Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 68 : de difinian (3351) à diflouradenn (3400) :
  • difiniañ
    difiniañ

    v. tr. d. Définir, déterminer.

    (1499) Ca 62a. Diffiniaff. g. diffinier ou determiner.

  • difinision
    difinision

    f. –où Définition.

    (1499) Ca 62a. Diffinition. g. idem.

  • difinus
    difinus

    adj. Définitif.

    (1732) GReg 256b. Definitif, ive, tr. «difinus.» ●Une Sentance deffinitive, tr. «Ur Setançz difinus

  • difiñv
    difiñv

    adj.

    (1) Immobile.

    (1925) FHAB Genver 13. Al loen a chomas eur pennadig difinv, chouchet, prest da gregi. ●(1931) VALL 375a. Immobile, tr. «difiñv.» ●(1932) FHAB kerzu 434. Ken bec'hiet e oa bet ar varlonkez ma chomas eur pennad mat eno difiñv evel badaouet d'ezi. ●(1963) LLMM 99/264. O vezañ ma vane Vasili souezhet krenn ha difiñv e-kreizig ar straed. ●(1964) ABRO 18. War-lerc'h ar stokadenn e chomas eno [al lestr], houbet ha difiñv dindan an tarzhioù divent a zisac'he warnañ.

    (2) Lakaat difiñv : immobiliser.

    (1931) VALL 375a. Immobiliser, tr. «lakaat difiñv

  • difinvezh
    difinvezh

    f. =

    (1859) SAVes 47. difinves.

  • difiout
    difiout

    voir difial

  • difisil
    difisil

    adj.

    (1) Difficile.

    (1499) Ca 61b. Difficil. g. difficile ou grief. ●(1612) Cnf 1b. lesell à greomp à costez an casyou difficil. ●(1621) Mc 86. difficil ha contrel. ●(1633) Nom 9a. Ænigma, scrupus, griphus : question obscure ou double : quistion obscur, difficil da coumpreniff.

    (2) Difficile sur la nourriture, etc.

    (1710) IN I 273-274. beza difficil hep caout jamæs e ve netra preparet mat.

    (1957) ADBr lxiv 4/453. (An Ospital-Kammfroud) Difisil : adj. – Difisil : transposition du français «difficile», très fortement accentué sur la deuxième syllabe. Ne s'emploie guère qu'en parlant d'une personne aux goûts excessivement délicats (un bec fin) ou très tatillonne sur la toilette : eur vaouez difisil war he boued ha war he dilhad.

  • difisilamant
    difisilamant

    adv. Difficilement.

    (1621) Mc 93-94. goude ez rencquy difficilamant anduriff brassoch poan.

  • difisilius
    difisilius

    adj. =

    (1710) IN I 214. mar douc'h difficilius ha penvers da oboissa.

  • difistoul
    difistoul

    adj. Immobile.

    (1911) RIBR 67. e leze e lost difistoul da gousket war leuren an iliz.

  • difistur
    difistur

    voir difestur

  • difiz
    difiz

    adj. Méfiant.

    (17--) EN 1261. huy fad a sou dify, tr. «vous êtes bien défiante.» ●3145. beed bepred defy, tr. «soyez toujours défiant.»

    (1962) EGRH I 56. difiz a., tr. « sans confiance. »

  • difiziañs
    difiziañs

    f. Méfiance (?) défiance (?).

    (1688) MD I 17. gant eun diffizians ac'hanomp on unan. ●(1732) GReg 256a. Defiance, soupçon, crainte, tr. «Van[netois] difyançz. p. ëu

    (1854) PSA I 187. cresquein hé difiance.

    (1902) MBKJ 185. ar re a c'helfe kaout difizians euz he vadelez. ●(1904) DBFV 50a. difians, f., tr. «défiance.» ●(1907) PERS 147. kaout difizianz ouz Doue. ●(1907) KANngalon Meurzh 343. Lod o devez re a zifizianz. ●(1915) HBPR 63. an Departamant hen doa difizians deuz konsaillerien district Lesneven. ●(1920) AMJV 100. Aotrou 'n eskop Autun en deus atao eun tamik difizians ac'hanoump. ●(1922) EOVD 218. ur merch a zifians. ●(1957) ADBr lxiv 4/453. (An Ospital-Kammfroud) Difiziañs : n. f. – Défiance : difiziañs am-eus en den-ze.

