Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 71 : de difozian-difoziat (3501) à difreiou (3550) :
  • difoziañ / difoziat
    difoziañ / difoziat

    v. tr. d.

    (1) Creuser, fouir.

    (c.1500) Cb 87b. [fossyat] Jtem defodio / dis. g. defouyr terre. b. diffossyat.

    (1962) EGRH I 56. difoziañ v., tr. « creuser, ouvrir une tranchée. »

    (2) Difoziañ d’an dour : creuser une tranchée pour faire venir ou laisser passer l’eau.

    (1962) EGRH I 56. d[ifoziañ] d’an dour.

  • difoziat
    difoziat

    voir difoziañ

  • difozier
    difozier

    m. -ion Celui qui creuse des tranchées.

    (1962) EGRH I 56. difozier m. -ien.

  • difrae .1
    difrae .1

    adj.

    I. Adj.

    A. Attr./Épith. (en plt de qqn)

    (1) Bout difrae : être expéditif.

    (1838) OVD 146. Bout-zou quêmb hilleih étré éhuéhein doh é affærieu hag hum néhancein a gaus dehai, étré bout diffrai hag hum bressein.

    (1922) EOVD 150. Be zou un diforh bras étré éùéhein én aférieu hag hum néhansein geté, étré bout difré ha monet get her.

    (2) Ober difrae : se hâter.

    (1557) B I 43. Ha huy ray diffrae, pa ho paeaff, tr. «Et vous ferez diligence, puisque je vous paie.» ●44. Ny a ray diffrae, pan paet, tr. «nous nous dépêcherons puisque vous payez.»

    (c.1825-1830) AJC 2302. par voelen or difre.

    (3) Chom difrae = (?).

    (1912) MMPM 51. En eun taol an dersien a gwez, ar plac'h a jom difre, he spered a zigor tam ha tam.

    B. Épith.

    (1) (en plt de qqn) Expéditif.

    (1909) BROU 224. (Eusa) Expéditif, tr. «Subjectivement : Eun den difré eo

    (2) (en plt de qqc.) Expéditif.

    (1909) BROU 224. (Eusa) Expéditif, tr. «objectivement : Labour zifré.» ●(1913) FHAB Ebrel 325. Ober labour difre, bresa labour, evel ma lavarent, n'ez ae ket d'ezo tamm bet. ●(1995) BRYV I 151. (Milizag) eun overenn zifre.

    II. Adv.

    (1) Vite, rapidement.

    (1843) LZBg 1 blezad-2l lodenn 68. Groeit e oé bet diffré aveit laquat ol hun treu én ou bague-ind.

    (1904) DBFV 50b. difré, adv., tr. «vite, rapidement.» ●(1915) KANNgwital 156/83. evit ober difre ar pez a ioa da ober. ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 199. ha mont evel-se difrae gant an dourna e-serr dizilha mat an eost.

    (2) Diwar zifrae : le plus vite possible.

    (1957) AMAH 12. kas an holl vagad da Vailly diwar zifrae.

  • difrae .2
    difrae .2

    m. –où

    (1) Hâte, célérité, diligence.

    (1732) GReg 289a. Diligence, tr. «difræ.» ●(1744) L'Arm 149a. Expedition, tr. «Diffrai. m.»

    (1838) OVD 146. En Æled e laboure eit hur salvedigueah guet en ol sourci ha diffrai a béré é mant capable. (…) guet en ol diffrai necessér. ●(1862) BSH 99. Ny a ray pep difræ vit dont d'ho diguemer. ●(1876) TDE.BF 125a. Difre, s. m., tr. «promptitude.»

    (1904) DBFV 50b. difré, m. pl. eu, tr. «prompte expédition, promptitude.» ●(1909) FHAB Meurzh 92. evel eun neizad merrien pa deu eol mae, a zo ennhi filbouch ha difre. ●(1931) GUBI 205. Er vugulion santél é kours avertiset / Um dennas get difré.

    (2) Sevel difrae en ub. =

    (1908) FHAB Meurzh 95. Re ar broiou all, jalous outo, a zao difre enno.

    (3) Ober e zifrae : se préparer.

