Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 70 : de diforch-2 (3451) à difoutre-difoultre (3500) :- diforc'h .2diforc'h .2
m. –ioù
I.
(1) Séparation.
●(c.1500) Cb. Reguenn an bleu. alias diforch. l. hoc discrimen / inis.
●(1927) GERI.Ern 104. diforc'h m., tr. «Séparation.»
(2) Différence, distinction.
●(1744) L'Arm 113a. Distinction, tr. «Difforh. m.»
●(1904) DBFV 50b. diforh, s. m., tr. «distinction, exception, séparation, différence.» ●(1927) GERI.Ern 104. diforc'h m., tr. «distinction, différence.»
(3) Lakaat/Ober diforc'h etre : faire la distinction entre.
●(1922) DIHU 128/18. Ret é lakat diforh, sellet, étré en oberad (jour ouvrier) hag er sul, étré er labourieu pamdiek hag er gouelieu : ur guiskemant e chaoj aveit peb unan anehè. ●(1954) LLMM 42/13. Ganet eo bet Reubin en kêr ha dre se n’eo ket evit ober an diforc’h etre louzoù ’zo.
(4) Discorde, division, manque d'accord.
●(c.1500) Cb 68a. [diuidaff] diuidia / e. g. diuise / ou discorde. b. difforch.
II. Avortement.
●(1659) SCger 11a. auortement, tr. «difforc'h.»
●(1962) BAHE 32/63. Disparti : koll, kolladenn, diforc'h (evit an dud hepken).
- diforc'h .3diforc'h .3
v. tr. d. Déformer, défigurer. cf. (?) erreur pour diforch (?)
●(1732) GReg 256b. Defigurer, gâter la forme, les traits, &c., tr. «diforc'h. pr. diforc'het.»
- diforc'h .4diforc'h .4
voir diforc'hiñ
- diforc'hadur
- diforc'hañdiforc'hañ
voir diforc'hiñ
- diforc'hañs
- diforc'hapl
- diforc'her
- diforc'hetdiforc'het
adj.
(1) Distinct, divisé, séparé.
●(c.1500) Cb 68a. [diuidaff] g. diuisez / ou discordez. b. difforchet.
●(1792) HS 129. er oüassèt hac er merhèt enn doai hou léhieu difforhet.
●(1904) DBFV 50b. diforhet, tr. «distinct.»
(2) Supérieur, spécial, à part.
●(c.1718) CHal.ms i. c'est un chien au grand collier, tr. «un dottor un déen a gonsecanç, mestr' er reral, unan diforhet é.»
- diforc'hidigezhdiforc'hidigezh
f. –ioù
(1) Séparation.
●(1499) Ca 62a. Difforchidigaez. g. separation. ●(c.1500) Cb 68a. [diuidaff] Jtem diuisibilitas / tis. diuisibilitez. b. difforchidiguez.
(2) Avortement.
●(1732) GReg 69b. Avortement, fausse couche, tr. «Diforc'hidiguez. Diforc'hidiguez divar bugale.»
(3) Diforc'hidigezh a zimeziñ : divorce.
●(1499) Ca 62a. Difforchidigaez a dimiziff. g. departement de mariage.
●(1847) FVR 222. eul lezen euz ann ugent a viz Gwengolo, 1782, a zouge ann diforc'hidigez a zimizi.
- diforc'hiñ / diforc'hañ / diforc'hdiforc'hiñ / diforc'hañ / diforc'h
v.
I. V. tr. d.
(1) Séparer, choisir, distinguer.
●(1499) Ca 55b. despartir. b. difforch. ●62a. Difforch. g. departir. ●154b. Pellhat vide in difforch. ●(c.1500) Cb 58b. [deliberaff] cest decerner / ou separer. b. difforch. ●68a. [diuidaff] ga. cest ce qui est diuisez ou qui peut estre diuisez. b. an pez so pe a guell beza difforchet.
●(c.1718) CHal.ms i. Distinguer pour separer, tr. «diforhein, triein, lacat a gosté, dihéein, pauez.» ●(1790) MG 148. me zifforhai deu pé tri-péh eit rein d'er hettan peur em bezai cavét. ●395. goud difforhein er brahue, er brahuoh hac er brahuan.
