant eur spered lemm hag eun nerz-kalon diflach.
II. Adv. Ferme, fermement.
●(1920) FHAB C'hwevrer 229. evel ma zo marvet abaoue milierou a Vretoned-all, o stourm diflach. ●(1923) FHAB Mezheven 203. derc'hel diflach ha difazi gant hent an Emzao breizek. ●(1927) FHAB Gouere 143. Ra gerzo, koulskoude, sounn ha diflach, betek ar bez.
- diflach .2diflach .2
voir diflachañ
- diflachañ / diflachdiflachañ / diflach
v.
(1) V. tr. d. Démettre, déboîter.
●(1877) FHB (3e série) 7/56a. eun taol baz en doa diflachet unan euz he ziscoaz. ●(1890) MOA 201b. Déboîter, tr. «diflac'ha (lire : diflacha).»
(2) V. intr. Bouger, quitter le lieu où l'on est.
●(1752) PEll 305. Flach, par Ch. Fr. Bouger, se mouvoir, changer de place ou de posture. Diflach, de même.
●(1869) FHB 243/269a. ez oa ar procession o vont da ziflach.
- diflakdiflak
adj. Essoufflé, haletant.
●(1867) BBZ 303. Ken diflak hag eun iourc'h war goll ? tr. «aussi essoufflé qu'un chevreuil aux abois ?»
- diflakaldiflakal
voir diflakañ
- diflakañ / diflakaldiflakañ / diflakal
v.
I. V. intr.
(1) Haleter.
●(1938) WDAP 2/106. o tiflaka gant ar verr-anal. ●(1955) STBJ 73. Diflaka a ree pa erruas er porz. ●(1982) PBLS 75. (Langoned) diflakal, tr. «être hors d'haleine.»
(2) Tomber de faiblesse, s'affaiblir.
●(1939) MGGD 57. dare da ziflaka gant an naonegez. ●(1964) ABRO 71. ur mell bouc'h kozh o tiflakañ hag o stourm ouzh ar marv. ●77. Diflakañ a rae er (lire : ar ) paour kêzh loen.
(3)
●(1959) TGPB 99. Ha gwir, gant un dourni fromus e tiflakas an doenn gentañ dreist ar speurenn.
II. V. tr. d. Efflanquer.
●(1914) DFBP 110a. efflanquer, tr. «Diflaka.»
- diflaketdiflaket
adj.
(1) Efflanqué.
●(1838) CGK 6. Distruch, casty, diflacquet, foulet e nem dreina.
●(1914) DFBP 110a. efflanqué, tr. «Diflaket.» ●(1920) FHAB C'hwevrer 244. Diflaket, disliou.
(2) (Chapeau) claque oreille.
●(1732) GReg 172a. Claque-oreille, chapeau qui baisse les bords, tr. «tocq diflancqet, diflaqet.»
(3) Embrouillés.
●(1876) TDE.BF 124a. Diflaket, adj., tr. «En désordre, parlant des cheveux.» ●(1890) MOA 214a. Cheveux en désordre, tr. «bleo diflaket.»
- diflamm
- diflammañdiflammañ
v.
I. V. tr. d. Éteindre l'ardeur ( de la fièvre).
●(1872) ROU 73b. Amortir l'ardeur de la fièvre, tr. «diflamma an dersienn.» ●92a. Modérer l'ardeur de la fièvre, tr. «diflamma an dersien.»
II. V. intr.
(1) Se ternir.
●(1931) VALL 734b. Se ternir, tr. «diflamma.»
(2) (en plt du teint) Se ternir.
●(1931) VALL 734b. Se ternir en parl. du teint, tr. «diflamma.»
- diflap
- diflapañ
- diflastrdiflastr
adj.
(1) Qui n'est pas écrasé.
(2) sens fig. Qui n'est pas vaincu.
●(1941) ARVR 32/4a. Bro meurbet karet, dishual, digabestr ha diflastr.
- diflastrañdiflastrañ
v. tr. d. Flastrañ ha diflastrañ : écraser par plusieurs fois.
●(1856) GRD 76. mâlet idan er boén, flastret ha difflastret guet quement a gounar !
- diflatdiflat
voir diflastr
- diflatr / diflatdiflatr / diflat
adj.
(1) Attr./Épith. Trop franc, cavalier.
●(1650) Nlou 135. Gant scourgezaou ha barraou Coat, / Quezquen dyfflat en enm goatsont, A plant an Troat, bet bar an pen, / Quic, ha crohen, en dispensont tr. «Avec des verges et des barres de bois, / ils le saignèrent avec tant d'irrespect / de la plante du pied jusqu'au sommet de la tête / qu'ils déchirèrent chair et peau.»
