Devri

Recherche 'po...' : 894 mots trouvés

Page 7 : de polpeganez (301) à pondalez-a-ziavaez-pondalez-diavaez (350) :
  • polpeganez
    polpeganez

    f. –ed Gnome féminin.

    ●(1849) LLB 271. ur gouh polpeganez.

    ●(1941) ARVR 15/2. Mé é polpegañnéz en ed, truhé e hues bet dohein hag hou tigol e vennan. ●(…) Un dra hepkén, polpegañnéz, me falz em es kollet, klasket hi dein. ●(…) Un galon tenér e hues », e laras nezen er bolpegañnéz, « hag open dén léal ha reih, chetu eit hou tigol.

  • poltred
    poltred

    m. –où, poltridi

    (1) Portrait, peinture, description.

    ●(1732) GReg 274a. Description, par le pinceau, la plume, ou le discours, tr. «pourtred. p. ou.»

    (2) Portrait.

    ●(1790) MG 103. punissét vehai un dén péhani e ronguehai porteræd er Roué. ●(1792) BD 4419-4420. arpenteur / ar potret ajesus, tr. «la peinture, / le portrait de Jésus.»

    ●(18--) SAQ I 170. setu da boltred.

    ●(1907) PERS 372. ober he boltret. ●(1918) BNHT 10. Porteled en Hoér Teréz.

  • poltreder
    poltreder

    m. –ion Photographe.

    ●(1911) BZIZ 266. poltrejer en Plestin-an-Traez. ●(1944) EURW I 172. Eur poltreder a vellas d'ezañ tenna eul luc'hskeudenn anezi.

  • poltrediñ
    poltrediñ

    v. tr. d.

    (1) Faire le portrait (de qqn).

    (2) Photographier.

    ●(1969) BAHE 60/53. o poltrediñ an Aotroù Kalvez.

  • poltron .1
    poltron .1

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Poltron.

    ●(1838) OVD 131. quentéh é vou criet ar ou lerh é mant pouiltron.

    (2) (en plt de qqc., d'un travail) Mal fait.

    ●(1766) MM 460. (Brestad) fagot va reur, poëltrou a drouc-hanvet, tr. «fagots de mon cul, ratés et mal-famés.» (Note de G. Esnault : poëltrou, j'entends pweltrõ, français du xvie siècle.»

  • poltron .2
    poltron .2

    m. –ed, –ion Poltron.

    ●(1732) GReg 737b. Poltron, tr. «Poultronn. p. poultroñned. poëltronn. p. ed.» ●(1792) BD 3253. poultronien ha cainailleso fal, tr. «des poltrons et de mauvaises canailles.» ●(17--) EN 70. na ne quet deur poultron o heus nem adreset, tr. «ce n'est pas à un poltron que vous vous êtes adressé.»

    ●(1834) SIM 94. ober poltronet eus ar vugale. ●(18--) BSG 132. Dre na on ket poultron.

  • poltronaj
    poltronaj

    m. Poltronnerie.

    ●(1741) RO 2218. Hep ober poultronach da vonet en danger.

  • poltronerezh
    poltronerezh

    m. Poltronnerie.

    ●(1732) GReg 737b. Poltronnerie, tr. «Poultronnérez. Van[netois] poëltronnereh.» ●(1744) L'Arm 27a. Bassesse, lacheté, tr. «Poelltronnereah.. heu. m.»

    ●(1834) SIM 90. ul laer, pehini a gont var ho poltronerez.

  • poltroniezh
    poltroniezh

    f. Poltronnerie.

    ●(1732) GReg 218b. Couardise, tr. «poltronyez.»

    ●(1839) BSI ix. hor poltronyez.

  • poltroniñ
    poltroniñ

    v.

    (1) V. intr. Être, faire le poltron.

    ●(1741) RO 740. Rac se enem sicouromp ne boultrono hiny. ●(17--) EN 1250. arbad epoultroniñ, tr. «il ne faut pas être poltron.» ●1454. poultronin a refoind, tr. «ils feront les poltrons.» ●2591. o pou hoand poultronin, tr. «vous avez envie de faire le poltron.»

    ●(c.1825/30 AJC 1587. henf a gomansas da boultronin a da houlen pardon. ●(18--) BSG 132. Biscoas n' 'm euz poultronet.

    (2) V. tr. d. Poltroniñ ar servij : carotter le service.