    (17--) EN 467. Groed o tifre, otro, aried pa gered.

    (4) [au plur.] Préparatifs.

    (1962) GERV 32. Ar vrud eus an difrêou-se. 58. e-ser pleustri gant e zifreou.

  • difrae .3
    difrae .3

    voir difraeañ

  • difraeaat
    difraeaat

    v. tr. d. Faciliter.

    (1867) FHB 115/81a. scanvat ha difreat he labour.

  • difraeañ / difraeiñ / difrae
    difraeañ / difraeiñ / difrae

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) = (?) S'occuper de, débrouiller (?).

    (1904) BMSB 53. Marsian, gouarner Nikodemi, a zo e-unan o tifraëa an afferiou euz ar vro. ●(1915) LILH 23 a Wengolo. Louis e zeli anaout tud (…) hag e hellehè difré aférieu hou mam.

    (2) Faire (qqc.) rapidement, expédier.

    (c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. Il a fait son affaire en un tourne main, tr. «groeit endes é affer' en ur ber rebours, difreet endes bean é labour, é affer'.» ●(1732) GReg 289a. Diligenter, se diligenter, tr. «Difræa. pr. difræët

    (1876) TDE.BF 125a. Difre, v. n. V[annetais]., tr. «Se hâter.»

    (3) Se hâter, se dépêcher.

    (1876) TDE.BF 125a. Difre, v. n. V[annetais]., tr. «Se hâter.»

    (1957) BRUD 2/42. Esoh, avad, e oa he spered evid an derhent hag an hast da weled hoaz dremm garet he mab, a-barz ma vije douget d’ar bez, a roe nerz dei da zifrea ar gwellika ma helle.

    (4) Difraeañ ub. : entretenir, défrayer qqn.

    (1879) GDI 127. en tadeu ha mameu paressus péré ne vennant quet labourat de zifraiein ou fameil ha de bourvæein dehi en necessær.

    (1904) DBFV 50b. difréein, v. a., tr. «entretenir, défrayer.»

    (5) Difraeañ ub. diouzh udb. : débarrasser qqn de qqc.

    (1838) OVD 203. nen dès nameit er garanté (…) e elle ou diffréein net doh er goal inclination ou dès de jugein èl-cé.

    II. V. intr.

    (1) Se dépêcher de.

    (1659) SCger 10a. auanger, tr. «diffre. p. eet.» ●65b. haster, tr. «diffre.» ●(1744) L'Arm 149a. Expeditif, tr. «A ziffrai.» ●(17--) BSbi 1567. difréamb querhet.

    (1904) DBFV 50b. difré, –ein, v. n., tr. «dépêcher, agir diligemment.» ●difréet dichen, tr. «hâtez-vous de descendre.»

    (2) Difreañ da : se dépêcher de.

    (1861) BSJ 239. ind e ziffraias bean mad d'achihue Jesus. ●311. Diffréhamb enta d'hum gonvertissein.

    (3) = (?).

    (1575) M 1426. Hac an re maru neuse, ez diffre areou, tr. «Et des morts alors se détachent les linceuls (?).»

    III. V. pron. réfl. En em zifraeañ.

    (1) Se débattre, se démener.

    (1872) GAM 5. en em zifraoia evel eun erouant en eur pinsin.

    (2) En em zifreañ da =

    (1856) GRD 110. en hani hum ziffré de zonnèt de vout pinhuiq n'en dé quet dibéh dirac Doué.

    (3) En em zifraeañ diouzh, ag. ub., udb. : se débarrasser de qqn, de qqc.

    (17--) TE 157. Er Profæt e assaias hum zifræein ag er gomission-ze. ●215. hum zifræein a-zoh é servitour. ●(17--) VO 75. chonge e zai deign deja hum zifræein a zoh-t'ou, ha monét d'em fantasi, tr. (GMB 166) «me débarrasser de lui.»

    (1838) OVD 57. perac enta ne ellehemb-ni ehué hum zifréein a hur goal inclinationeu.

    (1904) DBFV 50b. hum zifréein, tr. «se débarrasser (a zoh, de).»

  • difraeapl
    difraeapl

    adj. Rapide, expéditif, diligent.

