Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 90 : de asompsion (4451) à asprenan (4500) :
  • asompsion
    asompsion

    f. Assomption.

    ●(1530) Pm 106 (Tremenuan). assumption an ytron quer, tr. «l'Assomption de la chère Dame.»

  • asort-
    asort-

    voir aseurt-

  • asosiasion
    asosiasion

    f.

    (1) =

    ●(c.1500) Cb 43a. g. acompagnence. b. association.

    (2) Association (loi 1901).

    ●(1906) BOBL 02 juin 89/2d. an asosiasionou kultual.

  • asotamant
    asotamant

    m. Abêtissement.

    ●(1732) GReg 6a. Abrutissement, tr. «Açzotamand.»

  • asotañ / asotiñ
    asotañ / asotiñ

    v. tr. d.

    (1) Abêtir.

    ●(1499) Ca 12b. Assotaff. g. assotir.

    ●(c.1718) CHal.ms i. abestir rendre stupide, tr. «assottein, trelattein, aneualein, aneualat.» ●abrutir, tr. «assottein, lacat de zonnet eneual eneualein.» ●(1732) GReg 61b. Les attraits des creatures charment la plûpart du monde, tr. «An darnvuyâ eus an dud a so borrodet hac açzotet gand ar pligeaduryou vean eus ar bed.» ●(1744) L'Arm 4a. Abrutir, tr. «Assotein.» ●18b. Assotir, tr. «Assotein.» ●(1790) MG 400. guet péré é carehèn assodein er-ré-ral.

    ●(1904) DBFV 12b. asotein, asodein, v. a., tr. «rendre sot, abrutir, étourdir, ennuyer.» ●(1907) VBFV.bf 3b. asodein, v. a. tr. «rendre sot, abrutir.»

    (2) Étourdir.

    ●(1659) SCger 53b. etourdir tr. «assoti.»

  • asotet
    asotet

    adj. & m.

    (1) Adj. Abêti.

    ●(1580) G 1083. Assotet pe anvabet (variante : anuabet) eo ef, tr. «Il est devenur sot ou étourdi» ●1090. ez eo dyot pe assotet, tr. «Il est stupide ou affolé.»

    ●(c.1718) CHal.ms iii. Il est tout rabbesti depuis quelque temps, tr. «assottet é a oudé un amser benac.» ●(1792) BD 2789. tut assotet, tr. «gens abrutis.» ●(17--) BMa 1175. La var din map cast assotet, tr. «Dites-moi, fils de putain stupide.» ●(17--) ST 98. penn asotet, tr. «tête folle.»

    ●(1904) DBFV 12b. asotet, adj., tr. «imbécile, étourdi.»

    (2) M. An asotet : l'imbécile.

    ●(1650) Nlou 311. Neuse Herod an assotet, / A gourchemennas ez lazset, / Hep credancc, an Inocantet, / An mibien glan neuez ganet, tr. «Alors Hérode, l'imbécile, / ordonna que l'on tuât / perfidement les innocents, / les purs garçons nouveau-nés.»

    ●(1904) DBFV 12b. asotet, s. m., tr. «imbécile, étourdi.»

  • asoul
    asoul

    m. Chaume.

    ●(1975) UVUD 112. (Plougerne) An drahe oa asoul gwiniz du.

  • asoulenn
    asoulenn

    f. –où (agriculture) Champ de chaume.

    ●(1732) GReg 158b. Champ plein de chaume, tr. «açzoulenn. p. açzoulennou.»

  • asouliñ
    asouliñ

    v. tr. d. Assoler.

    ●(1975) UVUD $$$. (Plougerne)

  • asoup
    asoup

    m. –où

    (1) Occasion de faute.

    ●(1732) GReg 10b. Achoppement, occasion de faute, pierre d'achoppement, tr. «Açzoup. p. açzoupou.» ●Cette maison est une pierre d'achoppement pour lui, tr. «An ty-ze a zo un açzoup evitañ.»

    ●(1927) GERI.Ern 28. asoup m., tr. «Achoppement ; pierre d'achoppement, occasion de faute.»

    (2) (en plt d'un cheval) Défaut d'un cheval qui bronche.

    ●(1872) ROU 76b. Il bronche, tr. «Assoup a zo enna.» ●(1890) MOA 150b. Parlant de cheval, de mulet. Il bronche souvent, tr. «asoup a zo enn-han.»

  • asoupadenn
    asoupadenn

    f. –où Bronchement.

    ●(1732) GReg 121b. Bronchement, tr. «açzoupadeñ. p. ou.»

    ●(1927) GERI.Ern 28. asoupadenn f., tr. «faux pas.»

