Devri

Recherche 'e...' : 2032 mots trouvés

Page 7 : de egzekutin (301) à eilderc_hent (350) :
  • egzekutiñ
    egzekutiñ

    voir egzekutañ

  • egzeñsour
    egzeñsour

    m. Encensoir.

    ●(1895) GMB 221. pet[it] Trég[uier] egzeñsour, encensoir.

  • egzersiñ
    egzersiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Exercer (un métier, une fonction).

    ●(1576) Cath p. 27 f° 14 r° 13-16. hoguen heruez en cronicquou maxentius en rom ha maximius en Orient a exerce ho tirannisi a henep en christenyen, tr. « Mais selon les chroniques, Maxence à Rome et Maximius en Orient exerçaient leur tyrannie contre les chrétiens »

    ●(1659) SCger 54b. exercer, tr. «exerci.» ●(c.1680) NG 917. hou art a exerceint. ●(1741) RO 2138-2139. Rac se levuret prest pesort micher a exercet.

    ●(1834) SIM 229. an dignite eus ho fonction a jured (…) ous en exerci gant fermder, gant courach, ha gant oaz. ●(1838) OVD 150. hemb exelcein jamæs hou ç'autorité ar nehai én ur fæçon réjoulus.

    (2) Egzersiñ ub. : exercer, éprouver qqn.

    ●(17--) EN 2369-2370. mar en tapomb enon, n(o h)eus eom, Satan gos, / nin exersou (a) nean eb nemeur a repos, tr. «si nous l'attrapons là, n'ayez crainte, vieux Satan, / nous l'exercerons sans guère de repos.»

    ●(1838) OVD 287. Doué e venne ma chervigeint d'hun exelcein.

    II. V. pron. réfl. En em egzersiñ : s'exercer.

    ●(1688) DOctrinal 68. ha d'en em exercy en Devotion caëzr-se.

    ●(1838) OVD 67. eit hum exelcein ér bratique-zé.

  • egzersis
    egzersis

    m. –où Exercice.

    ●(1621) Mc 54. exerciçou all pere a yoa spirituel. ●(1633) Nom 131a. Xystum : lieu descouuuert à se pourmener & faire exercice, baille : læch disolo euit en em pourmen hac ober exerciçc.

    ●(1659) SCger 54b. exercice, tr. «exercicç.» ●(17--) TE 255. en exelcice ag er yun.

    ●(1838) OVD 287. en exelcice ag en afflictioneu intérior. ●(18--) BSG 60. ann exercis a reomb, un tam 'zo.

  • egzibañ
    egzibañ

    v. tr. d. Exhiber.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 229). Exhibaff, exhiber. ●(1499) Ca 81a. Exibaff. g. exhiber / desmoustrer / ou presenter.

  • egzijañ / egzijiñ
    egzijañ / egzijiñ

    v. tr. d. Exiger.

    ●(1499) Ca 81a. Exigaff. g. exiger / requerir demander.

    ●(c.1718) CHal.ms i. exiger, tr. «exigein.»

  • egzijet
    egzijet

    adj. Exigé.

    ●(c.1500) Cb 81b. [exigaff] Inde exactus / a / um. et hec exactio / onis. b. exiget.

  • egzijiñ
    egzijiñ

    voir egzijañ

  • egzimet
    egzimet

    adj. Exempt.

    ●(1530) J 127. Ne voe quet te a dellezas / Doen poan an bihan hac an bras / Drenn aual glas a debras den / Eguyt bout a adam lamet / Te so a se ha pep pechet / Cuyt ha net hac eximet plen, tr. « Ce n’est pas toi qui méritas de porter pour tous, petits et grands, la peine de la pomme de malheur mangée par l’homme ; pour être sorti d’Adam, tu n’en es pas moins libre et pur et pleinement exempt de péché. »

  • egzorsism
    egzorsism

    m. –où Exorcisme.

    ●(1659) SCger 54b. exorcisme, tr. «exorcism.»

  • egzorsiz
    egzorsiz

    m. Exorcisme.

    ●(1857) HTB 202. ober an exorsis evit argas an diaoul.

  • egzorsizañ
    egzorsizañ

    v. tr. d. Exorciser.

