Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 86 : de arvoulouz (4251) à arzou (4300) :
  • arvoulouz
    arvoulouz

    s. Espèce de velours.

    ●(18--) PEN 91/203. diesset din ma habit arvoulous.

  • arvras
    arvras

    adj. Assez grand.

    ●(1879) ERNsup 147. ar-vras, assez grand, Trév[érec], St-Clet.

    ●(1913) KZVr 32 - 12/10/13. Arvras, tr. «assez grand. Trég[uier].»

  • arvrec'h
    arvrec'h

    f. d. divarvrec'h Avant-bras.

    ●(1890) MOA 132a. Avant-bras, tr. «Arvreac'h.»

    ●(1927) GERI.Ern 21. arvre(a)c'h, tr. «avant-bras.» ●(1934) BRUS 214. L'avant-bras, tr. «en arvréh.»

  • arvrun
    arvrun

    adj. Brunâtre.

    ●(1895) GMB 34. dans le petit Tréguier (…) ar-vrun, brunâtre.

    ●(1913) KZVr 32 - 12/10/13. Arvrun, tr. «brunâtre. Trég[uier].»

  • arwaredigezh
    arwaredigezh

    f. Oisiveté.

    ●(1790) MG 147. En arouaredigeah e zou mam en ol vinceu.

    ●(1839) BESquil 284. de bêllat doh en arrouaredigueah. ●(1856) GRD 55. Ol en dud e zou teichet d’en droug (….) lod aral d’er gourmandis ha d’en arrouaredigueah.

    ●(1904) DBFV 11b. aroaredigeh, s., tr. «oisiveté.»

  • arwareg
    arwareg

    [brpm arouarecq < ar- + gwar .1 + -eg]

    M. –ed Personne innocupée, oisive.

    ●(1732) GReg 276b. Desoccupé, ée, desœuvré, qui est sans rien faire, tr. «Van[netois] arouarecq. aroüarigued.»

  • arwaregezh
    arwaregezh

    [brpm aroüarigueah, arouarégueah < ar- + gwar .1 + -egezh]

    F. Oisiveté.

    ●(1732) GReg 672b. Oisiveté, tr. «aroüarigueah.» ●(1767) ISpour 98. Dihoallet doh enn arouaregueah. ●(1787) BI 46. à gouéh énn arroüaregueah. ●(1792) HS 114. enn arrouarégueah e rass à nehou ur péhour brass. ●230. Marie e ouïai é ma dangerus enn arouarrigueah. ●318. à viscoah enn arrouarigueah e zou bet ur fal scolage.

    ●(1825) COSp 75. Beah anemis d’en arouaregueah. ●(1854) PSA i 308. rein dehou déverrance én é arhoaregueah. ●(1855) BDE 3. de zihoal en dès doh en arhouaregueah. ●138. é vihuein én arhouaregueah. ●(1861) BELeu 3. rac m’hum daulant d’en arouarigueah.

    ●(1904) DBFV 11b. aroaregeh, s., tr. «oisiveté.» ●(1927) GERI.Ern 27. arwaregeh (–egez) f., tr. «oisiveté.» ●(1934) BRUS 211. L’oisiveté, tr. «en aroaregeh.»

  • arwaregiñ
    arwaregiñ

    [brpm um arouarêguein < arwareg + -iñ]

    V. pron. réfl. En em arouaregiñ : se désoccuper.

    ●(1744) L’Arm 434a. Se désoccuper, tr. «Um arouarêguein.»

    ●(1904) DBFV 11b. hum aroaregein, tr. «se désoccuper (l’A.).» ●(1927) GERI.Ern 27. im arwaregein v. réfl., tr. «se désoccuper.»

  • arwarek
    arwarek

    [brpm arouarêq, arouarêc < ar- + gwar .1 + -ek]

    Adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Qui prend son temps, qui a son temps.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. I’ay tout mon temps Ie suis de Loisir, tr. «chetu me dibress’ ar oüarec.» ●(1744) L’Arm 104b. Desoccupé, ée, tr. «Ar-ouarêc.» ●(1790) Ismar 152. tud arouarêq ha curius, ne rant meit ridêq duhont ha dumen. ●(1792) HS 322. deverranceu ivantet dré ré youanc, pé dré ré-ral arrouarec, eit passein enn amzér.