    ●(1766) MM 395-396. ennez a falché c'hoaz ervich / non pas poeltroni ar servich, tr. «Il fauchait, oui ; je le répète ; carotter le service, non, sûr.»

  • polu .1
    polu .1

    adj.

    (1) Attr./Épith. Décomposé, pourri.

    ●(1958) ADBr lxv 4/516. (An Ospital-Kammfroud) Al'douar brein a zo en douar, kalz aneo a zo polu dija.

    (2) Adv. intens. Brein-polu : en état de décomposition avancée.

    ●(1958) ADBr lxv 4/516. (An Ospital-Kammfroud) Brein-polu : être dans un état de décomposition avancée.

  • polu .2
    polu .2

    m. –ed (ornithologie) Rouge-gorge. cf. boc'h-ruz

    ●(1924) BILZbubr 41/950. ar filiped, ar polued, ar pinterien, al laouenaned. ●ibid. Polu, tr. «rouge-gorge.»

  • poluañ / poluiñ
    poluañ / poluiñ

    v. intr. Pourrir complètement.

    ●(1958) ADBr lxv 4/516. (An Ospital-Kammfroud) Polua : v. – Pourrir complètement, disparaître par putréfaction. ●(1963) EGRH II 165. poluiñ v. se consumer, pourrir complètement (verb gwan a glot ouzh ar verb tre pulluc'hañ.»

  • poluiñ
    poluiñ

    voir poluañ

  • pomañ
    pomañ

    v. intr. Pommer.

    ●(1732) GReg 738a. Pommer, parlant de choux, & des laituës, tr. «Pouma. pr. poumet.»

  • pome
    pome

    adj. Letuz pome : laitues pommées.

    ●(1633) Nom 87b. Lactua sessilis, Laconica, betica, capitata : laictuë testuë : lættus pommè, lættus podecq.

  • pomeañ / pomeiñ
    pomeañ / pomeiñ

    v. intr.

    (1) Pommer.

    ●(1905) BOBL 09 décembre 64/3d. An dra-ze a zeu deuz ma ve bet rêvet ar c'haol, pe dre' ma n'o de ket pomeet. ●(1949) KROB 14/7. teil d'ar c'haol da bommea. ●(1958) ADBr lxv 4/517. (An Ospital-Kammfroud) ar hôl n'eus feson ebed ganto da bommea.

    (2) sens fig. Être enceinte.

    ●(1873) SBI I 286. Pa oa bet tri miz bars ann ti, / Commanz Ivonnaïc pommeï, tr. «Quand elle eut été trois mois dans la maison, / Voilà Yvonnette de commencer à pommer.» (...) N'ioullan ket a verc'hed em zi, / Na pa deu d'ezhe pommeï, tr. «Je ne veux pas de filles en ma maison, / Quand il leur arrive de pommer.»

  • pomeder
    pomeder

    voir momeder

  • pomeenn / pomenn
    pomeenn / pomenn

    f. –où Pomme de chou.

    ●(1988) TOKO 3. eur gôlenn all hag a raio eur bomeenn diforh deuz ar re a oh o lakaad aze. ●(1996) GRVE 87. lakaad an drichenn er zoubenn, rei ar bomenn d'ar zaout.

  • pomeiñ
    pomeiñ

    voir pomeañ

  • pomet
    pomet

    adj.

    (1) Pommé.

    ●(1659) SCger 71b. laictue pommée, tr. «letusen pommet.»

    (2) Fieffé, pommé.

    ●(1790) MG iii. gounidec, hac ivraign pomét. ●158. Me zad opèn ma hoai peur, e oai ur paressus pomét. ●(1790) Ismar 220. ul lubricité pommét.

    ●(1831) RDU 240. ur renavi pommet.

    ●(1922) IATA 29. eul laër pommet !

  • pommad
    pommad

    m. –où Pommade.

    ●(1927) FHAB Gouere 145b. Evit-se e vez graet implij eus pommadou. A-wechou e vezo kemennet d'eoc'h leda hepken ar pommad gand ar biz war ar c'hroc'hen.

  • pommelek
    pommelek

    adj. Pommelé.

    ●(1938) DIHU 321/36. ur haer a jao pommelek.

  • pommell
    pommell

    f. –où

    (1) Pommeau.

    ●(1499) Ca 161b. Pomell clezeff. g. pomeau despee.