    ●(1659) SCger 54b. exorciser, tr. «exorcisa.»

    ●(1857) HTB 65-66. exorsisa eun den poseded.

  • egzortiñ
    egzortiñ

    v. tr. d. Exhorter.

    ●(1621) Mc 96. ouz ho exortiff quen lies a guez.

    ●(1831) RDU 49. hac hé exhortou d'hum breparein.

  • egzoset
    egzoset

    adj. Exaucé.

    ●(1576) Cath p. 30 f° 12 v° 7-10. daoust pe en articl an marou, pe en necessite arall am inuoco hac am pedo, maz vezo exaucet ha cleuet e pedeñ.

  • ehan
    ehan

    m. –où

    I.

    (1) Arrêt, cessation.

    ●(1575) M 857. hep ehan na span quet, tr. «sans cesse et sans aucun répit.» ●(1650) Nlou 454. Hep ehan canomp, tr. «chantons sans cesse.»

    ●(1927) GERI.Ern 128. ehan m., tr. «Cessation, cesse, halte, trêve.»

    (2) Repos, paix, répit.

    ●(1659) SCger 102a. lieu ou on est a recoy, tr. «lec'h a ehan.» ●146a. ehan, tr. «repos.»

    ●(1866) FHB 97/357a. ra zeuio oll bugale Israël da viret mad an deiz a hean, a baouezvan. ●(1870) FHB 266/37a. reï eun tammic ehan d'he zoudardet.

    ●(1907) PERS 173. bevech e kavent eun ehan benag en ho foan. ●(1911) BUAZperrot 557. Ar pennadou ehan lezet gantan a roe d'ar chase.

    II. [en locution]

    (1) Ober un ehan : faire une pause, une station.

    ●(1732) GReg 260b. Delassons-nous un peu, tr. «greomp un ehan.»

    ●(1860) BAL 20. N'o deuz nemet mont var o fouez, ober eanou. ●(1868) KMM 245. ober un ean var un uhelen. ●(1878) EKG II 212. araok mont e kear, e oue great eun ehan. ●(1889) ISV 358. Er geriad kenta ma en em gafchomp ne rejomp nemet eun ean. ●472. en dizheol, da ober eun ean.

    (2) Ober un ehan : faire une escale.

    ●(1920) AMJV 51. eun ehan a rejont en unan eus an enezennou Kanari.

    (3) Kemer un tamm ehan : prendre un peu de repos.

    ●(1929) FHAB Ebrel 144. an daou Dad a oa skuiz hag o dije bet ezomm da gemeret eun tamm ehan.

    (4) Kaout ehan diouzh ub. : avoir la paix avec qqn.

    ●(1869) SAG 247. a dra sur n'or bezo ean ebet dioud han.

    (5) Hep ehan : sans cesse.

    ●(1907) PERS 134. Ma labour heb ehan evit mad an eneou.

    (6) Hep ehan : incessant.

    ●(1877) BSA 216. he buez n'oa nemet eur beden ep ean hag ep distag.

    (7) Park an ehan : le cimetière.

    ●(1864) SMM 63. Mar fell deoc'h saouri guell ar guentel-ma eus ar ar maro, deut ganen d'he rouantelez, me lavar, d'ar vered. Deut ganen da barc an daelou, da barc an ean.

  • ehan-arvest
    ehan-arvest

    m. Entracte.

    ●(1931) VALL 262a. Entracte, tr. «ehan-arvest. p. ehanou-arvest.»

  • ehan-c'hoari
    ehan-c'hoari

    m. (jeu sportif) Mi-temps.

    ●(1957) AMAH 105. e tapis tu d'en em silañ en o mesk e-pad an ehan-c'hoari.

  • ehan-labour
    ehan-labour

    m. Vacances.

    ●(1931) VALL 769a. Vacances, tr. «ehan-labour.» ●(1963) LLMM 99/261. Evit an neb a zo troet da gerzhout a wir galon war du ar pal, n’eus ken, Vasili, na sul, nag ehan-labour. Ken emberr, kaezhig !

  • ehan-skol
    ehan-skol

    m. Congé scolaire.

    ●(1931) VALL 144a. Congé ; vacances, tr. «ehan-skol m.»