    ●(1922) EOVD 85-86. Sant Grégoér (…) hum arrestas de sellet, arhoarek ker. ●(1931) GUBI 51. En dehorn chomet arhoarek / Ne gasant mui er bouid d’er beg.

    (2) Bout arouarek : avoir du temps de libre, être de loisir.

    ●(1744) L’Arm 220b. Etre de loisir, tr. «Boud arouarêc.» ●(c.1785) VO 148. Réd-è larét é ma forh arhouarêq en dud e bieu er menær-ze.

    ●(1863) MBF 90. Mar doh arhoarek, kerhet ag er Gerver de Hoad, tr. «Si vous avez du loisir, allez de Belle-Ile à Houat.»

    ●(1925) IZID 29. Guèl é elkent bout mestr kentoh eit servitour / Aroarèkoh e vér… bihañnoh a labour !

    (3) Bout arouarek da : avoir le temps de.

    ●(1790) MG 119. en dud pihuiq, péré-zou arouareq de bourmén durand er suhun.

    (4) Oisif.

    ●(1767) ISpour 122. tutt arroüarec. ●(1790) Ismar 152. tud arouarêq. ●(1792) HS 322. deverraceu invantet dré ré youanc, pé dre ré-ral arrouarec.

    ●(1856) GRD 114. serviterion fal hag arouarêc.

    ●(1904) DBFV 11b. aroarek, adj., tr. «oisif, inoccupé.» ●(1927) GERI.Ern 27. arwarek adj., tr. «Inoccupé, oisif.»

    (5) Lent.

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 41. Arhouareg-é, gùir-é, labour er grès é kalon er gèh tud-men. ●(1904) DBFV 11b. aroarek, adj., tr. «lent.»

    II. Adv. En prenant son temps.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. les beaus ouurages ueulent estre faits a loisir, tr. «eit me uou caër undra, red é me uou groeit ar oüarec.»

    ●(1861) BELeu 159-160. é taibrein un tamig arouarêccoh. ●(1884) MCJ 189. O ! damb arhouarequoh, ha sellamb a dost !

  • arwarekaat
    arwarekaat

    [arwarek + -aat]

    V. intr. Ralentir.

    ●(1919) DBFVsup 3b. aroarekat, v. n., tr. «ralentir.» ●(1927) GERI.Ern 27. arwarekat v. n., tr. «ralentir.» ●(1934) BRUS 78. Ralentir, tr. «aroarekat.»

  • arwarzh
    arwarzh

    s. –où

    (1) Prestige (sens ancien).

    ●(14--) N 1474. Eguit aruoazou de plouaff, tr. GMB 41 « Malgré les prestiges qui le frappent. »

    ●(1895) GMB 41. Aruoarz, fascination, N 1476. La forme aruoazou qui se lit deux vers plus haut est problablement le pluriel de ce mot, et non de aruoez ; eguit aruoa(r)zou de plouaff peut signifier «malgré les prestiges qui le frappent».

    (2) Fascination.

    ●(14--) N 1476. Dre aruoarz marzus e rusaff, tr. «Le fasciner par des conjurations magiques.»

    ●(1895) GMB 41. Aruoarz, fascination, N 1476. La forme aruoazou qui se lit deux vers plus haut est problablement le pluriel de ce mot, et non de aruoez ; eguit aruoa(r)zou de plouaff peut signifier «malgré les prestiges qui le frappent».

  • arwaz
    arwaz

    m. Tanaisie Tanacetum sp.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 32). Anuoat. Annoat, tenaise. ●(1499) Ca 9b. Anuoat. g. tenaise : l. hec arthemesia / ie. Jdem mater herbarum. ●(c.1500) Cb 15a. Anuoat. aliter tenasy. g. tenaisie. l. hec arthemesia / ie. Jdem mater herbarum.

    ●(1659) SCger 115a. tanaisie, tr. «aroaz.» ●(1732) GReg 913b. Tenesie, plante qu'on prétend être propre pour purifier le sang, tr. «ar oaz. lousaoüenn ar oaz.»