●(1859) MMN 132. Chetu ase eur c'hristen difflat ha dispount ! ●(1869) SAG 35. nin 'zo diflat gant an Autrou-Doue, edoare bugale friant, n'o deuz ket aoun rag ho zad, a leez eun nebeut kabest gant ho. (…) ar vugale diflat avat, ne vezont nemeur en he c'hrassou. ●(1872) ROU 103a. Sincère, tr. «Diflat.» ●(1879) BMN 130. Diflat en he gomzou, e roe he damm da bep hini, hep damant ebed.
●(1955) STBJ 32. ma oa doujus ouz an holl, e oa ivez diflat. ●(1957) ADBr lxiv 4/453. (An Ospital-Kammfroud) Qui ne flatte pas, qui ne mâche pas ses mots, – d'une franchise excessive, brutale ou trop directe : eur vaouez diflat. ●(1982) PBLS 128. (Langoned) diflat, tr. «(adj) critique, peu élogieux.»
(2) Adv. Franchement, sans prendre de gants, cavalièrement.
●(1710) IN I 159. hac e tiscleriàn diflatr ar gomportamant anezi.
●(1921) PGAZ 73. An aotrou Moan a respountas d'ezhan ken diflat ha tra. ●(1955) STBJ 40. klevet o devoa gantan, an dud-se, o fegement yac'h ha diflat. ●51. – A ! fei ! nann 'vat !» a droc'has eben diflat krenn.
- diflav
- diflemmañdiflemmañ
v. tr. d.
I. (en plt des animaux)
(1) (apiculture) Enlever l'aiguillon.
●(1906) GWEN 17. c'houi emezan a oar diflema ar gwenan ?
(2) Enlever (les crocs des serpents).
●(1962) TDBP II 161. Te a vo red ober dit evel d'an naered : diflemma ahanout, tr. «toi, il faudra te faire comme on fait aux vipères : couper ton dard (car tu as une langue de vipère).»
II. V. intr. ou absol. (?) sens fig. =
●(1914) LZBl Meurzh 360/361. an daoulagad lugernuz, a gendalc'h da ziflemma en denvalijenn.
- diflikañ
- diflip .1diflip .1
m. & adv.
I. M. Échappatoire, issue, porte de sortie.
●(1926) FHAB Genver 16. Hogen, ac'han n'eus diflip ebet evidomp nemet dre ar frankiz gounezet da vat, evidomp hag evit hor bro, pe dre gontel ar c'hilhotin.
II. Loc. adv.
(1) War ziflip =
●(1935) BREI 436/2d. Aman ive, eman an traou war ziflip.
(2) War an diflip : en situation instable.
●(1947) TNOG 5/21. (Tregor ha Goelo) bezañ war an diflip a zo bezañ war ul lec'h riklus ma c'heller rampañ diwarnañ pa ne soñjer ket, evel penn pellañ ur skaoñv, ma 'z eus tud warnañ ; pa sav an dud e tiflip ar skaoñv hag e kouezher.
- diflip .2diflip .2
adj.
I. Adj.
(1) =
●(1904) BOBL 24 septembre 1/3c. eul lizer a c'hourc'hemennou evid ar c'hiz diflip ma ro fouet d'al leanezed da vond er meaz.
(2) Dégourdi.
●(1919) DBFVsup 15b. Diflip, diflap (Arv[or] adj, tr. «dégourdi.»
II. Adv.
(1) Facilement.
●(1943) TRHS 54. Ar gwin a zo mat-tre, an dour n'eo ket fall kennebeut, ha pa vez lakaet kler ennañ, an traoù a ziskenn diflip d'an traoñ.
(2) Vivement.
●(1909) DIHU 52/343. Saùet en doé é avé mañné Kerboutér, divéh kaer, diflip, èl é hoari, hag ur spiz groah ou laké ar ou lah ér léh plén ! ●(1919) DBFVsup 15b. Diflip, diflap (Arv[or] adv., tr. «vivement.»
- diflipañdiflipañ
v.
I. V. intr.
(1) S'échapper (des mains de qqn).
●(1912) BUAZpermoal 325. o welet an abostol bras o tiflipan eus adre o daouarn. ●(1947) TNOG 5/21. (Tregor ha Goelo) Diflipañ, verb. : tec'hout a-daol-trumm, en ur riklañ. Diflipet eo an evn diouzh va daouarn.
(2) Échapper (à qqn).
●(1857) HTB 84-85. An neuden-ze [neuden hor buez] a ziflip en amzer ma oer an nebeuta e gortoz.
(3) Arriver inopinément.
●(1838) CGK 21. Mar diflip un œl dishano.
(4) (en plt d'un frein) Se desserrer.
●(1936) BREI 453/4a. Penôs e teuas starderez ar wetur da c'houita ? Bepret eo e tiflipas.
(5) Surgir.
●(1957) AMAH 53. Meneg a oa bet graet eus listri-splujerien alaman diflipet eus porzhioù aostriat, Pola, Triesta, pe me oar. ●(1963) LLMM 99/267. ken drant hag ur c’hrennard diflipet diouzh ar skol.
II. V. tr. d.
(1) Arracher (qqc.) des mains de qqn.