    ●(1659) SCger 94b. pommeau, tr. «pommel.» ●(1732) GReg 738a. Pommeau, de selle, tr. «Poumell an dibr.»

    ●(1868) GBI II 34. He bommello en aour melenn, tr. «Les pommeaux sont d'or jaune.»

    (2) Bout (de maison).

    ●(1499) Ca 161b. Pomell ty. l. hic tollus / li.

  • pommellenn
    pommellenn

    f. –où

    (1) Pommeau, de selle, d'épée, etc.

    ●(1732) GReg 738a. Pommeau, de selle, tr. «Poumellenn dibr.» ●Pommeau d'Epée, tr. «Poumellenn cleze. p. poumellennou cleze.» ●(1744) L'Arm 293b. Pomeau, tr. «Pommêlênn.. neu. f.» ●(17--) TE 95. Peb branq [en hantulér eur] e oai goarnissét a bomèllènneu ha flourdelissèenneu.

    (2) (marine) Paumelle de protection.

    ●(1925) BILZ 107. Saïg an nevoa roet d'ean eun noade gwriat, neud gouel hag eur bomelenn. ●(1979) VSDZ 30. (Douarnenez) Honnezh eo ar bomelenn, tr. (p. 199) «Voici la paumelle.»

    (3) Balance romaine.

    ●(1967) LIMO 27 mai. Er multrér nezé get taoleu bomellen, e feut hé fen dehi. ●Bomellen, la balance romaine des chiffonniers, des tisserands, munie d'un curseur en fonte qui servit d'arme à P. Guéganic.

  • pommelliñ
    pommelliñ

    v. tr. d. Éplaigner.

    ●(1744) L'Arm 439b. Éplaigner ou Emplaigner, tr. «Pomællein mihiérr.»

  • pomour
    pomour

    m. –ion Oursin. cf. pod-mor

    ●(1970) GSBG 195. (Groe) pomour (m.) pl. pomourion, tr. «oursin.»

  • pomp .1
    pomp .1

    f. –où Pompe.

    ●(1877) BSA 115. Ar boumpou ne c'hellont mui labourat, defaot dour.

  • pomp .2
    pomp .2

    m. –où Pompe, apparat.

    ●(1575) M 1914. En pompou an bet man, tr. «Dans les pompes de ce monde.» ●(1633) Nom 200b. Pompa, processio : pompe : pomp, vn dra á ve græt gant solenittè.

    ●(1710) IN I 64. me hac'h abandon couls ha da oll bompou. ●(1741) RO 3448. pompo ar bet man.

    ●(1838) OVD 82. ean e oé bet bâmet quement ag ur pompe quer manific. ●(18--) GBI II 370. Pegen sot hoc'h gant pompo 'r bed, tr. «(Quand je vois) combien vous êtes sotte avec les pompes du monde.»

  • pompad
    pompad

    m. –où

    (1) Pompe, apparat.

    ●(1530) Pm 227. Goude da stat ha pompadou, tr. «Après ta gloire et tes éclats.» ●(1580) G 222-224. Collet eo hon hon gloat, hon madou, / Hon herytayge, hon astaychou, / Goude hon stat, hon pompadou tr. «Nous avons perdu notre fortune, nos biens, / Notre héritage, nos appartements, / Après notre condition, nos grandeurs.»

    ●(1732) GReg 42b. Appareil, éclat, pompe, tr. «Poumpad. p. poumpadou. fougue.» ●738a. Pompe, ostentation, vanité, tr. «Pompad. p. pompadou.»

    ●(1835) AMV 20. kerzit gant modesti hac eb pompad. ●(1872) ROU 85a. Faste, tr. «Pompad.» ●96a. Pompe, tr. «pompad, pompadou.»

    (2) Vanterie.

    ●(1659) SCger 165a. pompat, tr. «vanterie.»

    (3) Ober e bompad : se vanter.

    ●(1847) SBI II 22. Eur plac'h iaouanc eus a Hengoad, pehini deus grêt he bompad, tr. «(C'est) une jeune fille de Hengoat, laquelle à fait la vaniteuse.»

  • pompader
    pompader

    m. –ion Vantard.

    ●(1732) GReg 397b. Fanfaron, faux brave, tr. «Pompader. p. pompadéryen.»

    ●(1924) NFLO. vantard, tr. «eur pompader.»