    ●(1879) BLE 90. Tanaisie. (Tanacetum. L.) Arwad, Arwaz.

    ●(1927) GERI.Ern 27. arwad, arwaz m., tr. «Tanaisie.» ●(1931) VALL 725b. Tanaisie, tr. «gwaz f. arwad, arwaz, m.»

  • arwazh
    arwazh

    adj. (Terre) humide.

    ●(1962) EGRH I 9. arwazh a., tr. « humide, où l’eau a tendance à passer (terre). »

  • arwele
    arwele

    m. –ioù (ameublement) Façade du lit-clos.

    ●(1919) DBFVsup 3b. arhulé, m. pl. ieu, tr. «façade du lit-clos, le lit-clos.» ●(1921) GRSA 215. dirak en aruélé. ●(1931) VALL 289a. Façade du lit-clos, tr. «arwele V[annetais] m.»

    ●(1932) BRTG 28. Hag é tè Pipi de zeuhlinein ar en uéled, durheit d'é arhulé. ●65. En distéran dra hé zrechilè hag hé zaulè én tu aral d'hé arhulé aveit deu pé tri dé, doh ur chach.

  • arwellad
    arwellad

    s. = (?) Amélioration (?).

    ●(1904) LZBg Du 245. strèu éndro d'emb sklerdér en Aviél hag en arhuellad e zou doh en héli. ●251. Strèuein get sklerdér en Aviél en arhuellad hag en héli betag en doar-sé e oé goleit get en tioélizion.

  • arwenn
    arwenn

    adj.

    (1) Blanchâtre.

    ●(1879) ERNsup 147. ar-wenn (St-M[ayeux], ar-huenn, war-huenn), un peu blanc, Trév[érec].

    ●(1913) KZVr 32 - 12/10/13. Arweenn, tr. «blanchâtre. Trég[uier].» ●houarn ru arweenn, tr. «fer rougi à blanc.»

    (2) Clair.

    ●(1934) BRUS 100. Azur (couleur), tr. «glas ar uen.»

  • arwennaat
    arwennaat

    v. intr. Devenir blanchâtre.

    ●(1913) KZVr 32 - 12/10/13. Arwennaat, tr. «devenir blanchâtre. Estienne.»

  • arwerzhiñ
    arwerzhiñ

    v. tr. d. Offrir la marchandise pour en sonder le prix.

    ●(1744) L'Arm 258a. Offrir la marchandise pour en sonder le prix, tr. «Alhuêrhein : Arhuêrhein.»

    ●(1904) DBFV 10b. arhuerhein, v. n., tr. «offrir la marchandise pour en sonder le prix.»

  • arwez
    arwez

    s. Mal, maladie, coup de froid le plus souvent.

    ●(1910) MAPH 7. Goud a re 'vit peseurt arwez / Oa mad peb sant ha peb santez. ●(1947) TNOG 5/20-21. (Tregor ha Goelo) Arouez, ak. : anoued, gant poan-benn ha terzhienn (grippe), Tapet em eus arouez. N’ouzon petore reizh a vije gant ar ger-se peogwir eo implijet bepred hep anv-gwan, na ger-mell zoken. ●(1974) BAHE 80/26b-27a. Holl ez omp bet gant an arouez, Aotroù Person, a lavaras Pêr-Yann.

  • arwez-Klerin
    arwez-Klerin

    s. (pathologie) Mal de saint Clérin.

    ●(1889) CDB 29. Arouez Klerin, c'est la dénomination du mal qui porte comme la marque de saint Clérin et dont celui-ci a le pouvoir spécial de remettre.

    ●(1912) BUAZpermoal 931. Bezan zo eur c'hlenved, arwez Klerin, hag a ve pareet aman.

  • arwez-sant-Blaez
    arwez-sant-Blaez

    s. (pathologie) Mal de saint Blaise.

    ●(1933) ALBR 22. Pedet e vez Sant Blaez ouz (...) « arouez Sant-Blaez».

  • arwezet
    arwezet

    adj. Malade.