●(1879) ERNsup 153. Diflipañ u. b. arracher quelque chose des mains de quelqu'un : difliped 'n eus egile, ed e'r vas gañt-hañ, Lang[oat], Pleud[aniel], St-M[ayeux].
(2) Exprimer.
●(1913) BOBL 21 janvier 421/1c. Jobik an euz diflipet eun toullad komziou fur tre.
III. V. pron. réfl. En em ziflipañ : s'échapper.
●(1970) BHAF 107. Me d'en em ziflipa digand ar re karget ahanon. ●(1978) EMGI 145. Eñ ha daou pe dri all da rebarbiñ ouzh ar soudarded en ur glask en em ziflipañ. ●149. ur c'hastell ken kreñv ha ma vefe bet aner d'ul logodenn en em ziflipañ dioutañ !
- diflipet
- diflistrañdiflistrañ
v. intr. Jaillir.
●(1838-1866) PRO.tj 179. Rac ar verz ma / A laqaïo an daëlou, ac ar mic'hy / Da ziflistra.
- diflodiñdiflodiñ
v. tr. d. Faire cesser (qqn) de paresser.
●(1939) RIBA 132. paot a uèhieu éh alernè ar é lerh aveit en dilizantat (lire : dilizidantat) hag en diflodein.
- diflosk
- difloskadur
- difloskañdifloskañ
voir difloskiñ
- diflosketdiflosket
adj.
(1) (Branche) arrachée.
●(1767) ISpour 358. el ur brancq disflosquet doh ur ùenn. ●(1790) Ismar 408. èl ur branq diflosquét doh ur uèn.
●(1821) SST 73. Nen deint arzé meit deved fariet, barren (lire : barreu) diflosquet. ●(1857) GUG 12. ur bar diflosquet.
●(1904) DBFV 50a. ur bar diflosket doh er huéen, tr. «une branche détachée de l'arbre.»
(2) par anal. (Membre) arraché.
●(1787) PT 81. Pep mambr doh é gorf diflosquet. ●(1792) CAg 82. membreu diflosquet.
●(1854) PSA II 272. é isquern e zou ol diflosquet. ●(1857) GUG 122. É gorf zou ol hachet, diflosquet é vampreu.
- difloskiñ / difloskañdifloskiñ / difloskañ
v.
I. V. tr. d.
A. Arracher (une branche d'un arbre).
●(1723) CHal 53. Diflosquein, tr. «Eclier, ou éclisser.» ●(1766) MM 1509. divosclet craq ar scourr gata.
●(1921) GRSA 216. Ha hi de zifloskein ur bar é tibillein er fréh. ●(1930) DIHU 231/139. Diflosket ur bar geton.
B. par anal.
(1) Arracher (les membres de qqn).
●(1790) MG 298. un lon én arrage, péhani e ziflosquou t'he vambreu en eil-arlerh-éguilé
●(1861) BELeu 133. quement-cé e achihuas diflosquein ol hou ç'isquern.
(2) Arracher les membres (de qqn).
●(1856) GRD 105. Hà n'en dès bet gùélèt sænt é ouilein hag é lezel tauleu cri a pe oér doh ou diflosquein guet crogueu hoarn.
II. V. intr.
A. par anal. (en plt d'un membre) Se détacher du tronc quand on l'arrache.
●(1787) PT 76. Tènne ar ha nèrh brassan, bet que ne zifloscou. ●(1792) CAg 78. Ind en tenn hac en tracasse, / que ne zifflosque é zivréh.
●(1907) BSPD II 273. dispen é gorv get en tauleu ken e oé divlosket ol é vanbreu.
B. sens fig.
(1) (en plt d'une foule) Se disperser, se disloquer.
●(1895) FOV 268. pé gommansou er foér de zifloskein, tr. «quand la foire commancera à se dissoudre.»
●(1904) DBFV 50a. difloskein, v. n., tr. «se dissoudre, en parl. d'une assemblée.»
(2) Se défaire, se disloquer, partir en morceaux, éclater.
●(1732) GReg 317b. Éclisser, parlant du bois qui s'éclisse, tr. «Van[netois] diflosqeiñ. pr. diflosqet.»
●(1904) DBFV 50a. difloskein, v. n., tr. «éclater, se détacher, se briser, se disloquer.» ●(1907) VBFV.fb 34a. éclater, tr. «difloskein.» ●(1921) GRSA 16. é tiflosk an doar a dammeu.
- difloupañdifloupañ
v. intr.
(1) S'échapper en glissant.
●(1927) GERI.Ern 104. difloupa v. n., tr. «S’échapper en glissant.» ●(1959) TGPB 199. ha p’oan o tifloupañ war c’horre goude va splujadenn.
(2)
●(1959) TGPB 99. ha diouzh an damskeud-se e tifloupe ur bern luc’hed a bep seurt liv ha stumm, pe marteze gwabrigol.
- diflour
- diflouradenn