Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 80 : de arian (3951) à arloupell (4000) :
  • arian
    arian

    adj. Arien.

    ●(1911) BUAZperrot 158. arian o daou evel o zad.

  • aridenn
    aridenn

    f. -où Kyrielle, suite.

    ●(1962) EGRH I 8. aridenn f. -où, tr. « kyrielle, suite. »

  • aridennad
    aridennad

    f. –où

    (1) (en plt de choses distinctes) Suite, kyrielle, ribambelle, enfilade.

    ●(1877) EKG I 144. Hag hen, en em lakaat da skriva eun aridennad hanoiou.

    ●(1909) FHAB Here 301. eun aridennad pennadou divarbenn Histor ar bobl breizad. ●(1913) KZVr 33 - 19/10/13. Aridennad, tr. «série, rangée, ribambelle. Eun aridennad pec'hejo. Trévérec.» ●Arigennad, tr. «ribambelle, série, suite.» ●(1921) FHAB Genver 9. aridennadou tiez. ●(1922) KAAG 49. lavaret eun arridennad geriou. ●(1929) MANO 119. e tibunas ive eun aridennad geier. ●(1964) LLMM 107/411. un arigennad leoù-Doue.

    (2) (en plt d'un liquide) Coulée, traînée de sang, etc.

    ●(1874) TLK I FHB 481/87b. eun aridennad dour a ioa var he lerc'h a-hed ann hent braz. ●(1877) EKG I 227. eun aridennad eonenn var he lerc'h. ●(1878) EKG II 2. aridennadou ruz a deue euz an neac'h d'an traon, great gand goad ar re euz an daou du a ioa kouezet en emgann.

  • aridennet
    aridennet

    adj. Qui forme une coulée.

    ●(1877) EKG I 41. ar goad a ioa aridennet var he lerc'h dre ma oa eat.

  • arier-garda
    arier-garda

    s. Arrière-garde.

    ●(1633) Nom 188b. Exercitus tergum : l'arriere-garde : an arriere-garda, an gard adref.

  • ariez / aryezh
    ariez / aryezh

    f. –où, –ioù

    (1) [au plur.] Grimaces.

    ●(1866) FHB 57/33a. o velet dizurziou hag ariezou ar rum guenta. ●(1874) FHB 501/247a. En em lacat a ra da ober a bep seurt ariezou.

    ●(1906) KANNgwital 40/320. Arieziou diskiant a reont. ●(1909) BROU 203. (Eusa) Ariézou, tr. «Façon, etc.» ●(1925) BUAZmadeg 40-41. bep seurt ardou hag arieziou. ●(1932) ALMA 137. Ormidou hag ariezou a raio.

    (2) Kaout an ariez da : avoir la manie de.

    ●(1921) PGAZ 42. ar re vrasa deuz ar baotred o doa an arriez fall da lakaat krogou da zevel etre ar re vian hag an nevessa deuet d'ar skol. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Ariez (g.g.) = distaget ar-yez : boazamant ; manie e galleg ; an ariez-se en deus.

  • ariezañ / aryezhañ
    ariezañ / aryezhañ

    v. intr. Grimacer.

    ●(1873) FHB 463/367b. En em lacat a reas da arieza, da c'hourvez var an douar.

    ●(1909) BROU 203. (Eusa) Ariézi, tr. «Grimacer.»

  • ariezer / aryezher
    ariezer / aryezher

    m. –ion Grimacier.

    ●(1909) BROU 203. (Eusa) Ariézer, tr. «Grimacier.»

  • arigell / ariell
    arigell / ariell

    f. –où cf. ereell

    (1) Jarretière.

    ●(1744) L'Arm 190a. Jaretiere, tr. «Ariguël. f.»

    (2) Attache, lien.

    ●(1744) L'Arm 19a. Attache, tr. «Ariell.. leu.»

    ●(1904) DBFV 11a. ariel, arigel, f. pl. –lleu, tr. «attache.» ●(1906) DIHU 8/134. N'ou des chet mui arigelleu doh ou houif-bihan na seien erbet idan er houif. ●(1931) VALL 426a. Lien, tr. «arigell V[annetais].» ●(1947) BRMO 66. Par-dessus le béguin ou toked kouif s'ajuste la coiffe à fond de nansouk dont les deux ailes richement travaillées (parfois au point d'Irlande) sont terminées par des liens empesés dit arigelleu.

  • arigell-loer / ariell-loer
    arigell-loer / ariell-loer

     f. (habillement) Jarretière.

