Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 71 : de difozian-difoziat (3501) à difreiou (3550) :- difoziañ / difoziatdifoziañ / difoziat
v. tr. d.
(1) Creuser, fouir.
●(c.1500) Cb 87b. [fossyat] Jtem defodio / dis. g. defouyr terre. b. diffossyat.
●(1962) EGRH I 56. difoziañ v., tr. « creuser, ouvrir une tranchée. »
(2) Difoziañ d’an dour : creuser une tranchée pour faire venir ou laisser passer l’eau.
●(1962) EGRH I 56. d[ifoziañ] d’an dour.
- difoziatdifoziat
voir difoziañ
- difozier
- difrae .1difrae .1
adj.
I. Adj.
A. Attr./Épith. (en plt de qqn)
(1) Bout difrae : être expéditif.
●(1838) OVD 146. Bout-zou quêmb hilleih étré éhuéhein doh é affærieu hag hum néhancein a gaus dehai, étré bout diffrai hag hum bressein.
●(1922) EOVD 150. Be zou un diforh bras étré éùéhein én aférieu hag hum néhansein geté, étré bout difré ha monet get her.
(2) Ober difrae : se hâter.
●(1557) B I 43. Ha huy ray diffrae, pa ho paeaff, tr. «Et vous ferez diligence, puisque je vous paie.» ●44. Ny a ray diffrae, pan paet, tr. «nous nous dépêcherons puisque vous payez.»
●(c.1825-1830) AJC 2302. par voelen or difre.
(3) Chom difrae = (?).
●(1912) MMPM 51. En eun taol an dersien a gwez, ar plac'h a jom difre, he spered a zigor tam ha tam.
B. Épith.
(1) (en plt de qqn) Expéditif.
●(1909) BROU 224. (Eusa) Expéditif, tr. «Subjectivement : Eun den difré eo.»
(2) (en plt de qqc.) Expéditif.
●(1909) BROU 224. (Eusa) Expéditif, tr. «objectivement : Labour zifré.» ●(1913) FHAB Ebrel 325. Ober labour difre, bresa labour, evel ma lavarent, n'ez ae ket d'ezo tamm bet. ●(1995) BRYV I 151. (Milizag) eun overenn zifre.
II. Adv.
(1) Vite, rapidement.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 68. Groeit e oé bet diffré aveit laquat ol hun treu én ou bague-ind.
●(1904) DBFV 50b. difré, adv., tr. «vite, rapidement.» ●(1915) KANNgwital 156/83. evit ober difre ar pez a ioa da ober. ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 199. ha mont evel-se difrae gant an dourna e-serr dizilha mat an eost.
(2) Diwar zifrae : le plus vite possible.
●(1957) AMAH 12. kas an holl vagad da Vailly diwar zifrae.
- difrae .2difrae .2
m. –où
(1) Hâte, célérité, diligence.
●(1732) GReg 289a. Diligence, tr. «difræ.» ●(1744) L'Arm 149a. Expedition, tr. «Diffrai. m.»
●(1838) OVD 146. En Æled e laboure eit hur salvedigueah guet en ol sourci ha diffrai a béré é mant capable. (…) guet en ol diffrai necessér. ●(1862) BSH 99. Ny a ray pep difræ vit dont d'ho diguemer. ●(1876) TDE.BF 125a. Difre, s. m., tr. «promptitude.»
●(1904) DBFV 50b. difré, m. pl. eu, tr. «prompte expédition, promptitude.» ●(1909) FHAB Meurzh 92. evel eun neizad merrien pa deu eol mae, a zo ennhi filbouch ha difre. ●(1931) GUBI 205. Er vugulion santél é kours avertiset / Um dennas get difré.
(2) Sevel difrae en ub. =
●(1908) FHAB Meurzh 95. Re ar broiou all, jalous outo, a zao difre enno.
(3) Ober e zifrae : se préparer.
●(17--) EN 467. Groed o tifre, otro, aried pa gered.
(4) [au plur.] Préparatifs.