  • ehanañ
    ehanañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Cesser, s'arrêter.

    ●(1650) Nlou 446. Vn voan commun guytibunan, / Pedomp heman na ehanomp, tr. «Unanimement, absolument tous ensemble, / Prions-le, ne cessons pas.»

    ●(1659) SCger 146a. ehana, tr. «reposer.»

    ●(1846) BAZ 100. He zaelou ne heanent o redec. ●115. ne heane o prezec. ●(1862) JKS 109. pa ehan ar bar-arne. ●(1876) TDE.BF 433a. Ann azen a valeaz ato hep choum da ehana e nep leac'h. ●(1877) BSA 16. ar veneac'h santel ne eanjont epad tri dervez da bidi. ●(1877) EKG I 74. Ehan da farsal, Per, ha kaozeomp da vad. ●(1878) EKG II 71. ne ehanent da duria kement kougn a ioa enn ti. ●(1889) ISV 70. Epad an noz n'oar ket eanet da gana canticou. ●100. Eana a rejont da rei louzeier dezhan. ●158. Hema ne eane da zroukprezeg euz al lezen gristen. ●253. ne eane o trugarecat Doue. ●409. Eanit da druezi dezhan. ●445. Morse eta den cassaüs / Ne eano da deod flemmus ?

    ●(1900) MSJO 167. Eanet int eur pennadik divar ho labour. ●(1907) PERS 124. ar pedennou ne ehanent ket, koulz lavaret. (…) e velet an dud oc'h ehana, e kreiz ho labour. ●(1927) GERI.Ern 128. ehana v. n., tr. «cesser, faire halte.»

    (2) (en plt de l'argent) Ne pas être employé.

    ●(1934) CDFi 12 mai. ha ni arc'hant bras d'eomp oc'h ehana.

    (3) Se délasser, se reposer.

    ●(1530) Pm 192. Hac adarre plen ez gorreas / oar pep ael ez ehanas, tr. «Et de nouveau clairement il s'éleva / Au-dessus de tout ange et se reposas.»

    ●(1659) SCger 41b. se delasser, tr. «ehana.» ●(1732) GReg 260a. Se delasser, tr. «ehana. pr. ehanet.» ●260b. Delassons-nous un peu, tr. «ehanomp un neubeud.»

    ●(1876) TDE.BF 435a. skuiz eo ivez hag ezomm da ehana a dle da gaout. ●(1889) ISV 379. Dek leo am boa great, ha va divesker a c'houlenne eana.

    (4) (en plt d'un mort) Reposer.

    ●(1869) FHB 256/372a. an dud-ze on eus caret, hag a zo brema ho c'horfou oc'h eana en douar.

    (5) Hep ehanañ : sans cesse.

    ●(1530) Pm 252. Dyuat sathan hep ehanaff / Da pep eneff plant so gantaff, tr. «Le cruel Satan, sans s'arrêter, / Sur toute âme a prise.» ●(1580) G 578-579. Hep ehanaff (variante : ezhanaf) ezaf dan place || da coroll cre dyrac da face, tr. «Sans arrêter j'irai sur la place / danser vivement devant sa face.»

    ●(1869) HTC 204. Mont ha dont a rea dre an ti eb ehana. ●(1894) BUZmornik 1. labourat heb ehana epad he vuez.

    ●(1907) PERS 133. kovez a ranke heb ehana.

    (6) Demeurer, résider.

    ●(14--) N 1787. e Emenian ehanaff || a prederaff, tr. «A Emenian je veux demeurer.»

    (7) S'arrêter (dans un endroit).

    ●(14--) N 507-508. Vn re (…) / En ylis man so breman ehanet, tr. «Quelqu'un (…) / S'est arrêté maintenant dans cette église.»

    (8) Être en jachère.

    ●(1960) EVBF I 331. pour «terre au repos» : kozenn, eur gozenn, Perret, Ploulec'h, douar koz, Plélauff, Gouarec, douar war e goz, L'H[ôpital-Camfrout], douar oc'h ehana, Telgruc, douar 'tihan, Huelgoat.

    II. V. tr. i. Ehanañ ouzh ub. : cesser de tourmenter qqn.

    ●(1911) BUAZperrot 557. Da gredi eo e oue neuze ehanet eur pennad ouz ar re all. ●(1925) BUAZmadeg 315. ar merzer a oa hanter varo pa oue ehanet outan.