  • pompaderezh
    pompaderezh

    m. Vantardise.

    ●(1732) GReg 397b. Fanfaronnade, vanterie, en paroles, rodomontade, tr. «pompadérez.»

  • pompadiñ / pompadal
    pompadiñ / pompadal

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Louer, vanter (les bienfaits de qqc.).

    ●(1877) FHB (3e série) 2/10b. er c'henteliou fall-ze a bompader hirio.

    (2) =

    ●(1824) BAM 4. Pompadal a reont o noblanç hervez ar c'hic hac ar bed.

    II. V. intr.

    (1) Se vanter.

    ●(1659) SC 46. hag ên so permettet d'en em glorifia ha pompadi eus e vadou. ●(1659) SCger 165a. pompadi, tr. «vanter.» ●(1732) GReg 397b. Faire le fanfaron, tr. «Pompadi. pr. pomadet.»

    (2) =

    ●(1893) IAI 41. beteg enn iliz-veur Konstantinopl da bompadi enn he zakrilachou.

    III. V. pron. réfl. En em bompadiñ : se vanter.

    ●(1659) SCger 17a. se brauer, tr. «en em pompadi.» ●(1710) IN I 136. evit en em bompadi oa. ●443. ne zeut-hu quet d'en em bompadi en eil fæçon p'en e ben ?

    ●(1824) BAM 187. diouallit na duac'h d'en em bompadal. ●(1866) HSH 122. oc'h en em bompedi da veza distrujet ar pastor hac an dênved. ●(1869) FHB 205/390a. en em bompadi a ra zoken eus e vuhez fall. ●(1869) SAG 97. oc'h enem bompadi bemdez da veza an dud dezketa var an douar ? ●(1872) ROU 106b. Triompher (par vanité), tr. «en em bompadi.» ●107a. Vantard, tr. «troed d'en em bompadi.» ●(1872) GAM 39. a forz d'en em boumpadi. ●(1877) EKG I 129. oc'h en em veuli, oc'h en em bompadi.

    ●(1909) KTLR 104. ne da mui da en em bompadi deuz da vicher.

  • pompadurezh
    pompadurezh

    f. =

    ●(1710) IN I 438. d'ar vanite ha d'ar bompadurez.

  • pompadus
    pompadus

    adj. Luxueux.

    ●(c.1500) Cb 27b. ga. bombanceux. b. pompadus.

  • pompañ .1
    pompañ .1

    v. tr. d. Pomper.

    ●(1872) ROU 96a. Pomper, tr. «pompa.»

  • pompañ .2
    pompañ .2

    v. tr. d. Détruire.

    ●(1872) ROU 72a. Cette maison mérite d'être abimée, tr. «An ti-ze a dlefe beza pomped.»

  • pompañ .3
    pompañ .3

    v. tr. d. (agriculture) Charruer profondément.

    ●(1960) EVBF I 335. Outre les expressions données plus haut, on trouve encore, pour «défricher» : (…) poumpa, Ile Callot (avec une charrue spéciale appelée poumper).

    ►absol.

    ●(1982) MABL I 144. (Lesneven) 'Tav 'veze 'memes hini o pompañ ha 'memes hini o kignañ.

  • pompanite
    pompanite

    f. Luxe.

    ●(1792) BD 735. De mat dach ottro bras gant ho pombanitte, tr. «Bonjour à vous, grand monsieur, avec votre luxe.»

  • pompelenn
    pompelenn

    f. –où Pompon.

    ●(1903) MBJJ 233. eur boned mezer ru, e-pign outan eur bombelen du.

  • pomper .1
    pomper .1

    m. –ioù (agriculture) Charrue qui creuse profondément le sillon.

    ●(1936) ONEN 41. ar brabant a rank ober labour an alar hag «poumper». ●(1960) EVBF I 335. Outre les expressions données plus haut, on trouve encore, pour «défricher» : (…) poumpa, Ile Callot (avec une charrue spéciale appelée poumper). ●(1982) MABL I 144. (Lesneven) An alar bihan hag ar pomper. ●(1985) AMRZ 205. ar souheller anvet c'hoaz ar pomper. ●341. souheller, pomper m. –iou : grosse charrue qui creuse plus profondément le sillon déja tracé par la charrue.

  • pomper .2
    pomper .2

    m. –ion Celui qui travaille avec la charrue nommée «pomper».