    ●(1732) GReg 508b. Jaretiere, tr. «Van[netois] ariguell lor.» ●(1744) L'Arm 190a. Jaretiere, tr. «Arriêll-lore.. Arriêlleu-lereu f.»

    ●(1904) DBFV 11a. ariel, arigel, f. pl. –lleu, tr. «attache (loreu, des bas, jarretière).» ●(1927) GERI.Ern 25. arigell loreu f., tr. «jarretière.» ●(1931) VALL 405a. Jarretière, tr. «arigell-loer V[annetais] f.»

  • arigennad
    arigennad

    voir aridennad

  • arigoter
    arigoter

    m. –ion Homme qui malmène les animaux au travail.

    ●(1931) VALL 718b. celui qui le fait [surmener les animaux en les malmenant], tr. «arigoter T[régor].»

  • arigotiñ
    arigotiñ

    v.

    (1) V. intr. S'occuper à des riens.

    ●(1919) DBFVsup 3b. arigotein (Noy[al-Pontivy]), aligotein (Gr[oix]), v. n., tr. «s'occuper à des riens, badiner, faire des agaceries.» ●(1931) VALL 718b. V[annetais] arigotein, aligotein, tr. «agacer et s'occuper à des riens.»

    (2) V. tr. d. Malmener les animaux au travail.

    ●(1931) VALL 718b. Surmener (…) ; les animaux en les malmenant, tr. «arigoti T[régor] popul.»

  • arigrap
    arigrap

    s.

    (1) Foar an arigrap : foire d'empoigne.

    ●(1935) BREI 394/3c. Foar an arigrap, neb a dap a dap !

    ►[forme abrégée] Arigrap a dap.

    ●(1903) MBJJ 31. Gwech ha gwech e ve taulet d'ê gwenneien : «heligrap a dap !» ●(c.1930) VALLtreg 139. aligrap (ou) arigrap = pillage – En arigrap neb a dap a dap Prov. ●1187. Chaniskrab : Chaniskrab / Hag an hini a dap a dap (Rolland ar grawen hag ar barner) Voir harigrap.

    (2) Mise à sac.

    ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Alagrap, aligrap, arigrap ; eun tôl alagrap, tr. «une chose à piller en commun.»

    (3) Skeiñ, stlapañ en arigrap : jeter à la gribouillette.

    ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. skei kraou en arigrap d'ar vugale. ●(c.1930) VALLtreg 139. skei krao pe wenneien en arigrap d'eur vanden vugale. En Haute-Cornouaille. Carnoet. Plourac'h. jiligrap (et) jalagrap (voy. chanisgrap employé par Rolland). ●(1980) LLMM 201/261. Evit an euredoù, ar badeziantoù 'veze ivez meur a baour e toull ar porched o c'hortoz ur pezh moneiz bennak da vezañ stlapet en arigrap d'ar vugale ha roet en o dorn d'ar re gozh.

    (4) Bezañ (en) arigrap : être en désordre, sens dessus dessous.

    ●(1935) BREI 416/3c. «Ar bed a zo arigrap» ; bezomp ni, ive, unanet muian m'hallfomp. ●(1936) BREI 457/3b. Hirie, dreist-oll, pa 'man pep tra en arigrap, ar Breton a sav e skouarn pa gomzer dirazan eus ar vuhez nevez ha kompez a c'hallfe beva.

    (5) Taol arigrap =

    ●(c.1930) VALLtreg 137. alagrap : pour arigrap – Gortoz, Perik, ganin n'er ket 'vel-ze à-strap / Heman zo 'tre hon daou, pôtr, eun tol alugrap. D. n d. Marivonik (Voir harigrap, chanistrap.)

  • arim
    arim

    v. tr. d. Attacher.

    ●(1530) Pm 250 (Mab Den). An tan ha frym en acrymo, tr. «Le feu et la glace l'enchaîneront.»

  • arimadur
    arimadur

    m. Agencement.

    ●(1744) L'Arm 8b. Agencer, tr. «Arimadur.. pl, eu. m.»

  • arimañ
    arimañ

    v. tr. d. Agencer.

    ●(1744) L'Arm 8b. Agencer, tr. «Arimein.»

  • arimbisil
    arimbisil

    m. –ed Presqu'imbécile.

    ●(1879) ERNsup 147. eun ar-imbisil, presque un imbécile, Trév[érec], St-Clet.

    ●(1913) KZVr 32 - 12/10/13. Arimbisil, masc., tr. «presque un imbécile. Trég[uier].»

  • arinosant
    arinosant

    m. –ed Presqu'innocent.