  • ehane
    ehane

    = (?) coquille pour : «e ene» (?).

    ●(1752) BS 764. er memes moment ma voe furmet he c'horf, ha crouet ehane.

  • ehanlec'h
    ehanlec'h

    m. –ioù Bivouac.

    ●(1931) VALL 68b. Bivouac, tr. «ehanlec'h (-soudarded) pl. –iou.»

  • ehaon
    ehaon

    voir ec'haon

  • eheleret
    eheleret

    adj. Douar eheleret : vallée.

    ●(1633) Nom 231a. Vallis : vallée : douar eheleret.

  • ei
    ei

    s. Ober an ei gant ub. : se moquer de qqn.

    ●(1908) PIGO II 26. eman oc'h ober an ei ganit.

  • eidik
    eidik

    adj. Sensible à la douleur.

    ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. Aeïdik (ouz ar boan), tr. «sensible.» ●eun den aeïdik ne ra nemet klemm gant ar gor gwiridik. Treger.

  • eien / aien
    eien / aien

    coll. (hydrologie)

    I.

    (1) Sources.

    ●(14--) N 1794. Mazeux ayen ha feuntenyou || digant roen goulou dinouet, tr. «Il y a des sources et des fontaines jaillies de la part du roi de la lumière.»

    ●(1907) KANngalon Here 511. ar steriou, an eien. ●(1927) GERI.Ern 128. eien col., tr. «Sources.»

    (2) Dour eien : eau de source.

    ●(1857) CBF 113. Ar stank a welit a-hont a zo karget a zour eien [o] redek euz ar feunteun-ze, tr. «L'étang que vous voyez là-bas est alimenté par cette fontaine.»

    ●(1922) FHAB Here 301. ker skler hag an dour-eien eus ar stivell.

    II.

    (1) Bezañ uhel an eien ennañ : se mettre facilement en colère.

    ●(1867) FHB 141/294a (L) Goulc'hen Morvan. Buhan oa da zevel a enep he gamaradet scol, hag huel oa an eien enhan. ●(1878) SVE 580. Uhel eo ann eienn en-han, tr. L.-F. Salvet «Hautes sont en lui les sources. (Il a la tête près du bonnet.)» ●(18--) MIL.ms (d’après MELU X 260). Uc'hel eo an dour enn he eienen, tr. E. Ernault «L'eau est haute dans sa source (à lui).»

    (2) Bezañ uhel an eien ennañ : être fier.

    ●(1920) MVRO 25/c (L.) L. ar Floc’h. Hop ! hop ! te zo uhel an ec’hienen ganes avad, paotr ! ●(1934) CDFi 8 juillet (L) *Ab-Sulio. Gwreg Yann Dorch 'oa bras an tamm anezi hag uhel an eienenn ganti.

  • eienek
    eienek

    adj. (hydrologie) Abondant en sources.

    ●(1927) GERI.Ern 128. eienek, tr. «abondant en sources.» ●(1931) VALL 704b. abondant en sources, tr. «eienek.»

  • eienenn
    eienenn

    f. –où, eien (hydrologie)

    (1) Source.

    ●(c.1500) Cb [Penn boyll]. Penn boyll. als euyenen. ga. eaue chaude qui sourt de terre comme baing naturel.

    ●(1659) SCger 113a. source, tr. «erenen (lire : eienen).»