●(1962) GERV 32. Ar vrud eus an difrêou-se. ●58. e-ser pleustri gant e zifreou.
- difrae .3difrae .3
voir difraeañ
- difraeaat
- difraeañ / difraeiñ / difraedifraeañ / difraeiñ / difrae
v.
I. V. tr. d.
(1) = (?) S'occuper de, débrouiller (?).
●(1904) BMSB 53. Marsian, gouarner Nikodemi, a zo e-unan o tifraëa an afferiou euz ar vro. ●(1915) LILH 23 a Wengolo. Louis e zeli anaout tud (…) hag e hellehè difré aférieu hou mam.
(2) Faire (qqc.) rapidement, expédier.
●(c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. Il a fait son affaire en un tourne main, tr. «groeit endes é affer' en ur ber rebours, difreet endes bean é labour, é affer'.» ●(1732) GReg 289a. Diligenter, se diligenter, tr. «Difræa. pr. difræët.»
●(1876) TDE.BF 125a. Difre, v. n. V[annetais]., tr. «Se hâter.»
(3) Se hâter, se dépêcher.
●(1876) TDE.BF 125a. Difre, v. n. V[annetais]., tr. «Se hâter.»
●(1957) BRUD 2/42. Esoh, avad, e oa he spered evid an derhent hag an hast da weled hoaz dremm garet he mab, a-barz ma vije douget d’ar bez, a roe nerz dei da zifrea ar gwellika ma helle.
(4) Difraeañ ub. : entretenir, défrayer qqn.
●(1879) GDI 127. en tadeu ha mameu paressus péré ne vennant quet labourat de zifraiein ou fameil ha de bourvæein dehi en necessær.
●(1904) DBFV 50b. difréein, v. a., tr. «entretenir, défrayer.»
(5) Difraeañ ub. diouzh udb. : débarrasser qqn de qqc.
●(1838) OVD 203. nen dès nameit er garanté (…) e elle ou diffréein net doh er goal inclination ou dès de jugein èl-cé.
II. V. intr.
(1) Se dépêcher de.
●(1659) SCger 10a. auanger, tr. «diffre. p. eet.» ●65b. haster, tr. «diffre.» ●(1744) L'Arm 149a. Expeditif, tr. «A ziffrai.» ●(17--) BSbi 1567. difréamb querhet.
●(1904) DBFV 50b. difré, –ein, v. n., tr. «dépêcher, agir diligemment.» ●difréet dichen, tr. «hâtez-vous de descendre.»
(2) Difreañ da : se dépêcher de.
●(1861) BSJ 239. ind e ziffraias bean mad d'achihue Jesus. ●311. Diffréhamb enta d'hum gonvertissein.
(3) = (?).
●(1575) M 1426. Hac an re maru neuse, ez diffre areou, tr. «Et des morts alors se détachent les linceuls (?).»
III. V. pron. réfl. En em zifraeañ.
(1) Se débattre, se démener.
●(1872) GAM 5. en em zifraoia evel eun erouant en eur pinsin.
(2) En em zifreañ da =
●(1856) GRD 110. en hani hum ziffré de zonnèt de vout pinhuiq n'en dé quet dibéh dirac Doué.
(3) En em zifraeañ diouzh, ag. ub., udb. : se débarrasser de qqn, de qqc.
●(17--) TE 157. Er Profæt e assaias hum zifræein ag er gomission-ze. ●215. hum zifræein a-zoh é servitour. ●(17--) VO 75. chonge e zai deign deja hum zifræein a zoh-t'ou, ha monét d'em fantasi, tr. (GMB 166) «me débarrasser de lui.»
●(1838) OVD 57. perac enta ne ellehemb-ni ehué hum zifréein a hur goal inclinationeu.
●(1904) DBFV 50b. hum zifréein, tr. «se débarrasser (a zoh, de).»
- difraeapldifraeapl
adj. Rapide, expéditif, diligent.
●(1732) GReg 289a. Diligent, ente, tr. «Van[netois] difræabl.» ●386a. Expeditif, ive, qui fait vite, tr. «Van[netois] difræapl.» ●(1744) L'Arm 149a. Expeditif, tr. «Diffraiable.»