●(1861) BSJ 282. Èl-cé é ma en invray streàuet é misq er gunéh ; a p'en dint hoah é guiaud ne hennatant quet bout dishaval en eil doh éguilé ; mæs a pe zihuodant en ou difforhér for æs. ●(1896) HIS 94. Jésus en doé diforhet deuzek apostol.
●(1904) DBFV 50b. diforh, diforhein, v. a., tr. «distinguer, démêler, séparer, choisir, trier, détacher, reconnaître.» ●(1907) BSPD I 23. rak deu zé hemb kin, arlerh marù sant Sixt, diforhet e oé bet get er bobl ha lakeit devout pab. ●(1921) BUFA 135. Hag er hroèdurig e ziforhas uinek eit monet get Franséz. ●(1927) GERI.Ern 104. V[annetais] diforc'hein v. a., tr. «séparer ; distinguer.»
(2) Diforc'hiñ udb. a-gostez : mettre qqc. de côté.
●(1790) Ismar 185. difforh a costé en alézoneu e fal dehai rein.
●(1849) LLB 2111. Diforhet a kosté en tereneu kaeran.
(3) Diforc'hiñ udb. diouzh udb. : séparer qqc. de qqc.
●(17--) TE 1. ean e zifforhas en doar doh en deur e oai én é vesq. ●2. a pe zifforhas Doué er sclærdér doh en tihoéldæd.
●(1903) EGBV 83. Er vrutell e zou un tañouiz ront e gerh get er velin hag e ziforh er bleud flour doh er bren.
(4) Diforc'hiñ ub. diouzh ub. : séparer qqn de qqn.
●(1790) Ismar 323. Dré-ze é vou difforhét en ihuern er-ré en dou receuét er Sacremanteu-ze doh er-ré n'ou dou quet er receuét.
(5) Diforc'hiñ diouzh : différencier, distinguer de.
●(1744) L'Arm 113a. Distinguer, tr. «Difforhein.» ●(1792) HS 22. difforh er mat doh er fal.
●(1861) BSJ 32. Ne gavant hanad erbet é ma Doué, nitra ne zifforh er hroaidur e huélant doh er vugalé aral.
●(1906) HIVL 153. é zeulegad n'hellant ket diforh en noz doh en dé. ●(1907) BSPD I 8. diforh er bobl Juif doh er pobleu aral. ●(1908) DIHU 34/55. Dré fin klah en é spered ur moiand benak eit diforh el laer doh er réral. ●(1970) GSBG 248. (Groe) diforc'h, tr. «distinguer, séparer, différencier.»
(6) Reconnaître.
●(1849) LLB 1508. Diforh ou hlinwedeu ha penauz ou guèlat.
II. V. intr.
(1) Se séparer.
●(1927) GERI.Ern 104. V[annetais] diforc'hein v. n., tr. «se séparer.»
(2) Diforc'hañ diouzh : se séparer de, divorcer.
●(1530) J p. 192a. ne gallaf diforch diouz morchet, tr. «Impossible de chasser mon inquiétude.» ●tr. (R. Hemon) «je ne puis me séparer du chagrin.»
●(1893) IAI 148. en doa goulennet digant ar pab divorc'ha diouz he c'hreg, pe ober divors.
(3) Avorter.
●(1659) SCger 11a. auorter, tr. «difforc'h.» ●142b. difforc'h diouz vr crouadur, tr. «auorter.» ●(1716) PEll.ms 373. Diforc'hañ, avorter. participe passif Diforc'het. Je ne l'ai entendu dire que des bêtes. Diforc'h a ra ar gazeg, la jument avorte, mot à mot la jument fait avortement. ●(1732) GReg 69b. Avorter, tr. «diforc'h divar bugale.» ●Faire avorter, tr. «lacqât da diforc'h.» ●219a. Faire de fausses couches, tr. «(Van[netois] diforheiñ.»
●(1927) GERI.Ern 104. diforc'h diwar vugale, tr. «avorter.»
(4) Trier, choisir, faire la distinction.
●(1931) GUBI 215. Etré peur ha pinùik, tud vras ha bugalé, / Er marù ne ziforh ket.
III. V. pron. réfl. En em ziforc'h : se distinguer.
●(1854) PSA I 68. er meni-tud abil-cé péré e vour doh hum zifforh doh er rest ag en dud. ●(1891) CLM 74. Ha jaujein e hré dehi, peur queih verh, hum zifforh èl-cé a zoh er réral ?