    ●(1821) GON 7a. Aiénen ou Eiénen (de trois syll. en prononçant toutes les lettres ai-é-nen), s. f. Source d'eau vive qui sort de terre. Fontaine. Pl. aiénennou ou eiénennou, ou simplement aien ou eien. (…) Quelques uns prononcent eriénen. ●(1854) MMM 11. Jesus a so sourcen ar graçou, he galon a so al leac'h eus ho êrienen. ●365. Eus an Dreindet adorabl e tired, evel an dour eus an ærienennou, oll graçou ar silvidigues. ●(1860) BAL 69. an eienennou, ar feunteniou. ●(1866) SEV viii-ix. Pa welit eur c'houer sklear ha leun a zour euz ar gwella o tont d'ar red, enn eur gana, da zoura ho prajou ha da derri ho sec'hed, ha goulenn a rit-hu pe hano eo hag e pe vro e tarz ann eienenn a zo he mammenn. ●(1868) FHB 194/299b. eienennou sclear. ●(1869) FHB 251/336a. eienennou eat da hesk. ●(1870) FHB 261/412a. Kerkent e tiflistraz euz a zidan ar balmezenn pemp eyenenn dour sklear. ●(1874) POG 191. feunteun hag aienen. ●(1877) BSA 213. dour an eienen-se. ●(1880) SAB 253. Ur funten cre an dour enni, un eienenn, ur soursen ne vancse morse, ne deuze jamez da zizec'ha, ac eus ar vammen-se, se save, e tivoane ur ganol, ur ster vraz a ree teir ster all, teir vrec'henn zour. ●(1889) ISV 12. an eienennou-ze a ra ar steriou ha goaziou.

    ●(1902) KANNgwital 1/4. e kichen eur feunteun a zidarze anez'hi eunn eienen krenv. ●(1927) GERI.Ern 128. eien col., tr. «Sources, sg. eienenn f.»

    (2) Eienenn-zour : source.

    ●(1868) KMM 99. ez eus atao un eienenn-zour. ●188. d'en em gavout gant an eienennou dour-red. ●(1869) HTC 57. An eienen-zour-ze a verk ar grasou.

    ●(1925) BUAZmadeg 85. meur a eienen zour.

    (3) par metaph. Source.

    ●(1862) JKS .369 eienen madelesiou Doue. ●(1880) SAB 92. funten ac eienenn an oll vadou.

    ●(1900) MSJO 22. ma kompreno eo Doue eienen an oll vadou. ●40. Ar zakramant-se (...) a zo eun eienen a zanteles. ●(1949) KROB 9/1. an ourgouilh, eienenn ar pec'hed. (...) an arc'hant, eienenn ar grizder.

  • eienennañ
    eienennañ

    v. intr. Sourdre.

    ●(14--) N 983-984. Me meux cleuet hac ez credaff / Ez eux feunteun oz eyenennaf, tr. «J'ai entendu et je crois / Qu'il y a une fontaine jaillissante.» ●(c.1500) Cb. [penn boyll] g. sourdement deaue. b. euyenennaff.

  • eienennus
    eienennus

    adj.

    (1) Plein de sources, qui produit des sources.

    ●(c.1500) Cb [penn boyll]. g. sourdement deaue. bri. euyenennus.

    (2) Qui peut fournir une source.

    ●(1927) GERI.Ern 128. eienennus, tr. «qui peut fournir une source.»

  • eienet
    eienet

    adj. Jaillissant.

    ●(14--) N 941. Setu vn feunteun eyennet, tr. «Voilà une fontaine qui a jailli.»

  • eienn
    eienn

    f. –où

    (1) Source.

    ●(1955) STBJ 132. dindan eun doare ti izel, emañ an eienn vurzudus a zouber enni ar glañvourien (...) an eienn a oa dour anezi o redek. ●168. dour ar puñsou hag an eiennou.

    (2) par métaph. Source.

    ●(1870) FHB 284/180b. eun aien a gouraich.

  • eienus
    eienus

    adj. D'où peuvent jaillir des sources.

    ●(1927) GERI.Ern 128. eienus., tr. «d'où peuvent jaillir des sources.» ●(1931) VALL 704b. d'où peuvent jaillir des sources, tr. «eienus.»

  • eil .1
    eil .1

    adj., adv. & prép.

    I. Adj.

    (1) Second.

    ●(1499) Ca 74b. Eyl. g. segond. ●(1575) M 2351. An eil condition, tr. «La seconde condition.» ●(1576) Cath p. 16. an eil itron oar lerch an rouanes, tr. «la seconde dame après la reine.»

    ●(1659) SCger 109a. second, tr. «an eil.» ●(c.1680) NG 1852. En ail pouin. ●(1774) AC 67. mar bes eun eil buguel e guiliouder anesan, tr. «S'il y avoit un second enfant, on en feroit l'accouchement.»