  • difiziañsus
    difiziañsus

    adj. Méfiant.

    (1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 160. Guet n'emb-ni é ma difiançus.

  • difiziant
    difiziant

    adj. Méfiant.

    (1904) DBFV 50a. difiant, adj., tr. «défiant.» ●(1922) EOVD 264. mar chomamb difiant doh er ré-ral.

  • difiziout
    difiziout

    v.

    I. V. tr. i.

    (1) Difiziout a : se méfier de.

    (1839) BSI xii. ezeus abusionou da zifiziout anezo. ●(1860) BAL 89. difiziout eus trugarez Doue, refiziout.

    (1915) MMED 362. Ursul a oue difiziet anezi da genta, ha da c'houde taolet er prizoun.

    (2) Difiziout e : se méfier de.

    (c.1894) IJB.ms I 37. Oh ! deut atao ne bakoc'h ket ac'hanoun me ken rac me a zifficho enoc'h er vech all.

    II. V. tr. d. Défier, braver.

    (1659) SCger 142b. diffiziout, tr. «desfier.»

    (1872) ROU 76b. Braver, tr. «Diffiout

    III. V. pron. réfl. En em zifiziout.

    (1) Désespérer.

    (17--) ST 24. Ret eo kemer kalon, n'en em zifiziet ket, tr. «il faut prendre courage, ne désespérez point.»

    (2) Se défier.

    (1659) SC 102. oc'h en em diffiziout ahanoc'h oc'h vnan.

    (1904) DBFV 50a. hum zifieien, hum zefieien, v. pron., tr. «se défier.»

  • difizius
    difizius

    adj. Méfiant.

    (1872) ROU 80a. Défiant, tr. «Difiziuz.» ●(1872) GAM 8. Eur suner arc'hant ! a lavaro, marteze, unan bennag difiziuz en ho touez.

    (1904) DBFV 50a. difius, adj., tr. «défiant.» ●(1911) RIBR 28. Tostaat a eure difizius.

  • diflac'hañ
    diflac'hañ

    v. Desserrer les mains (de dessus qqc.).

    (1732) GReg 277b. Desserrer les mains, quitter prise d'une chose qu'on tient ferme des mains, tr. «diflac'ha. pr. diflac'het

    (1876) TDE.BF 124a. Diflac'ha, v. a., tr. «Lâcher ce qu'on tient dans les mains.»

  • diflach .1
    diflach .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Immobile, fixe.

    (1846) DGG 34. an izella eus ar stered diflach. ●(1866) HSH vi. diflach evel ur garrec ebars e creiz ar mor. ●(1876) TDE.BF 124a. Diflach, adj., tr. «Immobile, sans mouvement.»

    (1931) VALL 375a. Immobile, tr. «diflach.» ●(1970) BHAF 104. An daou beul diflach-ze.

    (2) Chom diflach : rester immobile.

    (1867) FHB 121/131b. ar goumoulen a choume diflach e kreiz ar c'hamp.

    (1907) FHAB Even 97. M'ho deus an neuz da chom diflach. ●(1924) YAYA 19. C'houi a jom diflach en ho kador-vreac'h.

    (3) sens fig. Indomptable, inflexible, inébranlable.

    (1911) SKRS II 103. eur feiz nerzuz ha diflach. ●(1912) MMKE 151. Breman enor ar c'hemener / A zo dillac'h (lire : diflach) 'n hon c'hreiz. ●174. Ma vo (…) / diflach hon enor ! ●(1919) FHAB Gouere 30. gant eur spered lemm hag eun nerz-kalon diflach.

    II. Adv. Ferme, fermement.

    (1920) FHAB C'hwevrer 229. evel ma zo marvet abaoue milierou a Vretoned-all, o stourm diflach. ●(1923) FHAB Mezheven 203. derc'hel diflach ha difazi gant hent an Emzao breizek. ●(1927) FHAB Gouere 143. Ra gerzo, koulskoude, sounn ha diflach, betek ar bez.