    ●(1889) CDB 30. Le participe arouezet s'applique à quiconque se sent atteint des fièvres, ou éprouve les symptomes d'une maladie.

    ●(1947) TNOG 5/21. (Tregor ha Goelo) Arouezet, ag. (distaget arouezet) : tapet arouez gantañ.

  • arweziñ
    arweziñ

    v. intr. Attraper froid.

    ●(1919) KZVr 338 - 24/08/19. arouezi, tr. «attraper froid, Treger.»

  • aryezh-
    aryezh-

    voir ariez-

  • arz
    arz

    m. –où Art.

    ●(1931) VALL 38b. Art, tr. «arz m. pl. arzou.» ●(1943) VKST Mae/Mezheven 272. penn-oberou an arz breizek.

  • arz-pik
    arz-pik

    s. (ichtyonymie) Raie capucin.

    ●(1977) PBDZ 682. (Douarnenez) un arz-pik a gas muioc'h a vec'h d'az higennoù evit un dravant hanter-kant kilo, tr. «une raie capucin tire plus sur tes palangres qu'un pocheteau de 50 kilos.»

  • arzav .1
    arzav .1

    s. Plomañ àr e arzav =

    ●(1932) BRTG 67-68. minour Kervohan (…) e blom ar é arzaù.

  • arzav .2
    arzav .2

    v. pron. réfl. En em arzav : se faire fort de.

    ●(1919) DBFVsup 4a. arzaù (um), v. n., tr. «se faire fort de, se proposer pour (Pont[ivy]).»

  • arze
    arze

    adv. Donc.

    ●(1821) SST 32. Penaus arzé ? (…) Doué en dès arzé ur horf ? ●33. Er Urhiès e zou arzé mam de Jésus-Christ ? ●41. Perac arzé en hum gol quement a dut ? ●(1825) COSp 147. groeit veint guet bihannoh a boén arze. ●(1857) GUG 4. Idan hou tivaskel arzé, / Tad, dihuennet hou pugalé.

  • arzel
    arzel

    adj. Artistique.

    ●(1931) VALL 645b. Renouveau artistique, tr. «aznevezadur arzel.»

  • arzell
    arzell

    f. –où d. divarzell

    (1) (anatomie) Jarret.

    ●(1904) DBFV 12a. arzel, f. duel ; diù arzel, tr. «jarret.» ●(1927) GERI.Ern 27. arzell m. (et f.), tr. «Jarret.»

    (2) (boucherie) Quartier (de viande).

    ●(1895) GMB 41. En petit Tréguier, arzel, f., veut dire en général un quartier (d'animal) eun arzel gik, une pièce de viande.»

  • arzh
    arzh

    m. –ed (zoologie) Ours.

    ●(1732) GReg 682b. Ours, bête feroce, tr. «ãls. arth. p. arthed.»

    ●(1926) FHAB Eost 315. marmouzed pe arzed. ●(1929) FHAB Genver 20. tud ar c'heviou a veve en amzer an arz bras. ●(1939) ANNI 40. hetat, get ou goafeu, moh goué, arhed.

  • Arzh .1
    Arzh .1

    hydronyme An Arzh : Ars (affluent de l’Oust, source à Meucon, 69 km).

    ●(1914) ARVG Mae 80. al Lié, an Ninian, an Af, ar C'hlê, an Arh a deu d'he c'hreski. ●(1942) ARVR 98. hag an Oud a zo o paouez bezañ kresket gant an Hañv hag an Arz. ●(1986) BRSZ 65b. Arz.

  • Arzh .2
    Arzh .2

    voir Enez-Arzh

  • Arzhal
    Arzhal

    n. de l. Arzal.

    ●(1847) FVR 348. Ar Bot, Persoun Arzal, a varvaz o tremen euz a Spagn da Jerzea.

  • Arzhanaou
    Arzhanaou

    n. de l. An Arzhanaou : Arzano.

    (1) An Arzhanaou.

    ●(1907) DIHU 19/IV. Chapélieu é Baud, en Arhenneu. ●(1934) BRUS 294. en Arhenneu. ●(1941) DIHU 363/328. brehoneg en Arhennaou.