  • asoupadur
    asoupadur

    m. –ioù Bronchement.

    ●(1732) GReg 121b. Bronchement, tr. «Açzoupadur. p. ou.»

    ●(1927) GERI.Ern 28. asoupadur m., tr. «action de broncher.»

  • asoupañ / asoupiñ
    asoupañ / asoupiñ

    v. intr.

    (1) (en plt d'un cheval) Broncher.

    ●(1499) Ca 4b. Açzoupaff. g. choper.

    ●(1659) SCger 17b. broncher, tr. «azsoupa.» ●25b. choper, tr. «assoupa.» ●118b. tomber, tr. «asoupa.» ●130a. assoupa, tr. «choper.» ●(1732) GReg 121b. Broncher, faire un faux pas, trébucher, tr. «Van[netois]açzoupeiñ. pr. açzoupet.» ●166b. Chopper, broncher, parlant d'un cheval, tr. «Açzoupa. p. açzoupet. Van[netois] açzoupeiñ.»

    ●(1869) FHB 246/294a. He varc'h zo bet deuet da asoupi. ●(1872) ROU 76b. Broncher, tr. «Assoupi.»

    ●(1925) FHAB Eost 299. lammet a rê, asoupa, plega war e zivesker. ●(1927) GERI.Ern 28. asoupa v. n., tr. «broncher, trébucher.» ●(1955) STBJ 86. Ouz gouliou ar re [ar c'hezeg] a veze bet disklipet o daoulin oc'h asoupa.

    (2) (en plt d'un autre animal, ici : un loup) =

    ●(1925) FHAB Genver 13. En dro-man, e oa bet gwasoc'h tizet [ar bleiz], rak asoupa a reas war e zivesker.

  • asoupladenn
    asoupladenn

    f. –où Faux-pas, achoppement.

    ●(1832) MOY.ms 230. assoupladen, tr. (GMB 17) «faux-pas, achoppement.»

    ●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. asoupladen, tr. «rebondissement de quelque chose sous le pied. H[aut] Trég[uier].»

  • asouplañ
    asouplañ

    v. intr. Enfoncer (dans un sol mou).

    ●(1895) GMB 17-18. En petit Tréguier, asouplañ veut dire enfoncer, par exemple dans un sol mou.

    ●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. asouplan, tr. «céder, plier le sous pied.»

  • asousilhet
    asousilhet

    adj. (Cheval) qui bronche.

    ●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. asousilhet, tr. «(cheval) qui ne marche pas bien, qui se frappe les pieds en marchant. H[aut] Tréguier.»

  • aspadenn
    aspadenn

    f. –où Survivance.

    ●(1868) KMM 246. an traou caer-se, choumed var an douar en desped d'ar pec'hed, evel un aspaden eus ar Baradoz greet d'an daou zen kenta. ●(1872) ROU 100b. Voilà ce qui reste de la vieille maison, tr. «setu aze an aspadenn euz an ti coz.» ●Voyez au cimetière ce qui reste de nos aieux, tr. «gwelit er vered an aspadenn eus ho tud coz.» ●On parlera de M. Q., pendant qu'il restera, qu'il survivra un de ceux qui l'on vu, tr. «ano a vezo eus an A. Q. keit ha ma choumo un aspadenn eus ar re o d-euz e velet, (h[aut] et b[as] L[éon] Landiv[isio].»

  • asparediñ
    asparediñ

    v. tr. d. Recuire dans l'eau.

    ●(1732) GReg 790b. Recuire (si c'est dans l'eau), tr. «Azparedi. pr. azparedet.»

  • asped
    asped

    m. Supplication.

    ●(1935) KANNgwital 388/42. selaouit mouez ho kentadou, o lavaret gant asped, rannet o c'halon.

  • aspedenn
    aspedenn

    f. –où Supplication.

    ●(1880) SAB 254. evel un aspedenn eus ar baradoz.

    ●(1914) KANNgwital 144/482. dont a benn anezhan dre gomsou kaer hag aspedennou. ●(1927) LZBt Genver 16. Pedennou, rêzoniou, rebechou, aspedennou.

  • aspeder
    aspeder

    m. –ion Invocateur.

    ●(1931) VALL 400b. Incocateur, tr. «aspeder.»

  • aspediñ
    aspediñ

    v.

    I. V. intr. Insister.

    ●(1905) BOBL Here. Ha hi kuit neuze, o welout na dalveze ket ar boan d'ezi aspedi… (d'après KBSA 131).

    II. V. tr. d.

    (1) Supplier.