●(1839) BESquil 131. sourcius, diffraiable, ferme ha courajus a pe oé requis bout.
●(1904) DBFV 50b. difréabl, adj., tr. «qui se dépêche, expéditif, diligent, actif.»
- difraeiñdifraeiñ
voir difraeañ
- difraeusdifraeus
adj. Rapide, expéditif, diligent.
●(1732) GReg 289a. Diligent, ente, tr. «Difræus.» ●386a. Expeditif, ive, qui fait vite, tr. «difræus.»
●(1856) GRD 287. Mam maleurus, na diffréusset oh-hui de lacat é spered hou merh en hoant de bligein d'er bed ! ●(1877) BSA 791. Ar mud-se a ioa ken difreuz ma iea atao araoc ar re all, petra benac m'oa dall.
●(1900) KEBR 9. Eur vatez difreüz, tr. « Une servante expéditive ». ●(1904) DBFV 50b. difréus, adj., tr. «qui se dépêche, expéditif, diligent, actif.»
- difraez
- difraezh
- difragal
- diframm .1
- diframm .2diframm .2
m.
I. (en plt de tissu, essentiellement)
(1) Arrachement.
●(1732) GReg 52a. Arrachement, action d’arracher, tr. «Diframm.»
●(1876) TDE.BF 125a. Diframm, s. m., tr. «Disjonction, arrachement.»
●(1914) DFBP 21b. arrachement, tr. «Diframm.» ●(1962) EGRH I 56. diframm m., tr. « cassure, déchirure, arrachement. »
(2) Morceau enlevé.
●(1962) EGRH I 56. diframm m., tr. « morceau enlevé. »
(3) Mont e diframm : partir en lambeaux.
●(1866) FHB 93/324a. he c’hoz-tammou dilliad a ieaz e diffram.
II. sens fig.
(1) Agitation.
●(1960) BLBR 124/24. eno oa eun diframm seurt ’m boa gwelet biskoaz. ●M’ho pije gwelet pegement a ziframm hag a reuz.
(2) Déchirement, arrachement (au moral).
●(1914) FHAB Ebrel 104. eun diframm eo evidon o dilezel.
(3) Accroc à la réputation de qqn.
●(1867) FHB 119/119a. eun difram bennag a gavet da ober e sae pep unan.
(4) (plt de la mort) Arrachement.
●(1867) MGK 66. ho c’haloun o strakal / Gant diframm ar marv-ien o labourat ho c’hik.
III. Loc. interj. [incise en fin d’énoncé] Un diframm : incroyable.
●(1935) BREI 395/3b. du-dall an noz ha yen, eun diframm !
IV. Ober un diframm da sae ub. : voir sae.
- diframmadenndiframmadenn
f. –où Déchirement.
●(1906-1907) EVENnot 20. (Priel) Diframmadenno em euz en em estomak ken em meuz c'hoant da grial, tr. «déchirements, douleurs diffuses.»
- diframmadur
- diframmañdiframmañ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Arracher, retirer avec violence.
●(1659) SCger 9a. arracher, tr. «diframa.» ●118b. tirer par force, tr. «difframa.» ●142b. difframa, tr. «oster par force.» ●(1732) GReg 52a. Arracher, separer, tirer avec effort, tr. «Diframma. pr. diframmet.»
●(1835) PHG 25. pa diframmas ar vourrevien he dilad divoarnean. ●(1850) MOY 266. Me a zifframmo gant joa dirazoc'h va dillat. ●(1876) TDE.BF 125a. Diframma, v. a., tr. «Arracher, disjoindre.»
●(1904) SKRS I 159. buhan-buhan ar golo a zo diframmet kuit. ●(1911) BUAZperrot 130. Ar pried, a ziframme an tamm eus genou he fried. ●792. hag e reas diframma o daoulagad ha trouc'ha o daouarn. ●(1919) TOBB 79. Goude e velan unan o tiframma an dor hag oc'h entreal.