    (2) Arzhanaou.

    ●(1748) CI.pou 100. Arhaneu.

    ●(18--) OLLI 1008. Ar zoma zo composet gant er voant Kerervé / Deus canton Arzano, canton Loquenole, / Ya ar son ma zo rimet gant eur galon fidel / Entre feunteun ar Folgoat ac e chapel santel. ●(1865) FHB 2/16a. D’ar iaou 9, Arzano, da greis-deiz. ●(1890) MOA 19a. Arzano – Arc’haneu (V.). ●(1898) BRE 62. Lavar d'in-me, touller-beio, / N'e ket e bered Arzano.

    ●(1905) ALMA 66. Arzano. ●(1971) LLMM 149/404. N’eo ket evel-se etre Pondivi hag Arzhanou.

  • Arzhel
    Arzhel

    n. de p. Armel.

  • Arzheliz
    Arzheliz

    n. pr. plur. Habitants de Lampaul-Plouarzel.

    ●(1906) DGES 10. Arzelliz, (A) gens, (B) société sportive, de Lampaul-Plouarzel.

  • Arzhiz
    Arzhiz

    pl. Habitants de l’ile d’Arz.

    ●(1959) MOJE II 4. Arhiz, avad, ne oent nemed pesketerien, Izenahiz a rede moriou ar bed war fourgadennou ar henwerz.

  • Arzhon / Arzhon-Rewiz
    Arzhon / Arzhon-Rewiz

    n. de l. Arzon.

    (1) Arzhon.

    ●(1748) CI.pou 43. Arhonn.

    ●(1839) BEScrom IV. ha person Arhon. ●(1870) FHB 281/159b. Etouez ar re all e veler bep bloas parrez Arzon.

    ●(1906) DIHU 08/133. É keverded Guéned, én Izenah, é Arhon.

    ►An Arzhon.

    ●(1839) BEScrom IV. Én Arhon, er hetan dé a hourhelén 1839.

    ●(1902) LZBg Mae 100. En Arhon. ●(1906) DIHU 17/292. en Arhon. ●(1934) BRUS 294. en Arhon.

    (2) Proverbe.

    ●(1912) PBHV 157. Arhonnen, Arhonnen, / Hiroh é ha hiviz eit ha blénen. (A.)

    ●(2003) TRMOR 54. Arzhonenn, Arzhonenn / Hiroc'h a hiviz evit a blaenenn.

    (3) (blason populaire) Voir kole.

    (4) [Toponymie locale]

    ●(1995) LMBR 20. Porzh-Noaloù, Porzh ar C’hroesti, amañ e vez ar bigi o c’hortoz. (...) etre ar Mont Bihan hag ar Mont Bras. ●22. War-zu Sarzhav, setu Motenn ar Releg, anvet ivez krugell Tumieg, ●20. m uhelder ha 260 m a dro, graet e vez anezhi a-wezhioù motenn Kaezar.

  • Arzhonenn
    Arzhonenn

    f. Femme d’Arzon (qui porte la coiffe ou le costume).

    ●(1912) PBHV 157. Arhonnen, Arhonnen, / Hiroh é ha hiviz eit ha blénen.

    ●(2003) TRMOR 54. Arzhonenn, Arzhonenn / Hiroc'h a hiviz evit a blaenenn.

  • Arzhoniz
    Arzhoniz

    pl. Habitants d’Arzon.

    ●(1835) GUIonv 383. Arhonis en ur vanden, / E zou bet oeit d'en armé. ●(1870) FHB 281/159b. An arzoniz, goude eur c’hras bet dre skoazel Santez Anna.

  • Arzhur
    Arzhur

    n. pr.

    (1) Arzhur : Arthur.

    ●(1931) VALL 38b. Arthur, tr. «Arzur.»

    (2) Ar Roue Arzhur : le Roi Arthur.

    ●(1450) Dag 19-21. Dan Roe Arzur ez liviry / Pebez sinou e Breiz a coezo glan, / Quent finuez an bet man, tr. «Au Roi Arthur tu diras / Quels signes surviendront assurément en Bretagne / Avant la fin de ce monde.»