    ●(1900) MSJO 90. Aspedi a ran, en ano Doue, ar re ne gredont ket ac'hanon da esa. ●(1907) KANngalon C'hwevrer 316. Hen aspedi a reont da jom gantho. ●(1935) SARO 22. aspedi Doue.

    (2) Pediñ hag aspediñ : supplier.

    ●(1874) FHB 471/6a. Pedi hag aspedi a rea ar re a zeue d'he gavout. ●(1882) BAR 164. da bidi ha da aspidi ar brinsed christen.

    ●(1907) BSPD I 223. Pedet hag aspedet e oè bet en anpereur d'er hemér én é baléz.

    ►absol.

    ●(18--) SAQ II 165. Pedit hag aspedit.

  • aspedus
    aspedus

    adj. Instamment.

    ●(1931) VALL 393b. Instamment, tr. «aspedus.»

  • asper
    asper

    adj. Sévère.

    ●(1575) M 1886. Er na ve an barner, outaff scler asperhaff, tr. «De peur que le juge ne fut pour lui, ouvertement, très dur.»

  • asperj .1
    asperj .1

    m. –où Goupillon. pl. –où

    ●(1744) L'Arm 18a. Aspersoir, goupillon, tr. «Esperge.. eu. m.»

  • asperj .2
    asperj .2

    m. esperj (botanique) Asperge.

    ●(1744) L'Arm 18a. Asperge, tr. «Assperge.. éssperge. m.»

    ●(1904) DBFV 12b. asperj, m. pl. esperj, tr. «asperge.»

  • asperjañ / asperjiñ
    asperjañ / asperjiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Asperger.

    ●(1580) G 1091-1092. Guenole guynuydyc a ros dour bennyguet / Dyf doz aspergyaf, tr. «Guénolé le bienheureux a donné de l'eau bénite / A moi pour vous asperger.»

    ●(1879) GDI 39. esperjein er ré clan ér momand ag ou marhue.

    (2) V. pron. réfl. En em asperjiñ : s'asperger.

    ●(1879) GDI 38. hum esperjein guet-hou [en deur beniguet].

  • asperjerezh
    asperjerezh

    m. Aspersion.

    ●(1879) GDI 39. En dehuéhan esperjereah-cé e zou hoah ur sort peden.

  • asperjez .1
    asperjez .1

    s. (religion)

    (1) Aspergès.

    ●(1908) PIGO ii 41. a-benn an «Asperges.» ●(1913) KANNgwital 122/234. Goude an Asperges.

    (2) Teurel an asperjez : asperger d'eau bénite au moment de l'aspergès.

    ●(1849) LLBg II 42. En iskob a Vriek e daul en asperjes.

  • asperjez / asperjuz .2
    asperjez / asperjuz .2

    coll. Asperges.

    ●(1633) Nom 80a. Asparagus siluestris, corrudago : asperge sauuage : an aspergus goüez pe sauuaig.

    ●(1890) MOA 124a. Une asperge, tr. «eunn asperjusen, pl. asperjuz.»

    ●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. asperjez, tr. «des asperges.»

  • asperjezeg
    asperjezeg

    f. –i Aspergerie.

    ●(1931) VALL 39b. Asperjerie, tr. «asperjuseg f. pl. –ou, –i.»

  • asperjezenn / asperjuzenn
    asperjezenn / asperjuzenn

    f. –où, asperjez, asperjuz Asperge.

    ●(1890) MOA 124a. Une asperge, tr. «eunn asperjusen, pl. asperjuz.»

  • asperjeziñ
    asperjeziñ

    v. intr. (religion) Asperger d'eau bénite au moment de l'aspergès.

    ●(1958) BLBR 110/3. pa vez ar beleg oh asperjezi. (d'après Kannadig Landi Meurz-Here 1957)

  • asperjouer
    asperjouer

    m.

    ●(1633) Nom 198a. Lustrica, aspergillum, aspersorium : l'asperget ou gupillon : an aspergouër, an hiny á vez da teureul an dour binniguet.

  • aspi
    aspi

    adv. En aspi : aux aguets, à l'affut. cf. api

    ●(1974) YABA 13.04. hag é ma én aspi. ●27.04. én ur sulér én aspi get ur mousket. ●YABAlevr 241. bout en aspi : être aux aguets. ●(1974) LIMO 13 avril. En aspi, tr. «à l'affut.»

  • aspig
    aspig

    m. –ed

    (1) Vipère aspic.

    ●(1499) Ca 12b. Aspic cest vng serpent.