    (1732) GReg 289a. Diligent, ente, tr. «Van[netois] difræabl.» ●386a. Expeditif, ive, qui fait vite, tr. «Van[netois] difræapl.» ●(1744) L'Arm 149a. Expeditif, tr. «Diffraiable

    (1839) BESquil 131. sourcius, diffraiable, ferme ha courajus a pe oé requis bout.

    (1904) DBFV 50b. difréabl, adj., tr. «qui se dépêche, expéditif, diligent, actif.»

  • difraeiñ
    difraeiñ

    voir difraeañ

  • difraeus
    difraeus

    adj. Rapide, expéditif, diligent.

    (1732) GReg 289a. Diligent, ente, tr. «Difræus.» ●386a. Expeditif, ive, qui fait vite, tr. «difræus

    (1856) GRD 287. Mam maleurus, na diffréusset oh-hui de lacat é spered hou merh en hoant de bligein d'er bed ! ●(1877) BSA 791. Ar mud-se a ioa ken difreuz ma iea atao araoc ar re all, petra benac m'oa dall.

    (1900) KEBR 9. Eur vatez difreüz, tr. « Une servante expéditive ». ●(1904) DBFV 50b. difréus, adj., tr. «qui se dépêche, expéditif, diligent, actif.»

  • difraez
    difraez

    adj.

    (1) Adj. =

    (1936) BREI 440/2d. ken difrêz ha ken ampledus ha ma'z eo.

    (2) Adv. =

    (1914) LSAV 111. digemeret difraez.

  • difraezh
    difraezh

    adj. Indistinct.

    (1889) ISV 410. eur vouez groz ha difreaz.

  • difragal
    difragal

    adj. Débraillé.

    (1919) DBFVsup 16a. difragal (Arv[or]), adj., tr. «débraillé, décolleté.»

  • diframm .1
    diframm .1

    adj. Non joint.

    (1732) GReg 259b. Dejoint, ointe, non joint, tr. «diframm

  • diframm .2
    diframm .2

    m.

    I. (en plt de tissu, essentiellement)

    (1) Arrachement.

    (1732) GReg 52a. Arrachement, action d’arracher, tr. «Diframm

    (1876) TDE.BF 125a. Diframm, s. m., tr. «Disjonction, arrachement.»

    (1914) DFBP 21b. arrachement, tr. «Diframm.» ●(1962) EGRH I 56. diframm m., tr. « cassure, déchirure, arrachement. »

    (2) Morceau enlevé.

    (1962) EGRH I 56. diframm m., tr. « morceau enlevé. »

    (3) Mont e diframm : partir en lambeaux.

    (1866) FHB 93/324a. he c’hoz-tammou dilliad a ieaz e diffram.

    II. sens fig.

    (1) Agitation.

    (1960) BLBR 124/24. eno oa eun diframm seurt ’m boa gwelet biskoaz. ●M’ho pije gwelet pegement a ziframm hag a reuz.

    (2) Déchirement, arrachement (au moral).

    (1914) FHAB Ebrel 104. eun diframm eo evidon o dilezel.

    (3) Accroc à la réputation de qqn.

    (1867) FHB 119/119a. eun difram bennag a gavet da ober e sae pep unan.

    (4) (plt de la mort) Arrachement.

    (1867) MGK 66. ho c’haloun o strakal / Gant diframm ar marv-ien o labourat ho c’hik.

    III. Loc. interj. [incise en fin d’énoncé] Un diframm : incroyable.

    (1935) BREI 395/3b. du-dall an noz ha yen, eun diframm !

    IV. Ober un diframm da sae ub. : voir sae.

  • diframmadenn
    diframmadenn

    f. –où Déchirement.

    (1906-1907) EVENnot 20. (Priel) Diframmadenno em euz en em estomak ken em meuz c'hoant da grial, tr. «déchirements, douleurs diffuses.»

  • diframmadur
    diframmadur

    m.

    (1) Arrachement.

    (1732) GReg 52a. Arrachement, action d'arracher, tr. «diframmadur.» ●(1962) EGRH I 56. diframmadur m., tr. « arrachement. »

    (2) Disjonction.