    ●(1982) MABL I 145. (Lesneven) ar pomper a echue eeun betek lec'h ma veze palet.

  • pomper .3
    pomper .3

    m. –ion

    (1) Pompier.

    ●(1936) BREI 457/4b. Pomperien Landreger a zeuas a-benn da laza an tan e berr amzer.

    (2) Tog pomper =

    ●(1888) SBI II 178. Chupenn lost moan ha toc pomper, tr. «Veste à queue mince et chapeau haut.»

  • pompinell
    pompinell

    f. –où

    (1) Poupée.

    ●(1866) LZBt Gouere 170. pompinello hag a danse, ha pitraklo all evel ar re-ze.

    (2) =

    ●(1888) SBI II 180. Couls ha ma ra pompinello, tr. «Aussi bien que les poupées.»

    ●(1928) LZBt Mae 91. Ar wreg, en Indez, na n'eo ket eta eur bompidel.

    (3) sens fig. Mijaurée.

    ●(1942) DADO 21. Daonet e vo kroc’hen ma c’hazh !... petra an diaoul a c’hoari gant ar bompinell-mañ ?

  • pompinenn
    pompinenn

    f. Élégante.

    ●(1876) TDE.BF 525b. Pompinenn, s. f. C[ornouaille] tr. «Une élégante.»

  • pompus
    pompus

    adj. Pompeux.

    ●(1710) IN I 286. ar re nebeuta pompus hac ar re nebeuta glorius hac affætet. ●(1732) GReg 738a. Pompeux, tr. «Pompus.» ●(1741) RO 3126. ar bet pompus.

  • pompuzamant
    pompuzamant

    adv. Pompeusement.

    ●(1612) Cnf 52b. Em accoutriff pompusamant.

  • Ponant
    Ponant

    Mor ar Ponant : Mer du Ponant.

    ●(1825-1830) AJC 485. en mor ar ponan a moamb groed roud vel mond da vabilon.

  • pondalez
    pondalez

    m. –ioù

    I. (architecture)

    (1) Galerie.

    ●(1499) Ca 161b. [pout] g. pontel. apoial. b. pont ale.

    ●(1732) GReg 27a. Allée, galerie, ou, corridor, pour aller en plusieurs chambres de suite, tr. «Pondalez. p. pondalezyou.» ●688a. Palier, espace entre les rampes, & aux tournants d'un escalier, tr. «Pond-alez.» ●795b. La galerie regne tout autour du Château, tr. «Ar pondalez a ra an dro da'r C'hastell.»

    ●(1868) FHB 179/177a-b. ar pondaleziou-ze gant ho c'haelou dantelezet eleac'h ma c'heller bale (...) tro var dro d'an iliz. ●(1868) FHB 195/310b. A reset huelder ar pilierou ez euz ive (...) eur pondalez hag a ra an dro d'an ilis. ●(1869) FHB 205/387a. an daou bondalez so er Gatedral, diabars, tro var dro d'an ilis. ●(1876) TDE.BF 525b. Poñdalez, s. m., tr. «Corridor, galerie, palier d'escalier.» ●(1882) BAR 247. ec'h en em gave var ar pondalez dirag ho c'hamchou.

    ●(1902) PIGO I 46. En penn eur pondale. ●207. war eur pondale uhel, 'ust d'eun toull don ha ledan braz. ●(1910) MBJL 151. ar pondale a ren etre ar piliero.

    (2) Galerie couverte pour se promener.

    ●(1732) GReg 446b. Galerie, lieu couvert pour se promener, tr. «pondalez. p. pondalezyou.»

    II. sens fig. Pondalez an ene : estomac.

    ●(1962) TDBP II 149. Laka an tamm kig-se war bondalez da ene, tr. «mets ce morceau de viande sur le pâlier de ton âme (sur ton estomac).»

  • pondalez a-ziavaez / pondalez-diavaez
    pondalez a-ziavaez / pondalez-diavaez

    m. Balcon.

    ●(1732) GReg 76b. Balcon, saillie sur le devant d'une maison, & entourée d'une balustrade, tr. «Pond-alez a-ziavæz. p. pondalezyou aziavæs.»

    ●(1910) MBJL 134. war ar pondale-diavêz. ●166. ar pondale-diavêz a zo us d'an nor-dal.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...