    ●(1879) ERNsup 147. eun ar-in(n)osañt, Trév[érec]. Cf. arzod.

    ●(1913) KZVr 32 - 12/10/13. Arinosant, masc., tr. «presque un innocent. Trég[uier].»

  • arismetik
    arismetik

    s. Arithmétique.

    ●(1499) Ca 11b. Arismetic. g. arismetique. science de nombrer.

  • aristell
    aristell

    f. –où (pathologie) Épidémie bénigne.

    ●(1909) BROU 203. (Eusa) Aristel Désigne une épidémie bénigne, comme l'influenza, la grippe, etc. ●(1931) VALL 267a. épidémie bénigne, tr. «aristell Ouess[ant].»

  • aristokrat .1
    aristokrat .1

    adj. Aristocrate.

    ●(1790/94) PC I 216. Divar goust porpant ar velien – Ac an esqeb aristocrat – Chuia raio fanchet, bourleden – Marqirit brema marhat mat.

     

  • aristokrat .2
    aristokrat .2

    m. –ed Aristocrate.

    ●(1790/94) PC I 228. drailla an aristrocratet.

    ●(1847) FVR 49-50. ar re-man, a ieaz kerkent d'ar bac'h e peleac'h e oa dastumet tri c'hant aristokrad (…) ho dieubi a rejont holl.

  • aritenn
    aritenn

    f.

    (1) Petit sentier.

    ●(1919) DBFVsup 3b. ariten (B[as] v[annetais]), f., tr. «petit sentier.»

    (2) Raie des cheveux.

    ●(1919) DBFVsup 3b. ariten (B[as] v[annetais]), f., tr. «raie des cheveux.» ●(1931) VALL 618a-b. Raie des cheveux, tr. «V[annetais] aritenn f.»

  • arjantiñ
    arjantiñ

    v. tr. d. Creuser légèrement, graver.

    ●(1919) DBFVsup 3b. arjantein (Gr[oix]), tr. «creuser légèrement, graver.»

  • arjaodal / arjaodiñ
    arjaodal / arjaodiñ

    v. tr. d. Insulter.

    ●(1792) CAg 71. Ind en hargeaud, er stuhele. ●(17--) TE 30. Mæs ind e hum laquas d'en arjaudal.

    ●(1919) DBFVsup 3b. arjaudein, v., tr. «Insulter. Cf. hujaudein.»

  • arjil
    arjil

    m. (minéralogie) Argile.

    ●(1633) Nom 228b-229a. Terra figularis, argilla figularia, creta figularis : argille : argill, an douar á so mat da vn poder pry euit ober podou.

  • ark
    ark

    m. –où (armement) Arc.

    ●(1792) BD 201. mes pa deulin ma arc credet franc e souffri[nt], tr. «Mais quand je lancerai mon arc, croyez franchement, ils souffriront.» ●578. o callon gant ma arc men dardo, tr. «leur cœur de mon arc, je le percerai.»

  • arkebuzenn
    arkebuzenn

    f. –où (armement) Arquebuse.

    ●(1612) Cnf 18b. clezeff, contell, halabarden, argebusen. ●(1633) Nom 186a. Sclopus siue stlopus : arquebute, arquebuse : harquebusen. ●250a-b. Nitratus puluis : poudre d'arquebuse : poultr arquebusen. ●291b-292a. Funditores, qui fundis missila & lapides iaciebant. Libratores, quod missilia eminus librando contorqueant : Qui vsent de fondes à combattre. Horum in locum successere, qui plumbeas glandes iaculantur vi tormentarij pulueris elisas ; arquebusiers, hacquebutiers : harquebuseneryen, vnan a ra harquebusennou.

    ●(1659) SCger 9a. arquebuse, tr. «arquebusenn.» ●11b. bander vne harquebuse, tr. «banta vn arquebusen.» ●118a-b. tirer vne arquebuse, tr. «tenna vn arquebusen.»

  • arkebuzenner
    arkebuzenner

    m. –ien Arquebusier.

    ●(1633) Nom 291b-292a. Funditores, qui fundis missila & lapides iaciebant. Libratores, quod missilia eminus librando contorqueant : Qui vsent de fondes à combattre. Horum in locum successere, qui plumbeas glandes iaculantur vi tormentarij pulueris elisas ; arquebusiers, hacquebutiers : harquebuseneryen, vnan a ra harquebusennou.

  • arkoù
    arkoù

    plur. local. (mobilier) Lit clos.