  • diflach .2
    diflach .2

    voir diflachañ

  • diflachañ / diflach
    diflachañ / diflach

    v.

    (1) V. tr. d. Démettre, déboîter.

    (1877) FHB (3e série) 7/56a. eun taol baz en doa diflachet unan euz he ziscoaz. ●(1890) MOA 201b. Déboîter, tr. «diflac'ha (lire : diflacha)

    (2) V. intr. Bouger, quitter le lieu où l'on est.

    (1752) PEll 305. Flach, par Ch. Fr. Bouger, se mouvoir, changer de place ou de posture. Diflach, de même.

    (1869) FHB 243/269a. ez oa ar procession o vont da ziflach.

  • diflak
    diflak

    adj. Essoufflé, haletant.

    (1867) BBZ 303. Ken diflak hag eun iourc'h war goll ? tr. «aussi essoufflé qu'un chevreuil aux abois ?»

  • diflakal
    diflakal

    voir diflakañ

  • diflakañ / diflakal
    diflakañ / diflakal

    v.

    I. V. intr.

    (1) Haleter.

    (1938) WDAP 2/106. o tiflaka gant ar verr-anal. ●(1955) STBJ 73. Diflaka a ree pa erruas er porz. ●(1982) PBLS 75. (Langoned) diflakal, tr. «être hors d'haleine.»

    (2) Tomber de faiblesse, s'affaiblir.

    (1939) MGGD 57. dare da ziflaka gant an naonegez. ●(1964) ABRO 71. ur mell bouc'h kozh o tiflakañ hag o stourm ouzh ar marv. ●77. Diflakañ a rae er (lire : ar ) paour kêzh loen.

    (3)

    (1959) TGPB 99. Ha gwir, gant un dourni fromus e tiflakas an doenn gentañ dreist ar speurenn.

    II. V. tr. d. Efflanquer.

    (1914) DFBP 110a. efflanquer, tr. «Diflaka

  • diflaket
    diflaket

    adj.

    (1) Efflanqué.

    (1838) CGK 6. Distruch, casty, diflacquet, foulet e nem dreina.

    (1914) DFBP 110a. efflanqué, tr. «Diflaket.» ●(1920) FHAB C'hwevrer 244. Diflaket, disliou.

    (2) (Chapeau) claque oreille.

    (1732) GReg 172a. Claque-oreille, chapeau qui baisse les bords, tr. «tocq diflancqet, diflaqet

    (3) Embrouillés.

    (1876) TDE.BF 124a. Diflaket, adj., tr. «En désordre, parlant des cheveux.» ●(1890) MOA 214a. Cheveux en désordre, tr. «bleo diflaket

  • diflamm
    diflamm

    adj. Terne.

    (1931) VALL 734b. Terne, sans éclat, tr. «diflamm

  • diflammañ
    diflammañ

    v.

    I. V. tr. d. Éteindre l'ardeur ( de la fièvre).

    (1872) ROU 73b. Amortir l'ardeur de la fièvre, tr. «diflamma an dersienn.» ●92a. Modérer l'ardeur de la fièvre, tr. «diflamma an dersien.»

    II. V. intr.

    (1) Se ternir.

    (1931) VALL 734b. Se ternir, tr. «diflamma

    (2) (en plt du teint) Se ternir.

    (1931) VALL 734b. Se ternir en parl. du teint, tr. «diflamma

  • diflap
    diflap

    adj.

    (1) Adj. Dégourdi.

    (1919) DBFVsup 15b. Diflip, diflap (Arv[or] adj, tr. «dégourdi.»

    (2) Adv. Vivement.

    (1919) DBFVsup 15b. Diflip, diflap (Arv[or] adv., tr. «vivement.»

  • diflapañ
    diflapañ

    v. intr. Jaillir.

    (1954) VAZA 100. ar gerioù (…) a ziflape evel un diskan.

  • diflastr
    diflastr

    adj.

    (1) Qui n'est pas écrasé.

    (2) sens fig. Qui n'est pas vaincu.

    (1941) ARVR 32/4a. Bro meurbet karet, dishual, digabestr ha diflastr.