    ●(1961) LLMM 86/150. Pa gerzhas d’o bete eil gabiten al lestr e lavaras dezhañ ar gwernier Parker.

    (2) An eil eus an daou : l’un des deux.

    ●(1880) SAB 73. ac an eil eus an daou a zoug ar goulou (...) egile a ro al lien.

    (3) An eil : l'un.

    ●(1659) SCger 119b. par tour, tour a tour, tr. «an eil goude eguile.»

    (4) An eil re … o hentez : les uns … les autres.

    ●(1710) IN I 280. ar bisitou a rent an eil-re d'o hentez. ●(1727) HB 243. o font erguisse an eil-re da Ilis o-hentez. ●246. causeal ha caquetal an eil-re gant o-hentez. ●253. E côms ar Bastoret an eil-re ouz o entez.

    II. Loc. adv.

    A.

    (1) D'an eil : deuxièmement, secondement.

    ●(1659) SCger 109a. en second lieu, tr. «dan eil.» ●(1732) GReg 853a. Secondement, en second lieu, tr. «D'an eil.»

    ●(1879) GDI 300. D'en eil, Adam en dès reit d'emb ur péhèd.

    (2) =

    ●(1869) FHB 238/228a. Jakouik a laka he voutou an eil da gliou.

    B.

    (1) An eil egile : l'un et l'autre.

    ●(1499) Ca 8b. Anneil heguile. lung et laultre.

    (2) An eil dre egile, eben : l'un dans l'autre.

    ●(1906) KPSA 74. An oll oberiou mad, an eil dre egile, ne dalvezont ket sakrifiz santel an Oferen. ●(1907) PERS 328. var dro teir guech ar zizun, an eil dre eben. ●(1910) FHAB Here 315. 150 bemdez an eil devez dre egile.

    (3) An eil da gas egile : l'un dans l'autre.

    ●(1908) FHAB Gwengolo 261. beb bloaz, an eil da gass egile, tost da 6,000 famill.

    (4) An eil d’egile : l’un à l’autre.

    ●(14--) Jer.ms 93. Nep na gallo dybry ere / Roet de grec [de] bugale, / Ha prestet (= impér.) un eyll de guyle, tr. « Quiconque ne pourra manger les siens, / Qu’il (les) donne à sa femme (à ses) enfants, / Et que l’un prête à l’autre »

    C.

    (1) A bep eil : alternativement.

    ●(17--) EN 1556. e comsfomb a bob eil, tr. «nous causerons l'un après l'autre.»

    ●(1970) BHAF 8. Mamm-goz ha me a lenne a beb-eil.

    (2) A-bep-eil d'ar wezh : tour à tour.

    ●(1818) HJC 359. int-memb e rai ehüe goèb à nehon ac e larai bebeil-d'er-üéh guet er Scribet (…).

    (3) Pep-eil-penn : sens dessus dessous.

    ●(1792) HS 138. é zurul pep-eil-pènn é tré treit er ronçèt. ●(17--) VO 106. Hac e tehai d'er béd bout laqueit peb-eil-pèn.

    ●(1841) DMB 84. te bén / A zo bet lakeit peb-eil-pén. ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 158. er brézel eahus en dès (...) laqueit peb eil penn ér hreis ag en Afriq.

    ●(1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 84. tiér, bléad, dañné ha madeu a bep sort, e zou bet revinet, garnubet, lakeit rah peb-eil-pen... ●(1927) GERI.Ern 129. lakaat pep eil penn, tr. «mettre sens dessus dessous, bouleverser.»

    (4) Pep-eil-tro : tour à tour.

    ●(1862) JKS.lam 193. Ar garantez, sonjit ervad, n'ema ket heb he foan, na peb eil tro, heb he dudi. ●431. O veza ma'z eo hor c'haloun stag peb eil tro oc'h ar c'hik hag oc'h ar spered, evel-se ni zo douget peb eil tro da ober ar mad pe ann drouk. ●(18--) SAQ I 314. n'oun ket souezet pa velan Eli o tigas, bep eil tro ervez he c'hoant, ar glao pe ar zec'hor.

    (5) Bep un eil : tour à tour.

    ●(1936) TKAL II 18. Alanig en deus eur genou hag a c'houez tomm ha yen bep eun eil.