    (1732) GReg 279a. Desunion, disjonction de choses jointes, tr. «diframmadur

  • diframmañ
    diframmañ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Arracher, retirer avec violence.

    (1659) SCger 9a. arracher, tr. «diframa.» ●118b. tirer par force, tr. «difframa.» ●142b. difframa, tr. «oster par force.» ●(1732) GReg 52a. Arracher, separer, tirer avec effort, tr. «Diframma. pr. diframmet

    (1835) PHG 25. pa diframmas ar vourrevien he dilad divoarnean. ●(1850) MOY 266. Me a zifframmo gant joa dirazoc'h va dillat. ●(1876) TDE.BF 125a. Diframma, v. a., tr. «Arracher, disjoindre.»

    (1904) SKRS I 159. buhan-buhan ar golo a zo diframmet kuit. ●(1911) BUAZperrot 130. Ar pried, a ziframme an tamm eus genou he fried. ●792. hag e reas diframma o daoulagad ha trouc'ha o daouarn. ●(1919) TOBB 79. Goude e velan unan o tiframma an dor hag oc'h entreal.

    (2) Déjoindre.

    (1732) GReg 259b. Dejoindre, tr. «diframma. pr. diframmet.» ●279a. Desunir, separer ce qui est joint ensemble, tr. «diframma

    (3) Dépecer.

    (1838-1866) PRO.tj 173. Gant ar chass eo diframet.

    (4) Diframmañ a-bezhioù : mettre en pièces.

    (1792) BD 3335. diframet veet abesio, tr. «Vous serez mis en pièces.»

    B. sens fig.

    (1) Faire un accroc à la réputation de qqn.

    (1925) FHAB Mezheven 228. diframma o nesa.

    (2) Arracher (qqn) d'une foule, etc.

    (1907) PERS 224. he ziframma, koulz lavaret, a douez an dud. ●(1911) BUAZperrot 44. e ziframma eus a dre daouarn o enebourien.

    (3) Ôter, enlever.

    (1911) BUAZperrot 92. Netra (…) ne ziframmo ac'hanout eus va memor.

    (4) (en plt de la mort) Diframmañ digant : arracher à.

    (1900) MSJO 240. Doue ne zifen ket keuzi na voela d'an dud a ves diframet diganeomp gant ar maro.

    (5) Diframmañ e vuhez digant ub. : ôter la vie à qqn.

    (1911) BUAZperrot 80. an hini a glaske diframma e vuez digant o mab.

    II. V. intr.

    (1) Sortir, s'extirper.

    (1882) BAR 263. an tan flamm a ziframe euz a gorf an den-ze.

    (2) Sortir de ce qui maintient.

    (1869) SAG 139. Samson eta a lakeaz he ziou vreac'h e kroaz evit orjellat stard an daou biler, a ziframaz gant han.

    III. V. pron. réfl. En em ziframmañ.

    (1) En em ziframmañ a, eus : s'arracher de.

    (1854) MMM 107. ene ar paour qeas Ferdinand, beyet a grimou, a en em ziframas eus ar c'horf flêrius-se.

    (1902) PIGO I 51. a esae en em diframman a zivrec'h ar c'horf maro.

    (2) En em ziframmañ diouzh : se débarrasser de.

    (1925) FHAB Meurzh 91. Biskoaz abaoe m'eman Breiz nasket gant ar Revolusion, n'he doa bet tu, evel hirio, d'en em ziframma diouz he ereou.

    IV. Diframmañ gloan ha pitrouilhez digant ub. : voir gloan.

  • diframmer
    diframmer

    m. –ion Arracheur.

    (1732) GReg 52a. Arracheur, celui qui tire avec effort, tr. «Diframmèr. p. diframméryen

    (1914) DFBP 21b. arracheur, tr. «Diframmer.» ●(1962) EGRH I 56. diframmer m. -ien.

  • diframmidigezh
    diframmidigezh

    f. Arrachement.

    (1732) GReg 52a. Arrachement, action d'arracher, tr. «diframmidiguez

  • diframmlaeret
    diframmlaeret

    adj. Démantibulé.