(2) Déjoindre.
●(1732) GReg 259b. Dejoindre, tr. «diframma. pr. diframmet.» ●279a. Desunir, separer ce qui est joint ensemble, tr. «diframma.»
(3) Dépecer.
●(1838-1866) PRO.tj 173. Gant ar chass eo diframet.
(4) Diframmañ a-bezhioù : mettre en pièces.
●(1792) BD 3335. diframet veet abesio, tr. «Vous serez mis en pièces.»
B. sens fig.
(1) Faire un accroc à la réputation de qqn.
●(1925) FHAB Mezheven 228. diframma o nesa.
(2) Arracher (qqn) d'une foule, etc.
●(1907) PERS 224. he ziframma, koulz lavaret, a douez an dud. ●(1911) BUAZperrot 44. e ziframma eus a dre daouarn o enebourien.
(3) Ôter, enlever.
●(1911) BUAZperrot 92. Netra (…) ne ziframmo ac'hanout eus va memor.
(4) (en plt de la mort) Diframmañ digant : arracher à.
●(1900) MSJO 240. Doue ne zifen ket keuzi na voela d'an dud a ves diframet diganeomp gant ar maro.
(5) Diframmañ e vuhez digant ub. : ôter la vie à qqn.
●(1911) BUAZperrot 80. an hini a glaske diframma e vuez digant o mab.
II. V. intr.
(1) Sortir, s'extirper.
●(1882) BAR 263. an tan flamm a ziframe euz a gorf an den-ze.
(2) Sortir de ce qui maintient.
●(1869) SAG 139. Samson eta a lakeaz he ziou vreac'h e kroaz evit orjellat stard an daou biler, a ziframaz gant han.
III. V. pron. réfl. En em ziframmañ.
(1) En em ziframmañ a, eus : s'arracher de.
●(1854) MMM 107. ene ar paour qeas Ferdinand, beyet a grimou, a en em ziframas eus ar c'horf flêrius-se.
●(1902) PIGO I 51. a esae en em diframman a zivrec'h ar c'horf maro.
(2) En em ziframmañ diouzh : se débarrasser de.
●(1925) FHAB Meurzh 91. Biskoaz abaoe m'eman Breiz nasket gant ar Revolusion, n'he doa bet tu, evel hirio, d'en em ziframma diouz he ereou.
IV. Diframmañ gloan ha pitrouilhez digant ub. : voir gloan.
- diframmer
- diframmidigezhdiframmidigezh
f. Arrachement.
●(1732) GReg 52a. Arrachement, action d'arracher, tr. «diframmidiguez.»
- diframmlaeret
- difranet
- difrañjaldifrañjal
v. intr.
(1) Se débattre.
●(1902) LZBg Meurzh 63. Unan a nehé e varù fonnabl, mes en aral e dorimel é tifranjal éhus. ●(1905) LZBg Genver 43. Difranjal e hra, èl én angoni. ●(1919) DBFVsup 16a. difranjal, v. n., tr. «se débattre.»
(2) Gesticuler.
●(1919) DBFVsup 16a. difranjal, v. n. tr. «gesticuler, balancer ses bras.» ●(1932) BRTG 69. difranjal dumen ha duhont.
- difrañjellatdifrañjellat
v. intr. Se débattre.
●(1900) BUSF 20. Un dé é oé arriú droug get ur jaú : oeit oé klos é droèd étré diú varrèn hoarn, ha n'hellé mui en tennein get'on. Hanni ne hellé tostat ; difranjellat e hré el lon, ha danjer e oé d'el lakat de dorrein é har.
- difrankañdifrankañ
v. intr. = (?) difronkañ (?).
●(1908) FHAB Du 330. santout a reas an daelou prest da zifranka.
- difraoiañdifraoiañ
v. pron. réfl. En em zifraoiañ : se débattre.
●(1872) GAM 5. perac eta e teu hirio d'en em zifraoia evel eun aerouant en eur pinsin ?
- difraost .1difraost .1
adj.
(1) Défriché.