- diforc'hus
- diforchdiforch
voir diforj
- diforj .1diforj .1
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Difforme, contrefait.
●(c.1718) CHal.ms i. un homme contrefait, tr. «un deen difaçon-diforch'» ●(1732) GReg 213b. Corps contrefait naturellement, tr. «Corf diforch.»
●(1854) PSA I 172. vil ha difforge. ●(1889) ISV 174. Thereza (…) goude eur goal glenvet, a voa chomet diforch ha mac'hagnet.
●(1904) DBFV 50a. diforj, diforch, adj., tr. «difforme, malbâti, contrefait.» ●(1931) GWAL 136-137/426. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Diforch : distumm, divalo.
(2) Informe.
●(17--) TE 1. ur yoh danné diforge ha digampèn é creis un diffourniss tihouél ha blaouahus.
(3) Impertinent.
●(1904) DBFV 50a. diforj, diforch, adj., tr. «impertinent.»
II. Adv.
(1) D'une façon disgrâcieuse.
●(1870) FHB 301/316a. An daolen-ze a zo great diforch avoalc'h.
●(1904) DBFV 50a. diforj, diforch, adv., tr. «d'une façon disgrâcieuse.»
(2) D'une façon impertinente.
●(1904) DBFV 50a. diforj, diforch, adv., tr. «d'une façon impertinente.»
- diforj .2
- diforjañ / diforjiñdiforjañ / diforjiñ
v. tr. d.
(1) Déformer, défigurer.
●(1732) GReg 256b. Defigurer, gâter la forme, les traits, &c., tr. «diforgea. pr. diforget. Van[netois] diforgeiñ.»
(2) Avorter.
●(c.1718) CHal.ms i. auorter, tr. «difforgein, col ur c'hrouadur, auortein.»
●(1904) DBFV 50a. diforjein, v. a., tr. «avorter (Châl. ms.).»
- diforjet
- diforjiñdiforjiñ
voir diforjañ
- diforlinketdiforlinket
voir diferlinket
- diform
- diformite
- diforniañ / diforniñ
- diforniñdiforniñ
voir diforniañ
- difouchañdifouchañ
v. cf. difourchañ
I. V. intr.
(1) Surgir.
●(1872) ROU 74a. Apparaître, tr. «Difoucha.»
●(1909) KTLR 148. he niz a zifouchas deuz ar sanail. ●(1913) FHAB Kerzu 374. ne ziffouchont nemet evit disteigna o gwareg. ●(1915) HBPR 213. Ar re oa kuzet er vro, a zifouche deuz al leac'hiou kuz. ●(1921) PGAZ 18. o tifoucha deuz koajou Kermengui. ●(1923) KNOL 16. Ar yarig a zifouche deus eur ribin. ●(1925) FHAB Ebrel 127. al laboused-noz o tifoucha diouz o glud.
(2) Se lever du lit.
●(1732) GReg 570b. Se lever du lit, tr. «difoucha. pr. difouchet.»
II. V. tr. d.
(1) Débusquer.
●(1872) ROU 80a. Débusquer, tr. «difoucha.»
●(1910) FHAB Genver 8. dizale e vezoc'h difouchet eus hoc'h aodjou. ●(1915) HBPR 102. ar veleien n'ho deuz ket touet, difouchet deuz ho zoul kuz, abaoue disadorn.
(2) par ext. Sortir (qqc.) de sa poche, etc.
●(1913) FHAB Genver 22. An aotrou persoun (...) a led eun doucher wenn hag a zifouch eur groazig arc'hant.
(3) sens fig. Trouver, dénicher.
●(1872) GAM 66. difoucha historiou truilloc evel-se.
- difouezañdifouezañ
voir dibouezañ
- difouge
- difougeañdifougeañ
v. tr. d. Faire cesser (qqn) de se vanter, d'être fier.
●(1942) LANB 33. Plongeriz a fellas dioustu o difougea.
- difouilhdifouilh
m. Écart, au jeu de cartes.
●(1927) GERI.Ern 104. difouilh T[régor] m., tr. «Écart, au jeu de cartes.»