  • diflastrañ
    diflastrañ

    v. tr. d. Flastrañ ha diflastrañ : écraser par plusieurs fois.

    (1856) GRD 76. mâlet idan er boén, flastret ha difflastret guet quement a gounar !

  • diflat
    diflat

    voir diflastr

  • diflatr / diflat
    diflatr / diflat

    adj.

    (1) Attr./Épith. Trop franc, cavalier.

    (1650) Nlou 135. Gant scourgezaou ha barraou Coat, / Quezquen dyfflat en enm goatsont, A plant an Troat, bet bar an pen, / Quic, ha crohen, en dispensont tr. «Avec des verges et des barres de bois, / ils le saignèrent avec tant d'irrespect / de la plante du pied jusqu'au sommet de la tête / qu'ils déchirèrent chair et peau.»

    (1859) MMN 132. Chetu ase eur c'hristen difflat ha dispount ! ●(1869) SAG 35. nin 'zo diflat gant an Autrou-Doue, edoare bugale friant, n'o deuz ket aoun rag ho zad, a leez eun nebeut kabest gant ho. (…) ar vugale diflat avat, ne vezont nemeur en he c'hrassou. ●(1872) ROU 103a. Sincère, tr. «Diflat.» ●(1879) BMN 130. Diflat en he gomzou, e roe he damm da bep hini, hep damant ebed.

    (1955) STBJ 32. ma oa doujus ouz an holl, e oa ivez diflat. ●(1957) ADBr lxiv 4/453. (An Ospital-Kammfroud) Qui ne flatte pas, qui ne mâche pas ses mots, – d'une franchise excessive, brutale ou trop directe : eur vaouez diflat. ●(1982) PBLS 128. (Langoned) diflat, tr. «(adj) critique, peu élogieux.»

    (2) Adv. Franchement, sans prendre de gants, cavalièrement.

    (1710) IN I 159. hac e tiscleriàn diflatr ar gomportamant anezi.

    (1921) PGAZ 73. An aotrou Moan a respountas d'ezhan ken diflat ha tra. ●(1955) STBJ 40. klevet o devoa gantan, an dud-se, o fegement yac'h ha diflat. 51. – A ! fei ! nann 'vat !» a droc'has eben diflat krenn.

  • diflav
    diflav

    adj. Sans peur, intrépide.

    (1910) ISBR 192. Ur plah diflaù e oé Margeit ! ●(1957) DSGL 52. te saù diflaù, é glazdér en èbr glan.

  • diflemmañ
    diflemmañ

    v. tr. d.

    I. (en plt des animaux)

    (1) (apiculture) Enlever l'aiguillon.

    (1906) GWEN 17. c'houi emezan a oar diflema ar gwenan ?

    (2) Enlever (les crocs des serpents).

    (1962) TDBP II 161. Te a vo red ober dit evel d'an naered : diflemma ahanout, tr. «toi, il faudra te faire comme on fait aux vipères : couper ton dard (car tu as une langue de vipère).»

    II. V. intr. ou absol. (?) sens fig. =

    (1914) LZBl Meurzh 360/361. an daoulagad lugernuz, a gendalc'h da ziflemma en denvalijenn.

  • diflikañ
    diflikañ

    v. intr. Clapoter.

    (1931) VALL 126b. Clapoter ; comme l'eau dans les sabots, tr. «diflika.» ●(1962) EGRH I 56. diflikañ v., tr. « clapoter (cf. saflikañ). »

  • diflip .1
    diflip .1

    m. & adv.

    I. M. Échappatoire, issue, porte de sortie.

    (1926) FHAB Genver 16. Hogen, ac'han n'eus diflip ebet evidomp nemet dre ar frankiz gounezet da vat, evidomp hag evit hor bro, pe dre gontel ar c'hilhotin.

    II. Loc. adv.

    (1) War ziflip =

    (1935) BREI 436/2d. Aman ive, eman an traou war ziflip.

    (2) War an diflip : en situation instable.

    (1947) TNOG 5/21. (Tregor ha Goelo) bezañ war an diflip a zo bezañ war ul lec'h riklus ma c'heller rampañ diwarnañ pa ne soñjer ket, evel penn pellañ ur skaoñv, ma 'z eus tud warnañ ; pa sav an dud e tiflip ar skaoñv hag e kouezher.