    (6) Bep eil bloaz : tous les deux ans.

    ●(1965) BAHE 46/2. ober bep bloaz pe bep eil bloaz an hevelep studiadenn-se, kement ha sevel ar poent, e-giz ma lavar ar voraerion.

    (7) Pep eil gwech : alternativement.

    ●(1927) GERI.Ern 129. peb eil gwech, tr. «l'un après l'autre, à tour de rôle.»

    (8) Bep eil taol : alternativement.

    ●(1849) LLB 487. Eid mé skoei beb eil taul er freilleu ar el ler. ●1338. De lakat beb eil taul en doar de zasonein.

    ●(1927) GERI.Ern 129. skei peb eil taol, tr. «frapper en cadence, chacun son coup.»

    III. Loc. prép.

    (1) War eil gant : en alternance avec.

    ●(1959) BRUD 10/48. rag yod beb daou zevez a veze, war eil gand patatez seh, ha kouign-yod, ha kouign-patatez.

    (2) A bep eil gant : en alternance avec.

    ●(1948) KROB 5/12. En eur ger, eul levr da lakaat war stal ar bara e pep tiegez a Vreiz, ma vo difre e gaout dindan an dorn ; e pep ti e vezo lennet gant frouez bep eil gant Buhez ar Zent.

  • eil .2
    eil .2

    m.

    (1) Second.

    ●(1869) FHB 232/174a. An Aotrou Zielinski hag an Aotrou Halna du Fretay, he heil.

    (2) Ober eil gant ub. : seconder qqn.

    ●(1911) BUAZperrot 555. Digaset e ouent dirag Karpazius, a oa oc'h ober eil gant ar prefet.

  • eil-had
    eil-had

    m.

    (1) Seconde semaille.

    ●(1962) EGRH I 74. eil-had m., tr. « seconde semaille. »

    (2) Seconde graine semée.

    ●(1962) EGRH I 74. eil-had m., tr. « seconde graine semée. »

  • eil-hadañ
    eil-hadañ

    v. tr. d. Ensemencer de nouveau, ressemer.

    ●(1876) TDE.BF 182a. Eil-hada, v. a., tr. «Semer une seconde fois, parce que l'on a pas réussi la première.»

    ●(1927) GERI.Ern 129. eil-hada(ñ), tr. «faire un second ensemencement.» ●(1962) EGRH I 74. eil-hadañ v., tr. « semer dans une terre pour la 2ème fois. » ●(1995) BRYV II 93. (Milizag) maread parkeier a veze gwechall ravajet hag e veze ranket eilhada.

  • eil-henañ
    eil-henañ

    adj. (famille) Second de trois frères.

    ●(1927) GERI.Ern 129. eil-hena(ñ), tr. «le second de trois frères.»

  • eil-kabiten
    eil-kabiten

    m. -ed (marine) Capitaine en second.

    ●(1959) TGPB 65. Met daoust din da vezañ en gortoz da glevout an eil-gabiten o kannañ e lostenn d’un intañv ken dibreder.

  • eil-kentañ
    eil-kentañ

    adj. =

    ●(1904) ARPA 68. D'ar Sabbat eil-kenta, an hini a gouez varlerc'h Sabbat eizved pask. ●(1913) AVIE 71. d'en eil ketan sadorn. ●(1927) AVZH III 115. En em gaout a reaz, epad an eil kenta sabbat.

  • eil-koshañ
    eil-koshañ

    adj. (famille)

    (1) Cadet.

    ●(1876) TDE.BF 433b. Te, eme he vreur eil gosa, a zo bet eunn diot. ●(1889) ISV 207. Ar c'hantdener a zigasaz an eil cosa euz an tri merzer.

    ●(1905) IVLD 20. ann eil gosa, Louisa, n'he doa nemet c'houezek vloaz. ●(1906) KANngalon Mae 108. hag e tenje d'hin euz ar zervich va eil gosa. ●(1906) KANngalon Kerzu 275. an eil gosa ac'hanomp 'z eat en he blas var al labour. ●(1925) BUAZmadeg 565. an eil kosa euz ar vugale a oue savet var an tron.

    (2) An eil-koshañ : le deuxième plus âgé.