    (1952) LLMM 32-33/132. (Douarnenez) Diframlaeret, tr. «démantibulé.» ●(1977) PBDZ 770. (Douarnenez) diframmlaeret, tr. «arraché avec brutalité.»

  • difranet
    difranet

    adj. (en plt de vêtements) Avachi.

    (1938) GWAL 110-111/61-62. dilhad difrañnet. ●(1973) SKVT II 128. un tamm chupenn tanav ha difranet.

  • difrañjal
    difrañjal

    v. intr.

    (1) Se débattre.

    (1902) LZBg Meurzh 63. Unan a nehé e varù fonnabl, mes en aral e dorimel é tifranjal éhus. ●(1905) LZBg Genver 43. Difranjal e hra, èl én angoni. ●(1919) DBFVsup 16a. difranjal, v. n., tr. «se débattre.»

    (2) Gesticuler.

    (1919) DBFVsup 16a. difranjal, v. n. tr. «gesticuler, balancer ses bras.» ●(1932) BRTG 69. difranjal dumen ha duhont.

  • difrañjellat
    difrañjellat

    v. intr. Se débattre.

    (1900) BUSF 20. Un dé é oé arriú droug get ur jaú : oeit oé klos é droèd étré diú varrèn hoarn, ha n'hellé mui en tennein get'on. Hanni ne hellé tostat ; difranjellat e hré el lon, ha danjer e oé d'el lakat de dorrein é har.

  • difrankañ
    difrankañ

    v. intr. = (?) difronkañ (?).

    (1908) FHAB Du 330. santout a reas an daelou prest da zifranka.

  • difraoiañ
    difraoiañ

    v. pron. réfl. En em zifraoiañ : se débattre.

    (1872) GAM 5. perac eta e teu hirio d'en em zifraoia evel eun aerouant en eur pinsin ?

  • difraost .1
    difraost .1

    adj.

    (1) Défriché.

    (2) par erreur En friche.

    (1889) ISV 389. Ne velet e pep leac'h nemet douarou difrost, tiez o coeza en ho foull.

  • difraost .2
    difraost .2

    m. Défrichement.

    (1931) VALL 192b. Défrichement, tr. «difraost m.»

  • difraostadeg
    difraostadeg

    f. –où Défrichement collectif, en commun.

    (1914) DFBP 82b. défrichement, tr. «Difrostadeg

  • difraostadenn
    difraostadenn

    f. –où Défrichement.

    (1931) VALL 192b. (un) défrichement, tr. «difraostadenn f.»

  • difraostadur
    difraostadur

    m. –ioù Défrichement, action de défricher.

    (1732) GReg 257a. Defrichement, tr. «difraustadur

    (1890) MOA 205b. Défrichement, tr. «Difraostadur

    (1931) VALL 192b. Défrichement, tr. «difraostadur m.»

  • difraostaj
    difraostaj

    m. –où Défrichement.

    (1904) DBFV 51a. difrostaj, m. pl. eu, tr. «défrichement.»

  • difraostañ / difraostiñ
    difraostañ / difraostiñ

    v. tr. d. Défricher.

    (1732) GReg 257a. Defricher, mettre une terre en état d'être cultivée, tr. «Difrausta ur pez douar. pr. difraustet

    (1847) MDM 165. Difrausta al lanneïer, ar brugou hag ar peuriou fall. ●(1867) FHB 138/272a. lacat difonta ha difreusta al lanneier. ●(1870) FHB 285/187b. penaus difrosta ar c'hoajou. ●(1876) TDE.BF 125a. Difraosta, v. a., tr. «Défricher.»

    (1904) DBFV 51a. difrostein, v. a., tr. «défricher.» ●(1914) DFBP 82b. défricher, tr. «Difrosta.» ●(1919) LZBl Genver 13. O veza m'eo ho douarou izel hag aliez bouillennek, ne c'hellont ket ho difraosta evit labourou e doare. ●(1925) BUAZmadeg 771. zikour he genvroiz da zifraosta an douar.

  • difraoster
    difraoster

    m. –ion Défricheur.

    (1904) DBFV 51a. difrostour, m. pl. –terion, tr. «défricheur.» ●(1914) DFBP 82b. défricheur, tr. «Difroster

  • difraostet
    difraostet

    adj. Défriché.