    ●(1895) GMB 10. arko, lit clos, à Quemper-Guézennec.

  • arkuz
    arkuz

    s. Veillée funèbre. cf. arc'houest

    ●(1924) LZMR 15. O ! pebez noz arkus kaer !... (1) Arkus : veillée des morts, e bro Pont-'n-Abbad ●(1936) IVGA 185. evit an arkus. ●(1938) WDAP 2/81. evel evit un arkuz. ●87. Mont kuit ha lezel ac'hanoc'h, p'hoc'h eus eun arkuz, itron an ti ?

  • arlanket
    arlanket

    adj. (Eau) débordée.

    ●(1919) DBFVsup 3b. arlanket, tr. «débordé.» ●(1931) VALL 184a. eau débordée, tr. «(deur) arlanket V[annetais].»

  • arlann
    arlann

    m./f. -eier (agriculture)

    (1) Lande, terre inculte.

    ●(1919) DBFVsup 3b. arlann, m., tr. «région inculte, lande.»

    (2) Lande communale.

    ●(1962) EGRH I 8. arlann f. arlanneier, tr. « lande communale. »

  • arlec'hou
    arlec'hou

    m. Réparation.

    ●(1744) L'Arm 333b. Reparation, action, &c., tr. «Arleu.»

    ●(1904) DBFV 11a. arleu, m., tr. «arrangement, réparation.» ●(1927) GERI.Ern 25. arleu m., tr. «arrangement, réparation.»

  • arlec'houadur
    arlec'houadur

    m. Réparation.

    ●(1904) DBFV 11a. arlehuadur, m., tr. «action de réparer.» ●(1927) GERI.Ern 25. arlehuadur V[annetais] m., tr. «Action de réparer.»

  • arlec'houer
    arlec'houer

    m. –ion Réparateur.

    ●(1744) L'Arm 333b. Réparateur, m., tr. «Arleuhour.»

    ●(1904) DBFV 11a. arleuhour, arlehour, m. pl. arleherion, arlerion, tr. «celui qui répare, raccommode.» ●(1927) GERI.Ern 25. arleh(u)our m., tr. «celui qui raccommode.»

  • arlec'houerezh
    arlec'houerezh

    m. Réparation.

    ●(1744) L'Arm 465b. Surannacion, tr. «Arlehuereah ag ur græce, à beerh er Roué, a ouai bétt lausquétt de gohein. m.»

    ●(1904) DBFV 11a. arlehuereh, tr. «arrangement, réparation.» ●(1927) GERI.Ern 25. arlehuereh, tr. «arragement, réparation.»

  • arlec'houet
    arlec'houet

    adj. Racommodé, rapiécé.

    ●(1744) L'Arm 384a. Habit fripe, tr. «Say arléhuétt.»

  • arlec'houiñ
    arlec'houiñ

    v. tr. d.

    (1) Aiguiser.

    ●(1744) L'Arm 321a. Rafraichir (...) Un outil de fer, tr. «Arléhuein.» ●(1787) BI 58. arleüiein é araire.

    ●(1903) EGBV 74. arleùein, tr. «aiguiser.» ●(1904) DBFV 11a. arlehuein, tr. «raffraîchir, affiler (un outil).» ●(1907) VBFV.bf 3a. arleuein, tr. «aiguiser, affiler.» ●(1927) GERI.Ern 25. arlehuein v. a., tr. «rafraîchir, affiler (un outil).»

    (2) Carreler, rapiécer (des chaussures).

    ●(1744) L'Arm 46a. Carreler des souliers, tr. «Arlehuein.. étt..» ●182b. Mettre des hausses, tr. «Arlehuein sælieu botteu.»

    ●(1904) DBFV 11a. arlehuein, tr. «carreler (des souliers).»

    (3) Réparer.

    ●(1903) EGBV 74. arleùein, tr. «raccommoder.» ●(1904) DBFV 11a. arlehuein, tr. «raccommoder ; réparer.» ●(1927) GERI.Ern 25. arlehuein v. a., tr. «raccommoder.»

  • àrlene
    àrlene

    adv.

    (1) L'année dernière.

    ●(c.1718) CHal.ms i. L'année dernière, tr. «allanne.» ●(c.1718) CHal.ms ii. a tel Iour qu'auiourdhuy, tr. «arlané d'endéman.» ●(1744) L'Arm 13b. L'année passée, tr. «Arlanné.» ●(1790) MG 22. Èl-ce just en hum gomportas me mæstr arlanné. ●94. Arlanné ean hum gavas én ur fal affær.