  • diflip .2
    diflip .2

    adj.

    I. Adj.

    (1) =

    (1904) BOBL 24 septembre 1/3c. eul lizer a c'hourc'hemennou evid ar c'hiz diflip ma ro fouet d'al leanezed da vond er meaz.

    (2) Dégourdi.

    (1919) DBFVsup 15b. Diflip, diflap (Arv[or] adj, tr. «dégourdi.»

    II. Adv.

    (1) Facilement.

    (1943) TRHS 54. Ar gwin a zo mat-tre, an dour n'eo ket fall kennebeut, ha pa vez lakaet kler ennañ, an traoù a ziskenn diflip d'an traoñ.

    (2) Vivement.

    (1909) DIHU 52/343. Saùet en doé é avé mañné Kerboutér, divéh kaer, diflip, èl é hoari, hag ur spiz groah ou laké ar ou lah ér léh plén ! ●(1919) DBFVsup 15b. Diflip, diflap (Arv[or] adv., tr. «vivement.»

  • diflipañ
    diflipañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) S'échapper (des mains de qqn).

    (1912) BUAZpermoal 325. o welet an abostol bras o tiflipan eus adre o daouarn. ●(1947) TNOG 5/21. (Tregor ha Goelo) Diflipañ, verb. : tec'hout a-daol-trumm, en ur riklañ. Diflipet eo an evn diouzh va daouarn.

    (2) Échapper (à qqn).

    (1857) HTB 84-85. An neuden-ze [neuden hor buez] a ziflip en amzer ma oer an nebeuta e gortoz.

    (3) Arriver inopinément.

    (1838) CGK 21. Mar diflip un œl dishano.

    (4) (en plt d'un frein) Se desserrer.

    (1936) BREI 453/4a. Penôs e teuas starderez ar wetur da c'houita ? Bepret eo e tiflipas.

    (5) Surgir.

    (1957) AMAH 53. Meneg a oa bet graet eus listri-splujerien alaman diflipet eus porzhioù aostriat, Pola, Triesta, pe me oar. ●(1963) LLMM 99/267. ken drant hag ur c’hrennard diflipet diouzh ar skol.

    II. V. tr. d.

    (1) Arracher (qqc.) des mains de qqn.

    (1879) ERNsup 153. Diflipañ u. b. arracher quelque chose des mains de quelqu'un : difliped 'n eus egile, ed e'r vas gañt-hañ, Lang[oat], Pleud[aniel], St-M[ayeux].

    (2) Exprimer.

    (1913) BOBL 21 janvier 421/1c. Jobik an euz diflipet eun toullad komziou fur tre.

    III. V. pron. réfl. En em ziflipañ : s'échapper.

    (1970) BHAF 107. Me d'en em ziflipa digand ar re karget ahanon. ●(1978) EMGI 145. Eñ ha daou pe dri all da rebarbiñ ouzh ar soudarded en ur glask en em ziflipañ. ●149. ur c'hastell ken kreñv ha ma vefe bet aner d'ul logodenn en em ziflipañ dioutañ !

  • diflipet
    diflipet

    adj. (Yeux) écarquillés.

    (1928) BREI 59/2c. e zaoulagad diflipet mik.

  • diflistrañ
    diflistrañ

    v. intr. Jaillir.

    (1838-1866) PRO.tj 179. Rac ar verz ma / A laqaïo an daëlou, ac ar mic'hy / Da ziflistra.

  • diflodiñ
    diflodiñ

    v. tr. d. Faire cesser (qqn) de paresser.

    (1939) RIBA 132. paot a uèhieu éh alernè ar é lerh aveit en dilizantat (lire : dilizidantat) hag en diflodein.

  • diflosk
    diflosk

    m. –où Branche cassée.

    (1921) GRSA 221. Guéen er Vuhé hag héh ol difloskeu.

  • difloskadur
    difloskadur

    m. –ioù Dislocation.

    (1927) GERI.Ern 104. difloskadur m., tr. «Eclatement, dislocation.» ●(1962) EGRH I 56. difloskadur m., tr. « éclatement, dislocation. »

  • difloskañ
    difloskañ

    voir difloskiñ

  • diflosket
    diflosket

    adj.