    ●(1979) VSDZ 50. (Douarnenez) aze pep hini en e renk, a yee dre oad… dre oad : ar c'hoshañ ar c'hentañ, an eil goshañ an eil, an dri-goshañ…, tr. (p. 214) «chacun à son rang et selon l'âge… selon l'âge : le plus vieux le premier, celui qui venait ensuite en second, le troisième par l'âge… ».

  • eil-stal
    eil-stal

    f. (commerce) Filiale d'un magasin de vente.

    ●(1931) VALL 304b. Filiale d'un magasin de vente, tr. «eil-stal f.»

  • eiladur
    eiladur

    m. (musique) Accompagnement.

    ●(1931) VALL 718b. Accompagnement en musique, tr. «eiladur m.»

  • eilañ
    eilañ

    v.

    I. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) (religion) =

    ●(1903) MBJJ 174. Eilan 'ra e-unan an doktor koz gant ar re-all evit kanan eur psalm. ●(1910) MBJL 116. Respont an oferen, emean, a zo eun dra meurbet enorus, dre ma ver oc'h eilan beleg Jezuz-Krist, hag o terc'hel plas ar bobl kristen. ●(1935) BREI 394/2b. muioc'h eveziek d'abegi an Tad eget d'eila ervat e oferenn d'ezan.

    (2) Seconder.

    ●(1908) PIGO II 3. breman souden 'mo ezom eus eur vatez vat en ti, da eilan ma gwreg. ●(1914) LZBt Du 31. ha setu perag, hon euz kemeret tud d'hon eïlan. ●(1927) GERI.Ern 129. eila(ñ), tr. «seconder.» ●(1931) VALL 681b. Seconder, tr. «eila.»

    (3) (musique) Accompagner.

    ●(1931) VALL 681b. Seconder, tr. «eila (et accompagner en musiq.).»

    (4) [devant un v.] =

    ●(1870) FHB 295/266a. Ma ne eilont ket rei ho geier da gridi d'ar re o deus guelet gant ho daoulagad pènauz eo tremenet an dra.

    B. V. tr. i. Eilañ ouzh ub. : alterner avec qqn d'autre, le remplacer momentamément, le relayer.

    ●(1868) KMM 24. cana Litaniou ar Verc'hez gant daou all da eila outa. ●(1872) ROU 73b. Alterner. (Cana), bep-eil ; eila ouz un all.

    II. V. pron. réfl. En em eilañ.

    (1) Se remplacer, se relayer.

    ●(1895) GMB 205. Pet[it] Trég[uier] 'n im heilañ se remplacer, se relayer.

    ●(1927) GERI.Ern 129. en em eila(ñ), tr. «se remplacer, se relayer.»

    (2) Se succéder.

    ●(1913) ARVG Eost 185. An de-ze, o-daou, brezoneg ha galleg, e tleont 'n em eila 'vit rei d'an dud a zo deut d'ar prijou, kerent, mignoned, didu, skouer ha kentel. ●(1933) BLGA 22. E-pad daou zevez leun, an dañs, ar c'han, ar baleadennou en em eilas e-kreiz ar vrasa plijadur.

  • eilantronoz
    eilantronoz

    m.

    (1) Surlendemain.

    ●(1876) TDE.BF 182a. Eil-antronoz, s. m., tr. «Surlendemain.»

    ●(1927) GERI.Ern 128-129. eilantronoz, tr. «surlendemain.» ●(1931) VALL 718b. Surlendemain, tr. «eil-antronoz.»

    (2) D'an eilantronoz : le surlendemain.

    ●(1931) VALL 718b. Le surlendemain, tr. «d'an eil-antronoz.»

  • eilbanneañ
    eilbanneañ

    v. intr. Boire un autre coup.

    ●(18--) CST 45. o klask eil-bannea.

  • eilbevañ
    eilbevañ

    v. tr. d. Réssuciter.

    ●(1868) KMM 174. Ar pec'heur eil-beved a c'houlennas, buan ha buan, coves.

  • eilbik-
    eilbik-

    voir elbik-

  • eilderc'hent
    eilderc'hent

    m. Avant-veille.

    ●(1943) VKST Meurzh/Ebrel 250. da eil-derc'hent ha da zerc'hent daou c'houel all.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...