- difouilhañ
- difoul .1
- difoul .2
- difoulañdifoulañ
v. intr. (en plt d'une foule) Diminuer.
●(1909) BROU 223. (Eusa) Difoula a ra, tr. «la foule diminue.»
- difouletdifoulet
adj. Qui a moins de travail à faire.
●(1916) LILH 2 a Veurzh. Er mitin-men é hon difoulet un tammig hag é han d'asé reskond d'hou lihérieu.
- difoulgazhetdifoulgazhet
adj. Délabré, en mauvais état.
●(1942) DHKN 141. deu stok. Difoulgahet é get en eil, er vagoer dizeur en doè saùet en hani kentan. ●299. difoulgahet, tr. «s'écrouler.» ●(1961) BLBR 133/28. En dourellenn saùet ar un ihuellenn paraviz de zor dal er hastell e ziskoé hé fenestri dismantret ha difoulgahet, haval tré doh poull-lagadeu goulli.
- difouliañsdifouliañs
f. –où
(1) Gaspillage, prodigalité.
●(1922-24) DGEShy. difoulhanz, s.f., tr. «gaspillage, prodigalité : ober difoulianz ; Léon, L. Ar Floc'h, 1922, 1924.» (d'après HYZH 52-53 p. 130).
(2) [au plur.] Frasques, folies.
●(1931) VALL 210a. Désordres (au moral), tr. «difouliañsou L[éon] popul. pl.» ●310b. Folies, tr. «difouliañsou L[éon].» ●319b. Frasques, tr. «difouliañsou L[éon] fam. pl.»
- difoupdifoup
adj. Écarquillé.
●(1981) ANTR 93. Difoup e zaoulagad ha dispak e ziskouarn gantañ ne gompren na bu na ba.
- difoupañdifoupañ
v.
I. V. intr.
(1) Surgir, jaillir.
●(1867) MGK 61. he skouarn a zifoupaz, / En eunn taol, he begik er meaz. ●(1877) FHB (3e série) 9/66a. desket da beb bragezek, o tifoupa dioc'h tavancher he vam.
●(1902) PIGO I 11-12. daou valtoutier o tifoupan en displeg Pont-an-Enez. ●156. eur zilien a zoare a zifoupaz a zindan eur men. ●(1924) FHAB Genver 34. Pe barrez a welo da genta o tifoupa eus he maeziou eur strollad kanerien seder ha dispont. ●(1927) GERI.Ern 104. difoupa v. n., tr. «Sortir brusquement, jaillir avec force (comme une source, ou le feu d'un volcan).»
(2) (en plt d'une corde, etc.) Se défaire, se dégager.
●(1902) PIGO I 172. ar skourje a zifoupas euz penn al loen.
II. V. tr. d.
(1) Défaire (des nids).
●(1905) HFBI 398. pignat ous ar goës da ziffouppa néichou, picket, â brini. ●(1906) KANngalon Gwengolo 207. Mes an avoltin bihan a ioa boaz da bignat er guez da zifoupa neiziou. ●(1927) GERI.Ern 104. difoupa v. a., tr. «dénicher (eun neiz un nid).» ●(1943) FATI 23. difoupa o neiziou. ●(1981) ANTR 63. en eur zifoupa neiziou.
(2) Découvrir, dénicher.
●(1986) PTGN 55. N'o deus ket o far kennebeut evid difoupa toullou kuz o fratikou.
(3) Ébouriffer (les cheveux, les poils).
●(1954) BISO.llmm 21. an avel a zifoupe ar blev war va c'hein.
(4) Sortir.
●(1985) AMRZ 32. Evid dizoura, e ranke ar paotrig divountouna (…) evid difoupa e «filipig» da staotad.
- difouper
- difoupet
- difourañ
- difourbellañdifourbellañ
v. intr. S'écarquiller.
●(1922) FHAB Gwengolo 270. E-keit ha ma lenne, e zaoulagad a zifourbelle spontus.
- difourchañdifourchañ
v. cf. difouchañ
I. V. intr.
(1) Surgir.
●(1766) MM 195-200. morin diünet dré ar chi / asifourch er meas eus he dy, tr. «Morin, réveillé à force de clameur, débuche hors de chez soi.»