    ●(1884) LZBt Meurzh 57. Erleune e oann bet c'hoaz er gear-man. ●(1895) GMB 221. Erlañne, herlañne, l'année dernière, pet[it] Trég[uier] ; erleune à Pontrieux.

    ●(1904) DBFV 11a. arlañné, adv., tr. «l'année passée (Ch. ms., etc., mot encore usité).» ●(1910) DIHU 62/122. azé ou devoé hum gavet arlañné.

    (2) Àrlene diwezhañ : l'année dernière.

    ●(1849) LLB 2057-2058. arlané dehuehan, / É pardon bras Kergrist.

  • arlikin
    arlikin

    m. (argot de La Roche-Derrien) Crêpière.

    ●(1885) ARN 30-31. Crêpière. – Br. Min-krampoez (pierre à crêpes). Arg[ot] : Erlekin (arlequin). – Eman ann erlekin war he dron, l'arlequin est sur son trône, la crêpière est sur le feu, on est en train de faire des crêpes

  • arlikon
    arlikon

    m. –ed (ichtyonymie) Rouget.

    ●(1732) GReg 831b. Rouget, poisson de mer, tr. «Arlicon. p. arlicoñed.»

    ●(1876) TDE.BF 21b. Arlikon, s. m. C[ornouaille], tr. «Rouget, poisson ; pl. ed.»

    ●(1927) GERI.Ern 25. arlikon b[as] L[éon] m., tr. «Rouget.»

  • arliv
    arliv

    m. –ioù Nuance.

    ●(1931) VALL 502a. Nuance, tr. «arliou m. pl. arliviou (d'après le gallois).»

  • arlivañ
    arlivañ

    v. tr. d. Nuancer.

    ●(1931) VALL 502a. Nuancer, tr. «arliva.»

  • arlonkenn
    arlonkenn

    f. –où (anatomie) Gosier.

    ●(1982) PBLS 561. (Langoned) sec'h eo e arlonkenn c'hoazh ! tr. «il a encore le gosier sec !»

  • arloup .1
    arloup .1

    adj.

    (1) Affamé.

    ●(1909) SPON 26. Ret e vou bout arloup mat eit lonkein er stronk a ioud-sé. ●(1976) LIMO 30 octobre. un débrér harloup.

    (2) Glouton.

    ●(1909) DIHU 148/280. en arloup a gemenér. ●(1978) BRUDn 17/15. ma werze (pe roe kentoh !) Tante Fin’ madigou d’eun toullad bugale arloup. ●20. arloup = marlonk.

    (3) Accapareur.

    ●(1910) ISBR 210. Un arloup ne vé ket arloup é hantér ! ●(1936) DIHU 305/169. deusto d'er Stadeu arloup diazéet ar er goed hag er laeronsi.

    (4) Lagad arloup : regard convoiteur.

    ●(1910) ISBR 215. Ar Breih é taulas ketan Loeiz é lagad arloup.

  • arloup .2
    arloup .2

    m. –ed

    (1) Accapareur.

    ●(1862) BBR 176. Petra lavarez, koz arloup ? / Serr da vek gand da onner loup ! tr. «Que dit tu, méchant accapareur ? veux-tu bien te taire avec ta génisse galeuse !»

    ●(1910) ISBR 210. Un arloup ne vé ket arloup é hantér !

    (2) Personne vorace, morfal.

    ●(1907) VBFV.bf 3a. arloup, s., tr. «gourmand.» ●(1919) DBFVsup 3b. arloup, harloub, m., tr. «glouton, gourmand.» ●(1942) DHKN 225. Derhel e hra Nenneg get hé beajad krampoeh, deusto dehi kaout ohpen droug-kalon é huélet hé hrampoéh é vonet a vezul get en tri arloup-ma. ●(1974) YABA 12.10. En hani bihan d'er vronn, èl un arloup.

    (3) Convoiteur.

    ●(1910) ISBR 229. Labour e gavas de harz en arlouped rak stank e oé er prinsed e oé chonjet geté diméein d'Anna.

  • arloup .3
    arloup .3

    m. Acharnement.

    ●(1931) VALL 7a. Acharnement, tr. «arloup m.»

  • arloupell
    arloupell

    f. –ed Femme gloutonne.

    ●(1909) DIHU 51/327. Ne fauté ket muioh aveit lakat en arloupel-sé d'hobér er péh e oé laret dehi miret a hobér. A pe oé kroget Iehann de zirohal, chetu hi ardro en duel hag é lipat en treu mat e oé deit arnehi.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...