    (1869) FHB 248/309a. ober tro ar menez difraostet.

    (1911) BOBL 29 juillet 344/2c. an douar difrostet.

  • difraostiñ
    difraostiñ

    voir difraostañ

  • difraoul
    difraoul

    adj. Débraillé.

    (1869) FHB 210/5b. kerzed a bep tu ken difraoul, ken disparbouill. ●(1874) FHB 485/117b. ar rema a veze hen (lire : ken) difraoul ma veze he vruchet en noas.

    (1917) KZVr 232 - 12/08/17. Difraoul, tr. «débraillé, mal vêtu.»

  • difrap .1
    difrap .1

    adj. Sans à-coups.

    (1931) VALL 7b. sans à-coups, tr. «difrap

  • difrap .2
    difrap .2

    m. & adv.

    I. M. Traction sèche.

    II. Adv.

    (1) A-zifrap : en tirant par à-coups.

    (1557) B I 526. De ren heb goap a diffrap dan abim, tr. «pour le précipiter et l'enchaîner dans l'abîme.»

    (1919) KZVr 355 - 21/12/19. a difrap, tr. «par secousses.» ●(1942) VALLsup 156b. Par secousses, tr. «a-zifrap

    (2) Frap-difrap : par secousses.

    (1942) VALLsup 156b. Par secousses, tr. «frap-difrap

  • difrapadenn
    difrapadenn

    f. –où Acte d'arracher.

    (1937) BREI $$$/$$$ (d’après édition Ar plac’h interet div wech, An Alarc’h p. 28). Ur gwaz, m’en tou, ar paotr-se ! Met mar boa ur gwaz, amañ en doa kavet un’ all... ’Nun difrapadenn e wintis anezhañ da greiz an ti.

  • difrapañ
    difrapañ

    v.

    I. V. tr. d. Arracher.

    (1659) SCger 142b. difframa oster par force / diffrapa item. ●(1752) PEll 222. Diffrapa, ôter par force, arracher.

    (c.1825-1830) AJC 6313. difrapan a ris e fusul a douarn ma hamarad.

    (1907) AVKA 307. Ar soudardet (…) a difrapas diwarnehan e vantel ru-teval. ●(1909) BROU 224. (Eusa) Arracher, tr. «Difrápa.» ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Difrapa ar vaz, tr. «tirer le bâton.» ●(1931) VALL 37a. Arracher, tr. «difrapa(ñ) T[régor].» ●(1962) EGRH I 56. difrapañ v., tr. « arracher, tirer par à-coups. »

    II. V. intr.

    (1) (en plt d'un ressort) Se détendre.

    (1879) ERNsup 153. diffrapa. A Lohuec, se détendre (d'un ressort).

    (2) (en plt d'une corde) Se dénouer.

    (1879) ERNsup 153. diffrapa. A Lohuec, se dénouer (d'une corde).

  • difrealz
    difrealz

    adj. Inconsolé.

    (1962) EGRH I 56. difrealz a., tr. « sans consolation, inconsolé, inconsolable. »

  • difrealzus
    difrealzus

    adj. Inconsolable.

    (1962) EGRH I 56. difrealzus a., tr. « inconsolable. »

  • difred
    difred

    voir divred

  • difrediñ
    difrediñ

    voir divrediñ

  • difregañ
    difregañ

    v. tr. d.

    I. Déchirer.

    II. sens fig.

    (1) Calomnier.

    (1874) POG 75. Ann neb am meule dirag-oun, / E drek ma c'hein am difrege.

    (2) Démolir.

    (1922) LZBt Gwengolo 21. Kerkent 've difreget al labour gret betek eno.

  • difreger
    difreger

    m. –ion Déchireur.

    (1907) BOBL 12 octobre 159/1a. e-touez gwasa difregerien ar vro.

  • difreget
    difreget

    adj. Déchiré.

    (1838) CGK 21. Eur golineten difreguet.

  • difreioù
    difreioù

    pl. Frais (?) difrejoù (?).

    (1852) MML 54. hag evit ma difreio en Paris, e rejont dîn, bep bloa, eis cant scoet.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...