●(1869) HTC 32. seiz bioc'h lard o tifourcha euz a ster an Nil. ●78. o tifourcha euz a douez ar Philistined. ●(1884) BUZmorvan v. Difourcha. – Dont enn eun taol euz a eunn hent, eur c'hoat, eur park, etc. ●(1894) BUZmornik 153. eur zarpant heuzuz a zifourchaz euz ar mor.
●(1922) IATA 13. an dro genta ma velin ar vaz-se o tifurcha, me dec'ho kuit.
(2) (en plt d'une voie) Donner.
●(1923) FHAB Genver 24. el leac'h ma tifourche o ru vrasa.
II. V. tr. d.
(1) Débusquer.
●(1766) MM 782-786. al labousset a zineisyas / pilat, pelliat, a faroucha / Separi, chasséal, difourcha / difanta'n neizyou a reas craq.
●(1866) FHB 66/110b. n'en devoa ket e bar da zifourcha an enemiet cuzet etouez ar bodennou.
●(1909) BROU 223. (Eusa) Débusquer, tr. «Difoúrcha.» ●(1909) FHAB C'hwevrer 64. Gwenneg ha gwenneg e tifourchas anezo eus fons e c'hodel. ●(1909) ATC 9. ar pesked am eus gallet difourcha eus e lenn e-unan.
(2) sens fig. Trouver, dénicher.
●(1907) FHAB Gouere 156. Abarz an divez, Loïz Dinac'h a c'hellas ivez difurcha eur ger galleg. ●(1986) PTGN 58. Hag e tifurchomp eur skeulig greet a-ratoz-kaer evid pignad er gwele.
- difourdouilh
- difourkdifourk
m. Débouché.
●(1931) VALL 184a. Débouché d'un passage, tr. «difourk m.» ●au débouché du défilé, tr. «da zifourk an ode.»
- difourkadur
- difourkañdifourkañ
v.
(1) V. intr. Débucher, déboucher.
●(1732) GReg 248a. Debucher, ou debusquer, sortir du bois, d'un lieu qu'on occupe, tr. «Difourcqa. pr. difourcqet.»
●(1914) DFBP 77b. débucher, tr. «Difourka.» ●(1927) GERI.Ern 104. difourka v. a., tr. «Débusquer.»
(2) V. tr. d. Débusquer, chasser.
●(1847) FVR 306. evit difourka ar re c'hlaz diouc'h Landevan. ●352. evit ho difourka ac'hano.
- difournis .1difournis .1
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Dégarni, dépourvu.
●(1732) GReg 450b. Sans garniture, qui n'est pas garni, tr. «Difourniçz.»
●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Difournis, tr. «dépourvu.» ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. difournis, tr. «dépourvu.» ●ar stal-ze a zo difournis, Treger.
(2) Clairsemé.
●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Difournis, tr. «clairsemé.» ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. difournis, tr. «clair-semé.» ●ar gwiniz a zo difournis, Treger.
(3) (en plt de vêtements) Inconvenant.
●(1767) ISpour 96. enn habillemanteu diffourniss. ●(1790) MG 199. er gusquemanteu difourniss. ●394. rein deoh dillad difourniss.
(4) (en plt d'un espace) Étroit.
●(1907) VBFV.fb 39b. étroit, tr. «difournis.»
II. Adv. (S'habiller) de manière inconvenante.
●(1767) ISpour 148. Hum abillein diffourniss. ●(1790) MG 200. péré e oai gusquét quen diffourniss. ●(1790) Ismar 215. hum abillein diffourniss.
- difournis .2
- difourrañdifourrañ
v. intr. =
●(1868) FHB 174/143a. Mes ar c'hi, difourret er mæz, a jommas enno da c'hortoz an den yaouank.
- difoutre / difoultredifoutre / difoultre
adj.
(1) Grossier.
●(1869) FHB 223/108b. ar respont verr ha diffoutre-ma.
(2) Insouciant.
●(1910-15) CTPV I 82. D'on ket difout ked en danné. ●(1910) MAKE 58. Eur ranig hepken (…), a responte ge ha difoultre-kaer. ●96. Ha Yan a zistroas d'e lochen, difoutre-kaer evel diagent. ●(1924) CDFi 1er mars 1. difoultre ouz malloziou ar chaseourien. ●(1927) KANNkerzevod 7/10. tud difoutre, dichal.