  • arzhuriek
    arzhuriek

    adj. Arthurien.

    ●(1929) GWAL 18/28-29. Er feur-se disheñvel bras ez eo [an diou zanevell] diouz ar romantou gall arzuriek, displann ha diwir o douaroniez.

  • arziod
    arziod

    m. –ed

    (1) Sot.

    ●(1941) SAV 19/15. Ha te, beulz, arziod. ●(1953) BLBR 63/5. ez oun eun arziod. ●(1960) PETO 32. ar c'hoz arziod dall ! ●(1964) YHAO 136. «A ! da gofes eo aet !» a c'harme an arziod.

    (2) Ober un arziod gant : se moquer de.

    ●(1955) STBJ 114. ober an arziod ganin-me.

  • arziodez
    arziodez

    f. –ed Sotte.

    ●(1958) BLBR 114/17. N'oun ket c'hoaz eun arziodez.

  • arziot
    arziot

    adj. Sot.

    ●(1962) GERV 20. Dallet out gant e sorc'hennou hag e ardou arziot.

  • arzorn
    arzorn

    m. –ioù (anatomie)

    (1) Poignet.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 41). Arzornn, poignet. ●(1499) Ca 12a. Arzorn. g. bras de main. ●(c.1500) Cb 70b-71a. [dorn] g. poingnet. b. azorn. ●(1521) Cc [Arzorn]. Arzorn. gal. cest entre le bras & la main. ●(1530) Pm 98 (Tremenuan). bedenn arzornn, tr. «jusqu’au poignet.» ●(1633) Nom 23b. Carpus, vulgò brachiale : le poingnet de la main : an harzorn.

    ●(1659) SCger 94a. poignet, tr. «azorn.» ●130b. azorn, tr. «le poignet.»

    ●(1847) MDM 218. da zisjointri, ho alzourn pe ho zroad. ●(1867) FHB 135/246b. staguet daou ha daou an eil ouz eguile dre ho alzorniou, alzorn cleiz unan ouz alzorn deou eguile.

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 10. en taul fuzill en doé torret é ahourn. ●(1904) DBFV 4a. ahorn, m. pl. ieu, tr. «poignet.» ●15b. azorn, azourn, adourn, ahourn, aorn, m. pl. eu, var[iante] de ahorn, poing, poignet.» ●(1910) ISBR 63. azorn deheu ha troed klei. ●(1925) BUAZmadeg 198. eur gleizen ruz en dro d'he alzourn. ●(1978) BZNZ 82. (Lilia-Plougernev) ac'h an darzournioù.

    (2) Poull an arzorn : le pouls.

    ●(1932) BRTG 68. Sellet e hrè doh poul hé arzorn.

  • arzornad
    arzornad

    m. –où Coup de manchette.

    ●(1942) VALLsup 41a-b. Coup de manchette, tr. «arzournad m.»

  • arzoù
    arzoù

    plur.

    I. = (?).

    ●(1874) FHB 491/165b. ma vije nijet corf hag ene d'ar barados ma n'en divije dalc'het croc mad en arzou a veze tost dezhan.

    II. Adv.

    (1) Kerzhet ouzh arzoù =

    ●(18--) SAQ II 157. evel ar c'hrouadurik bihan, na c'hell kerzet nemet oc'h arzou, krog e dorn he vamm pe harpet deuz eun dra benag.

    (2) A-arzoù : à la force des bras, des poignets.

    ●(1923) KNOL 40. Hag hen lakaat ar plac'h yaouank war e gein, hag a arzou deuz ar gorden, pignad d'ar gorre. ●107-108. Goudeze, e savi, a arzou, gant al leren, hag ez i, da unan, betek ar c'hilhog.

    (3) War-bouez e arzoù : à la force des bras, des poignets.

    ●(1931) VALL 1a. (grimper) à bout de bras, tr. «diwar (-bouez) e arzou.» ●78b. monter à bout de bras, tr. «war-bouez e arzou C[ornouaille].» ●312a. (monter à la corde) à force de bras, tr. «war-bouez e arzou C[ornouaille].» ●570b. (grimper) à la force du poignet, tr. «war-bouez e arzou.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...