    (1) (Branche) arrachée.

    (1767) ISpour 358. el ur brancq disflosquet doh ur ùenn. ●(1790) Ismar 408. èl ur branq diflosquét doh ur uèn.

    (1821) SST 73. Nen deint arzé meit deved fariet, barren (lire : barreu) diflosquet. ●(1857) GUG 12. ur bar diflosquet.

    (1904) DBFV 50a. ur bar diflosket doh er huéen, tr. «une branche détachée de l'arbre.»

    (2) par anal. (Membre) arraché.

    (1787) PT 81. Pep mambr doh é gorf diflosquet. ●(1792) CAg 82. membreu diflosquet.

    (1854) PSA II 272. é isquern e zou ol diflosquet. ●(1857) GUG 122. É gorf zou ol hachet, diflosquet é vampreu.

  • difloskiñ / difloskañ
    difloskiñ / difloskañ

    v.

    I. V. tr. d.

    A. Arracher (une branche d'un arbre).

    (1723) CHal 53. Diflosquein, tr. «Eclier, ou éclisser.» ●(1766) MM 1509. divosclet craq ar scourr gata.

    (1921) GRSA 216. Ha hi de zifloskein ur bar é tibillein er fréh. ●(1930) DIHU 231/139. Diflosket ur bar geton.

    B. par anal.

    (1) Arracher (les membres de qqn).

    (1790) MG 298. un lon én arrage, péhani e ziflosquou t'he vambreu en eil-arlerh-éguilé

    (1861) BELeu 133. quement-cé e achihuas diflosquein ol hou ç'isquern.

    (2) Arracher les membres (de qqn).

    (1856) GRD 105. Hà n'en dès bet gùélèt sænt é ouilein hag é lezel tauleu cri a pe oér doh ou diflosquein guet crogueu hoarn.

    II. V. intr.

    A. par anal. (en plt d'un membre) Se détacher du tronc quand on l'arrache.

    (1787) PT 76. Tènne ar ha nèrh brassan, bet que ne zifloscou. ●(1792) CAg 78. Ind en tenn hac en tracasse, / que ne zifflosque é zivréh.

    (1907) BSPD II 273. dispen é gorv get en tauleu ken e oé divlosket ol é vanbreu.

    B. sens fig.

    (1) (en plt d'une foule) Se disperser, se disloquer.

    (1895) FOV 268. pé gommansou er foér de zifloskein, tr. «quand la foire commancera à se dissoudre.»

    (1904) DBFV 50a. difloskein, v. n., tr. «se dissoudre, en parl. d'une assemblée.»

    (2) Se défaire, se disloquer, partir en morceaux, éclater.

    (1732) GReg 317b. Éclisser, parlant du bois qui s'éclisse, tr. «Van[netois] diflosqeiñ. pr. diflosqet

    (1904) DBFV 50a. difloskein, v. n., tr. «éclater, se détacher, se briser, se disloquer.» ●(1907) VBFV.fb 34a. éclater, tr. «difloskein.» ●(1921) GRSA 16. é tiflosk an doar a dammeu.

  • difloupañ
    difloupañ

    v. intr.

    (1) S'échapper en glissant.

    (1927) GERI.Ern 104. difloupa v. n., tr. «S’échapper en glissant.» ●(1959) TGPB 199. ha p’oan o tifloupañ war c’horre goude va splujadenn.

    (2)

    (1959) TGPB 99. ha diouzh an damskeud-se e tifloupe ur bern luc’hed a bep seurt liv ha stumm, pe marteze gwabrigol.

  • diflour
    diflour

    adj. Qui n'est pas doux.

    (1913) DIHU 92/214. Me mam e lar me mabig peur anehonn a pe vé flour geti dohein ha Mab Azen a pe vé diflour. ●(1939) RIBA 60. en em-hujaotal get komzeu diflourohdiflour. ●80. Diflour e oè bet é gousked.

  • diflouradenn
    diflouradenn

    f. –où Défloration.

    (1973) BAHE 78/4. pa vez diflouradenn dre balforserezh.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...