    ●(1710) IN I 305. an aspic a flem casi hep er santeur. ●(1732) GReg 55b. Aspic, petit serpent fort venimeux, tr. «Aëspiq. p. aëspigued. æspig. p. æspigued.» ●(1744) L'Arm 18a. Aspic, tr. «Æspig.. guétt. m.» ●(17--) CBet 575. An aer hac an aspic, ar sourt, hac an tonsec, tr. «la couleuvre, l'aspic, la salamandre, le crapaud.»

    ●(1838) OVD 209. velim en aspiq. ●(1857) GUG 40. En airon, en æspigued.

    (5) Eoul aspiked : huile d'aspic (lavande).

    ●(1850) MOY 294. heol aspiqet.

  • aspirañ
    aspirañ

    v. tr. d. Aspirer.

    ●(1499) Ca 12b. Aspiraff. g. aspirer.

    ●(1689) DOctrinal 163. Evit excita an tud da lesell ho voluptéou frioul eux ar bet, ha aspira var Zu an Eff.

  • aspled
    aspled

    m. Balustrade, balustre. cf. spled .3

    ●(1869) TDE.FB 88a. Balustrade, tr. «Corn[ouaille] Aspled, m.»

    ●(1927) GERI.Ern 28. aspled C[ornouaille] m., tr. «Balustrade, balustre.»

  • asplediñ
    asplediñ

    v. pron. réfl. En em asplediñ : s'accouder.

    ●(1909) BROU 203. (Eusa) en em aspleti, tr. «s'appuyer, s'accouder.» ●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. en em aspleti, tr. «s'appuyer, s'accouder, Ouessant (D. Malgorn).» ●(1927) GERI.Ern 28. en em aspledi v. réfl., tr. «s'accouder, s'appuyer.»

  • asplegañ
    asplegañ

    v. tr. d. Replier.

    ●(1866) FHB 77/195b. enn eur asplega lizer Loeiz.

  • asplet-
    asplet-

    voir aspled-

  • aspoaniañ
    aspoaniañ

    v. intr. Poaniañ hag aspoaniañ : redoubler de peine.

    ●(1912) FHAB Eost 252. kaer en devoa poania hag aspoania, ne deuaz a benn euz netra.

  • aspoazhañ
    aspoazhañ

    v. tr. d. Recuire.

    ●(1732) GReg 790b. Recuire, tr. «Azpoaza. pr. azpoazet.»

    ●(1931) VALL 632a. Recuire, tr. «aspoaza.»

  • aspobladur
    aspobladur

    m. –ioù Repeuplement.

    ●(1931) VALL 648a. Repeuplement, tr. «aspobladur m.»

  • aspoblañ
    aspoblañ

    v. tr. d. Repeupler.

    ●(1931) VALL 648a. Repeupler, tr. «aspobla.»

  • aspoblidigezh
    aspoblidigezh

    m. –ioù Repeuplement.

    ●(1931) VALL 648a. Repeuplement, tr. «aspoblidigez f.»

  • aspouez
    aspouez

    m. Contrepoids.

    ●(1866) LZBt Ebrel 131. d'ar iaouankiz (...) ec'h hell bean mad evel da aspoez nerzuz. ●(1869) FHB 252/339b. Truez on eus eus ar gristenien-se a zo o clask sevel safar var galloud ar Pab, o clask musula ar galloud-se, o clask aspoes dezhan.

    ●(1931) VALL 151a. Contre-poids, tr. «azpouez.»

  • aspouezañ
    aspouezañ

    v.

    (1) V. tr. d. Repeser.

    ●(1732) GReg 807a. Repeser, tr. «Azpouëza. pr. azpouëzet.»

    (2) V. tr. i. Pouezañ hag aspouezañ : insister.

    ●(1909) FHAB Gwengolo 275. n'eo ket heb abeg e ranker poeza hag aspoeza var an dra-se.

  • asprenadurezh
    asprenadurezh

    f. Rédemption.

    ●(1839) BSI 236. madoberou Doue en hoc'h andret, ho crouidiguez, hoc'h asprenadurez.

  • asprenañ
    asprenañ

    v. tr. d. (religion) Racheter.

    ●(1863) MML 149. azprena an dud. ●(1877) FHB (3e série) 7/53b. asprena hoc'h ene paour. ●(1880) SAB 101. Ac e, e-unan, a aspreno Israel.

    ●(1900)) MSJO 118. an Doue a dle beza ganet gant eur Verc'hes evid asprena an dud reuzeudik. ●(1902) MBKJ 149. azprena an dud ha goulenn trugarez evitho. ●(1925) BUAZmadeg 88. ar garantez en deuz bet ar zant-man evit ar brizounerien, en eur labourat gant kement a skuisder d'ho asprena.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...