(2) par erreur En friche.
●(1889) ISV 389. Ne velet e pep leac'h nemet douarou difrost, tiez o coeza en ho foull.
- difraost .2
- difraostadegdifraostadeg
f. –où Défrichement collectif, en commun.
●(1914) DFBP 82b. défrichement, tr. «Difrostadeg.»
- difraostadenn
- difraostadur
- difraostaj
- difraostañ / difraostiñdifraostañ / difraostiñ
v. tr. d. Défricher.
●(1732) GReg 257a. Defricher, mettre une terre en état d'être cultivée, tr. «Difrausta ur pez douar. pr. difraustet.»
●(1847) MDM 165. Difrausta al lanneïer, ar brugou hag ar peuriou fall. ●(1867) FHB 138/272a. lacat difonta ha difreusta al lanneier. ●(1870) FHB 285/187b. penaus difrosta ar c'hoajou. ●(1876) TDE.BF 125a. Difraosta, v. a., tr. «Défricher.»
●(1904) DBFV 51a. difrostein, v. a., tr. «défricher.» ●(1914) DFBP 82b. défricher, tr. «Difrosta.» ●(1919) LZBl Genver 13. O veza m'eo ho douarou izel hag aliez bouillennek, ne c'hellont ket ho difraosta evit labourou e doare. ●(1925) BUAZmadeg 771. zikour he genvroiz da zifraosta an douar.
- difraoster
- difraostet
- difraostiñdifraostiñ
voir difraostañ
- difraoul
- difrap .1
- difrap .2difrap .2
m. & adv.
I. M. Traction sèche.
II. Adv.
(1) A-zifrap : en tirant par à-coups.
●(1557) B I 526. De ren heb goap a diffrap dan abim, tr. «pour le précipiter et l'enchaîner dans l'abîme.»
●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. a difrap, tr. «par secousses.» ●(1942) VALLsup 156b. Par secousses, tr. «a-zifrap.»
(2) Frap-difrap : par secousses.
●(1942) VALLsup 156b. Par secousses, tr. «frap-difrap.»
- difrapadenndifrapadenn
f. –où Acte d'arracher.
●(1937) BREI $$$/$$$ (d’après édition Ar plac’h interet div wech, An Alarc’h p. 28). Ur gwaz, m’en tou, ar paotr-se ! Met mar boa ur gwaz, amañ en doa kavet un’ all... ’Nun difrapadenn e wintis anezhañ da greiz an ti.
- difrapañdifrapañ
v.
I. V. tr. d. Arracher.
●(1659) SCger 142b. difframa oster par force / diffrapa item. ●(1752) PEll 222. Diffrapa, ôter par force, arracher.
●(c.1825-1830) AJC 6313. difrapan a ris e fusul a douarn ma hamarad.
●(1907) AVKA 307. Ar soudardet (…) a difrapas diwarnehan e vantel ru-teval. ●(1909) BROU 224. (Eusa) Arracher, tr. «Difrápa.» ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Difrapa ar vaz, tr. «tirer le bâton.» ●(1931) VALL 37a. Arracher, tr. «difrapa(ñ) T[régor].» ●(1962) EGRH I 56. difrapañ v., tr. « arracher, tirer par à-coups. »
II. V. intr.
(1) (en plt d'un ressort) Se détendre.
●(1879) ERNsup 153. diffrapa. A Lohuec, se détendre (d'un ressort).
(2) (en plt d'une corde) Se dénouer.
●(1879) ERNsup 153. diffrapa. A Lohuec, se dénouer (d'une corde).
- difrealzdifrealz
adj. Inconsolé.
●(1962) EGRH I 56. difrealz a., tr. « sans consolation, inconsolé, inconsolable. »
- difrealzus
- difreddifred
voir divred
- difrediñdifrediñ
voir divrediñ
- difregañ
- difreger
- difreget
- difreioùdifreioù
pl. Frais (?) difrejoù (?).
●(1852) MML 54. hag evit ma difreio en Paris, e rejont dîn, bep bloa, eis cant scoet.